Interpelacja w sprawie nowelizacji przepisów ustawy Prawo geologiczne i górnicze w zakresie obowiązków planistycznych gmin związanych z ochroną złóż kopalin

Szanowna Pani Minister,

Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Wielkopolski 6 lutego 2026 roku zwróciło się do Pani Minister z wnioskiem o zainicjowanie zmiany przepisów ustawy Prawo geologiczne i górnicze z dnia 9 czerwca 2011 r. lub ich doprecyzowanie, w szczególności w zakresie art. 95 i art. 96 ustawy odnoszących się do obowiązków gmin związanych z ochroną udokumentowanych złóż kopalin.

Nowelizacja ustawy w 2023 roku nałożyła na gminy rozszerzone obowiązki planistyczne i wprowadziła wysokie sankcje finansowe w przypadku ich niedochowania. Samorządy mają obecnie szczególne problemy z realizacją nowych przepisów, ponieważ w latach 2025–2026 gminy zobowiązane są do sporządzenia planów ogólnych, przy jednoczesnym znaczącym wzroście liczby postępowań dotyczących decyzji o warunkach zabudowy. Nałożenie w tym samym czasie obowiązku wprowadzania zmian do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, wynikających z art. 95 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, doprowadziło w praktyce do konieczności sporządzania podwójnych dokumentacji planistycznych, często dla tych samych obszarów.

Oprócz powyższej kwestii inne problemy zdiagnozowane przez samorządy to:

1. Brak elastyczności przepisów: Obecne brzmienie ustawy wymusza wszczynanie kosztownych procedur zmiany MPZP nawet w sytuacjach, gdy złoże obejmuje niewielki fragment terenu, a obowiązujące ustalenia planu nie kolidują z wymogami ochrony złoża. Prowadzi to do marnotrawstwa środków publicznych na procedury czysto formalne, niewnoszące realnej wartości do ochrony zasobów.
2. Ryzyko kar finansowych: Wysokie sankcje przewidziane w art. 96 ust. 1a ustawy są nieproporcjonalne w stosunku do możliwości kadrowych i finansowych gmin, które już teraz są mocno obciążone realizacją reformy planistycznej.

W ocenie samorządów obecny stan prawny nie przyczynia się do realnego zwiększenia poziomu ochrony złóż, a jedynie generuje biurokrację i ryzyko destabilizacji budżetów gminnych.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Czy planowane jest podjęcie prac legislacyjnych mających na celu wprowadzenie mechanizmu, który umożliwiłby organom gminy dokonywanie wstępnej oceny celowości zmiany MPZP? Chodzi o sytuacje, w których obowiązujące plany nie stoją w sprzeczności z ochroną udokumentowanego złoża, co pozwoliłoby uniknąć zbędnych procedur.
2. Czy ministerstwo rozważy nowelizację art. 95 ust. 3 i 4 ustawy w celu wydłużenia terminów na wprowadzenie złóż do dokumentów planistycznych, przynajmniej na czas wdrażania reformy planowania przestrzennego?
3. Czy w okresie przejściowym, związanym z dużym obciążeniem gmin pracami nad planami ogólnymi, rozważane jest czasowe zawieszenie nakładania kar pieniężnych, o których mowa w art. 96 ust. 1a ustawy, lub ich ustawowe obniżenie?

Z wyrazami szacunku

Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP