Interpelacja w sprawie realizacji obowiązku montażu czujek pożarowych w lokalach mieszkalnych oraz uprawnień Państwowej Straży Pożarnej do kontroli spełniania tego obowiązku na etapie odbiorów budynków mieszkalnych

Szanowny Panie Ministrze,

czujki pożarowe ratują życie – potwierdzają to zarówno badania, jak i tragiczne doświadczenia ostatnich lat, w tym pożar kamienicy przy ul. Kraszewskiego w Poznaniu w sierpniu 2024 r. Z tego względu od grudnia 2024 r. wprowadzono obowiązek montażu czujek dymu i czadu w nowo budowanych budynkach mieszkalnych, a od 2030 r. obowiązek ten obejmie również budynki już istniejące.

Znaczenie czujek pożarowych w sytuacjach bezpośredniego zagrożenia życia wielokrotnie podkreślała także Państwowa Straż Pożarna. Rzecznik Komendanta Głównego PSP w wypowiedziach medialnych, m.in. dla TVN24, apelował do obywateli o ich montowanie w lokalach mieszkalnych, wskazując, że wczesne wykrycie pożaru decyduje o przeżyciu mieszkańców.

Z informacji, które do mnie docierają, wynika jednak, że obecne przepisy – w szczególności ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej – w praktyce uniemożliwiają strażakom przeprowadzanie kontroli spełnienia obowiązku montażu czujek w częściach mieszkalnych budynków na etapie odbiorów inwestycji. Kontrola ogranicza się do części wspólnych, mimo że to właśnie w lokalach mieszkalnych czujki pełnią kluczową funkcję ochrony życia i zdrowia.

Sygnały od mieszkańców i przedstawicieli branży wskazują, że tę lukę prawną wykorzystują niektórzy deweloperzy, którzy – w celu obniżenia kosztów – rezygnują z instalowania czujek w lokalach mieszkalnych, ograniczając się wyłącznie do części wspólnych budynku, mając świadomość, że brak ten nie zostanie skontrolowany przez PSP.

Taki stan rzeczy prowadzi do sytuacji, w której obowiązek ustawowy ma charakter iluzoryczny, a bezpieczeństwo przyszłych mieszkańców zostaje uzależnione wyłącznie od dobrej woli inwestora.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Proszę o udostępnienie danych lub analiz dotyczących skali niespełniania obowiązku montażu czujek pożarowych w lokalach mieszkalnych nowo oddawanych budynków, które są w posiadaniu ministerstwa.

2. Jakie działania podejmuje ministerstwo w odpowiedzi na problem braku uprawnień Państwowej Straży Pożarnej do kontroli części mieszkalnych na etapie odbiorów budynków, mimo istnienia ustawowego obowiązku montażu czujek?

3. Czy przygotowywane są zmiany legislacyjne w ustawie o Państwowej Straży Pożarnej lub w przepisach Prawa budowlanego, które umożliwiłyby PSP kontrolę spełnienia tego obowiązku również w lokalach mieszkalnych – przy jednoczesnym poszanowaniu prawa do prywatności?

4. Kiedy ministerstwo wprowadzi dodatkowe mechanizmy nadzoru lub sankcji wobec inwestorów, którzy nie realizują obowiązku montażu czujek pożarowych w lokalach mieszkalnych?

5. Jakie działania informacyjne lub systemowe prowadzi oraz planuje prowadzić ministerstwo, aby zapobiec obchodzeniu przepisów i realnie zwiększyć bezpieczeństwo mieszkańców?

Jestem przekonana, że skuteczność przepisów dotyczących ochrony przeciwpożarowej zależy nie tylko od samego nałożenia obowiązku, lecz także od możliwości jego realnej kontroli. Wprowadzenie odpowiednich zmian prawnych na etapie odbiorów budynków mogłoby istotnie przyczynić się do ochrony życia i zdrowia obywateli.

Z wyrazami szacunku

Marta Stożek