Interpelacja w sprawie zagrożeń zooepidemiologicznych spowodowanych przez działalność patoschronisk i nielegalnych schronisk dla bezdomnych zwierząt i dla zwierząt zabranych w drodze interwencji dobrostanowych

Szanowni Państwo,

w związku z kolejnymi ujawnianymi w przestrzeni publicznej przypadkami rażących naruszeń prawa w tzw. schroniskach, azylach i „pogotowiach dla zwierząt”, w tym prowadzeniem działalności bez wymaganych zezwoleń, przetrzymywaniem zwierząt w warunkach noszących znamiona znęcania się, a także wieloletnią bezczynnością lub nieskutecznością organów państwa, zwracam się z niniejszą interpelacją, dotyczącą systemowego charakteru tych patologii.

Doniesienia medialne opisują m.in.:

• gromadzenie setek zwierząt w skrajnie nieodpowiednich warunkach bytowych,
• brak stałej opieki weterynaryjnej,
• ujawnianie padłych zwierząt oraz nieprawidłowe postępowanie z odpadami pochodzenia zwierzęcego, brak kontroli sanitarnej,
• pozostającymi poza realnym zainteresowaniem służb sanitarnych, mimo że spełniają przesłanki potencjalnych ognisk chorób odzwierzęcych (zoonoz).

Tego rodzaju miejsca, działające bez podstawy prawnej, stanowią realne i trwałe zagrożenie epidemiologiczne, zarówno dla osób przebywających na ich terenie, jak i dla okolicznych mieszkańców, wolontariuszy, funkcjonariuszy publicznych oraz służb interweniujących.

Funkcjonowanie nielegalnych schronisk i azylów dla zwierząt nie jest wyłącznie problemem z zakresu ochrony zwierząt. Jest to również problem zdrowia publicznego, ponieważ miejsca te:

• pozostają poza kontrolą sanitarną,
• sprzyjają rozprzestrzenianiu się patogenów,
• mogą stanowić ogniska chorób zakaźnych przenoszonych ze zwierząt na ludzi,
• obciążają system ochrony zdrowia w przypadku wystąpienia zagrożeń epidemicznych.

Brak jednoznacznych procedur i obowiązku reagowania ze strony służb sanitarnych może prowadzić do sytuacji, w której państwo zareaguje dopiero po eskalacji zagrożenia, zamiast mu zapobiegać.

Istnienie patoschronisk i nielegalnych schronisk, jak ostatnio donoszą media, nie ma charakteru incydentalnego i wskazuje na systemową lukę w nadzorze, kontroli i egzekwowaniu prawa, a także na brak realnej koordynacji pomiędzy organami administracji, Inspekcją Weterynaryjną, służbami sanitarnymi, Policją i prokuraturą. W praktyce oznacza to istnienie nielegalnego segmentu „opieki nad zwierzętami”, który pozostaje poza skutecznym systemem nadzoru, a jednocześnie jest tolerowany przez organy państwa.

Opisane przez media przypadki pokazują, że państwo nie posiada dziś spójnego i skutecznego systemu zapobiegania patologiom schroniskowym.

Brakuje:

• realnego nadzoru,
• szybkich i skutecznych sankcji,
• koordynacji między resortami,
• ochrony interesu publicznego, jakim jest zarówno dobrostan zwierząt, jak i bezpieczeństwo sanitarne obywateli.

W związku z powyższym serdecznie proszę o odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Zdrowia uznaje funkcjonowanie nielegalnych schronisk i miejsc masowego gromadzenia zwierząt za potencjalne źródło zagrożenia zooepidemiologicznego?

2. Jakie choroby odzwierzęce, w ocenie resortu, mogą stanowić największe ryzyko w przypadku obiektów działających:

• bez zezwoleń,
• bez stałego nadzoru weterynaryjnego,
• bez kontroli sanitarnej?

1. Dlaczego Państwowa Inspekcja Sanitarna nie posiada obowiązku automatycznego, obligatoryjnego, systemowego reagowania na informacje o funkcjonowaniu nielegalnych schronisk, mimo że są to miejsca masowego przebywania zwierząt i ludzi?

2. Czy istnieją formalne procedury współpracy pomiędzy:

• Inspekcją Sanitarną,
• Inspekcją Weterynaryjną,
• organami administracji lokalnej,

w przypadku ujawnienia takich nielegalnych obiektów?

1. Jakie działania podejmowane są w sytuacjach ujawnienia:

• padłych zwierząt,
• nielegalnego składowania zwłok zwierzęcych,
• braku zabezpieczenia biologicznego i sanitarnego na terenie takich placówek?

1. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje:

• objęcie nielegalnych miejsc gromadzenia zwierząt automatycznym nadzorem sanitarnym,
• wprowadzenie procedury natychmiastowego zamknięcia obiektu w przypadku stwierdzenia zagrożenia epidemiologicznego,
• wzmocnienie kompetencji Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zakresie reagowania na tego typu przypadki?

Z wyrazami szacunku

Marta Stożek