Interpelacja w sprawie wykreślenia zamkniętych formatów plików Microsoft oraz doprecyzowania statusu formatu RTF w Krajowych Ramach Interoperacyjności

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się do Pana Ministra z problemem utrzymywania w przepisach wykonawczych do ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne zamkniętych, własnościowych formatów dokumentów biurowych, w szczególności DOC, XLS, PPT oraz RTF, historycznie powiązanych z produktami spółki Microsoft.

Zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 maja 2024 r. w sprawie Krajowych Ram Interoperacyjności, minimalnych wymagań dla rejestrów publicznych i wymiany informacji w postaci elektronicznej oraz minimalnych wymagań dla systemów teleinformatycznych (dalej: „KRI”) określone zostały minimalne wymagania w zakresie interoperacyjności oraz wymiany informacji w postaci elektronicznej. Celem KRI jest zapewnienie neutralności technologicznej, otwartości oraz równego traktowania rozwiązań informatycznych wykorzystywanych przez administrację publiczną.

Tymczasem utrzymywanie w KRI odniesień do zamkniętych, własnościowych formatów dokumentów biurowych (DOC, XLS, PPT), których specyfikacja oraz rozwój pozostają pod kontrolą jednego podmiotu gospodarczego, budzi poważne wątpliwości w kontekście:

1) zasady neutralności technologicznej państwa;
2) zapewnienia długofalowej interoperacyjności systemów teleinformatycznych;
3) bezpieczeństwa i suwerenności cyfrowej Rzeczypospolitej Polskiej;
4) racjonalności i efektywności wydatkowania środków publicznych.

Szczególnego doprecyzowania wymaga również status formatu RTF (Rich Text Format). Choć jego specyfikacja jest publicznie dostępna, nie jest on standardem rozwijanym przez niezależną organizację standaryzacyjną, a jego geneza i rozwój pozostają związane z jednym producentem oprogramowania. Format ten nie obsługuje w pełni nowoczesnych funkcji dokumentów administracyjnych (m.in. zaawansowanych metadanych, mechanizmów dostępności czy rozbudowanych struktur dokumentów), przez co nie może stanowić długoterminowej podstawy interoperacyjności administracji publicznej.

W praktyce obecność wskazanych formatów w KRI utrwala dominującą pozycję rynkową jednego dostawcy oprogramowania, ogranicza konkurencję oraz utrudnia wdrażanie rozwiązań opartych na wolnym i otwartym oprogramowaniu. Administracja publiczna oraz system edukacji pozostają w ten sposób silnie uzależnione od jednego producenta - zarówno w zakresie oprogramowania instalowanego lokalnie, jak i rozwiązań chmurowych.

Jednocześnie powszechnie dostępny i implementowany przez różne pakiety biurowe otwarty standard OpenDocument (ODF) zapewnia interoperacyjność bez uzależnienia od jednego dostawcy. Jego jednoznaczne wskazanie jako podstawowego i preferowanego formatu wymiany dokumentów w administracji publicznej byłoby realizacją zasady neutralności technologicznej oraz wspierania konkurencji i krajowego ekosystemu informatycznego.

W kontekście deklarowanych przez Centralny Ośrodek Informatyki działań na rzecz budowy rozwiązań administracyjnych w oparciu o otwarte oprogramowanie kwestia ta ma znaczenie strategiczne.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Cyfryzacji planuje nowelizację KRI w celu wykreślenia formatów DOC, XLS oraz PPT z katalogu dopuszczonych formatów wymiany dokumentów w administracji publicznej?

2. Jak ministerstwo ocenia zasadność dalszego utrzymywania formatu RTF w KRI – czy traktowany jest on jako format podstawowy, równorzędny czy wyłącznie pomocniczy?

3. Czy rozważane jest jednoznaczne wskazanie standardu OpenDocument (ODF) jako podstawowego i preferowanego formatu wymiany dokumentów w administracji publicznej?

4. Czy przeprowadzono analizę skutków finansowych, organizacyjnych i bezpieczeństwa informacyjnego wynikających z utrzymywania w KRI formatów powiązanych z jednym dostawcą oprogramowania?

5. Czy ministerstwo planuje działania wspierające administrację oraz system edukacji w procesie przechodzenia na rozwiązania oparte na otwartych standardach i wolnym oprogramowaniu?

6. Czy planowane są regulacje dotyczące interoperacyjności usług chmurowych wykorzystywanych przez administrację publiczną, tak aby uniknąć uzależnienia od jednego dostawcy usług?

Uprzejmie proszę o przedstawienie stanowiska ministra w powyższej sprawie.

Z wyrazami szacunku

Marta Stożek