Interpelacja w sprawie nierówności terytorialnych w dostępie do opieki nad dziećmi do lat 3 oraz skuteczności instrumentów państwa (w tym "Aktywnie w żłobku")

Szanowna Pani Minister,

docierają do mnie zgłoszenia mieszkańców Wrocławia – rodziców małych dzieci – wskazujące na poważny problem dostępności instytucjonalnej opieki nad dziećmi do lat 3 w części osiedli miasta. Zgłoszenia dotyczą braku lokalnie dostępnych placówek, co skutkuje koniecznością dowożenia dzieci do innych rejonów, dodatkowymi kosztami, stratą czasu oraz utrudnieniami w godzeniu obowiązków zawodowych z opieką. W praktyce oznacza to nie tylko obciążenie rodzin, lecz także pogłębianie nierówności w dostępie do usług publicznych i wzrost kosztów społecznych.

W tym kontekście kluczowe jest, czy instrumenty polityki państwa – w tym rozwiązania o charakterze popytowym (świadczenia obniżające koszty opieki) oraz programy wspierające rozwój podaży miejsc – realnie zmniejszają deficyty dostępności, szczególnie tam, gdzie występują „białe plamy” w obrębie dużych miast.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jak ministerstwo monitoruje dostępność opieki nad dziećmi do lat 3 w ujęciu terytorialnym, w szczególności w dużych miastach (dzielnice/osiedla/rejony), gdzie spełnienie wskaźników „średnio dla miasta” może maskować lokalne deficyty?

2. Czy ministerstwo dysponuje danymi pozwalającymi identyfikować obszary, w których rodzice – mimo istnienia miejsc w skali miasta – mają istotnie ograniczony dostęp z powodu odległości, braku połączeń lub braku miejsc w najbliższych placówkach? Jeśli tak, proszę o wskazanie źródeł danych i metodologii.

3. Jak ministerstwo ocenia wpływ świadczenia „Aktywnie w żłobku” na rynek opieki nad dziećmi w wieku 0–3:
   a) czy świadczenie zwiększa przede wszystkim dostępność miejsc (podaż), czy jedynie obniża koszt korzystania z istniejących usług,
   b) czy prowadzone są analizy wpływu na ceny czesnego/opłat oraz na realną dostępność w obszarach deficytowych?

4. Czy ministerstwo posiada dane (np. z ZUS lub rejestrów instytucji opieki) o korzystaniu ze świadczenia „Aktywnie w żłobku” z podziałem terytorialnym (co najmniej: województwa, powiaty, gminy/miasta) obejmujące: liczbę beneficjentów i typy instytucji, do których trafia wsparcie?

5. Jakie instrumenty ministerstwo oferuje lub planuje w latach 2026-2027, aby wspierać JST w zwiększaniu podaży miejsc opieki nad dziećmi 0–3, w tym:
   a) inwestycje/adaptacje lokali (tworzenie nowych miejsc),
   b) rozwój opieki dziennej,
   c) mechanizmy skutecznego włączania podmiotów niepublicznych w obszarach bez oferty?

6. Czy ministerstwo planuje rozwiązania/wytyczne, które pozwolą samorządom kierunkować wsparcie (inwestycyjne i organizacyjne) w pierwszej kolejności do obszarów o najniższej dostępności, w tym do „białych plam” w obrębie dużych miast?

7. Czy ministerstwo przewiduje rekomendacje lub minimalne standardy dotyczące dostępności terytorialnej usług opieki nad dziećmi do lat 3 (np. dostępność w określonym czasie dojścia/dojazdu, priorytety inwestycyjne), aby ograniczać nierówności w dostępie?

Z poważaniem

Marta Stożek
Posłanka na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej