Interpelacja w sprawie aktualnej analizy ryzyka dotyczącej przerwania łańcuchów dostaw fosforytów do Polski

Szanowny Panie Premierze,

podczas gdy uwaga opinii publicznej koncentruje się na bezpieczeństwie energetycznym i dostawach surowców kopalnych, w cieniu pozostaje narastający kryzys dotyczący innego pierwiastka o znaczeniu krytycznym dla przetrwania państwa – fosforu. Fosfor jest kluczowym składnikiem nawozów sztucznych, niezbędnym do produkcji żywności.

Polska, podobnie jak większość krajów Unii Europejskiej, jest niemal w 100% uzależniona od importu fosforytów z zewnątrz. Największe złoża tego surowca znajdują się w regionach niestabilnych geopolitycznie lub w rękach państw prowadzących asertywną politykę surowcową (Maroko, Chiny, Rosja). Szacuje się, że światowe zasoby łatwo dostępnych fosforytów mogą wyczerpać się w ciągu kilkudziesięciu lat (tzw. peak phosphorus), co w obliczu rosnącej populacji globu staje się fundamentalnym zagrożeniem dla bezpieczeństwa żywnościowego Polski.

Jednocześnie marnujemy ogromne ilości tego pierwiastka, który bezpowrotnie ucieka z naszego systemu wraz ze ściekami komunalnymi i osadami ściekowymi, prowadząc dodatkowo do eutrofizacji i degradacji naszych rzek oraz Morza Bałtyckiego.

W związku z powyższym:

1. Czy ministerstwo rolnictwa posiada aktualną analizę ryzyka dotyczącą przerwania łańcuchów dostaw fosforytów do Polski? Jakie alternatywne kierunki importu są rozważane w celu dywersyfikacji źródeł?
2. Czy rząd planuje uznanie fosforytów za surowiec strategiczny i stworzenie państwowych rezerw na wypadek nagłych skoków cenowych lub embarga handlowego?
3. Jakie konkretne programy wsparcia finansowego (np. z NFOŚiGW) są obecnie dostępne dla samorządów i przedsiębiorstw wodociągowych na budowę instalacji do odzysku fosforu z osadów ściekowych i wód pofermentacyjnych?
4. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje wprowadzenie przepisów nakładających obowiązek odzysku fosforu w dużych oczyszczalniach ścieków, wzorem rozwiązań wdrażanych w Niemczech czy Szwajcarii?
5. W jaki sposób promuje się wśród polskich rolników technologie rolnictwa precyzyjnego, które pozwalają na optymalizację dawkowania nawozów fosforowych i zapobieganie ich bezpowrotnemu wymywaniu do wód powierzchniowych?
6. Czy polski rząd podejmuje na forum Unii Europejskiej inicjatywy mające na celu wspólną politykę zakupową lub badawczą w zakresie pozyskiwania fosforu ze źródeł niekonwencjonalnych?

Z poważaniem

Piotr Górnikiewicz