Interpelacja w sprawie systemu podatkowego w obszarze ulgi prorodzinnej

Szanowny Panie Ministrze,

na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP zwracam się z interpelacją w sprawie funkcjonowania ulgi prorodzinnej, o której mowa w art. 27f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w szczególności w zakresie limitu dochodowego obowiązującego przy wychowywaniu jednego dziecka.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami podatnikowi wychowującemu jedno dziecko przysługuje prawo do ulgi pod warunkiem, że jego dochody w roku podatkowym nie przekroczyły kwoty:

• 112 000 zł – w przypadku małżonków pozostających przez cały rok podatkowy w związku małżeńskim oraz osób samotnie wychowujących dziecko,
• 56 000 zł – w przypadku podatnika niepozostającego w związku małżeńskim.

W przypadku wychowywania dwojga lub większej liczby dzieci limit dochodowy nie obowiązuje.

W praktyce oznacza to, że rodzina wychowująca dwoje dzieci – po zakończeniu edukacji przez starsze dziecko lub w sytuacji przekroczenia przez nie ustawowego limitu własnych dochodów – formalnie staje się rodziną z jednym dzieckiem w rozumieniu art. 27f ustawy. Wówczas zaczyna obowiązywać limit 112 000 zł (lub 56 000 zł), którego przekroczenie choćby o 1 zł skutkuje całkowitą utratą prawa do ulgi na młodsze dziecko, w wysokości 1 112,04 zł rocznie.

Taka konstrukcja przepisu prowadzi do powstania tzw. efektu „klifu podatkowego“, polegającego na drastycznej utracie świadczenia w wyniku minimalnego przekroczenia progu dochodowego. Mechanizm ten budzi wątpliwości z punktu widzenia zasad sprawiedliwości podatkowej oraz konstytucyjnej zasady szczególnej ochrony rodziny wynikającej z art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Należy również zauważyć, że limit 112 000 zł pozostaje na niezmienionym poziomie od wielu lat, mimo istotnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w ostatnich latach. W efekcie obejmuje on coraz szerszą grupę rodzin zaliczanych do klasy średniej, które nie powinny być postrzegane jako beneficjenci wsparcia wyłącznie socjalnego, lecz jako podmiot polityki prorodzinnej państwa.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Finansów dysponuje analizami dotyczącymi liczby podatników, którzy w latach 2024–2025 utracili prawo do ulgi prorodzinnej z powodu przekroczenia limitu dochodowego 112 000 zł (lub 56 000 zł) przy wychowywaniu jednego dziecka? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie danych liczbowych.

2. Czy resort planuje waloryzację limitu dochodowego w uldze prorodzinnej, tak aby odpowiadał on aktualnym realiom gospodarczym i poziomowi przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej?

3. Czy Ministerstwo Finansów rozważa wprowadzenie mechanizmu stopniowego wygaszania ulgi (np. w formule „złotówka za złotówkę“) w przypadku przekroczenia progu dochodowego, w celu wyeliminowania efektu „klifu podatkowego“?

4. Czy są prowadzone analizy dotyczące skutków budżetowych ewentualnej zmiany konstrukcji limitu dochodowego w art. 27f ustawy o PIT?

5. Czy resort dostrzega problem nagłego pogorszenia sytuacji finansowej rodzin w momencie, gdy starsze dziecko kończy edukację lub przekracza dopuszczalny limit dochodów własnych, co powoduje automatyczne objęcie rodziny limitem właściwym dla jednego dziecka?

Z wyrazami szacunku

Piotr Górnikiewicz
Poseł na Sejm RP