Interpelacja w sprawie planu finansowego Funduszu Pracy na rok 2026

Szanowna Pani Minister,

zwracam się z interpelacją w sprawie planu finansowego Funduszu Pracy na rok 2026, który – zgodnie z informacjami przekazywanymi przez przedstawicieli publicznych służb zatrudnienia – budzi poważne zaniepokojenie wśród dyrektorów powiatowych urzędów pracy, samorządów oraz środowisk lokalnych, w szczególności w województwie kujawsko-pomorskim.

Z informacji przekazanych przez Konwent Dyrektorów Powiatowych Urzędów Pracy Województwa Kujawsko-Pomorskiego wynika, że planowane środki krajowe na aktywizację zawodową w 2026 roku zostały zmniejszone o ponad 40% w stosunku do roku 2025 – z poziomu ok. 3,6 mld zł do ok. 2,1 mld zł. W praktyce, po uwzględnieniu środków europejskich oraz zobowiązań z lat ubiegłych, oznacza to, że część powiatowych urzędów pracy będzie dysponowała środkami, które wystarczą jedynie na realizację podstawowych zobowiązań w pierwszym kwartale roku, a w niektórych regionach jedynie na obsługę umów zawartych wcześniej.

Sytuacja ta stoi w wyraźnej sprzeczności z celami ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, która wprowadziła nowe instrumenty wsparcia oraz rozszerzyła zakres działań publicznych służb zatrudnienia, w szczególności wobec osób biernych zawodowo, kobiet oraz seniorów. Wprowadzenie nowych, ambitnych zadań bez zapewnienia adekwatnego finansowania rodzi uzasadnione obawy o realną możliwość realizacji zapisów ustawowych i podważa zaufanie obywateli do instytucji państwa.

Szczególny niepokój budzi fakt, że przy jednoczesnym drastycznym ograniczeniu środków na aktywizację zawodową na rachunku Funduszu Pracy gromadzone są znaczące nadwyżki finansowe. Zgodnie z projektem ustawy budżetowej stan środków Funduszu Pracy na początek 2026 r. ma wynosić ok. 25,5 mld zł, a na koniec roku nawet 27,8 mld zł. Wpływy ze składek pracodawców mają przekroczyć 11 mld zł, podczas gdy wszystkie planowane wydatki Funduszu Pracy wynoszą ok. 10,1 mld zł. Same odsetki od zgromadzonych środków mają sięgnąć ok. 420 mln zł, co stanowi ponad połowę kwoty, którą wszystkie powiaty w Polsce mają przeznaczyć na aktywizację zawodową poza środkami EFS+.

W ocenie dyrektorów urzędów pracy oraz samorządów oznacza to w praktyce ograniczenie refundacji kosztów zatrudnienia, brak środków na szkolenia dopasowane do potrzeb lokalnego rynku pracy, brak dopłat do wynagrodzeń oraz osłabienie wsparcia dla lokalnych przedsiębiorców, co w dobie wyzwań demograficznych i gospodarczych może mieć poważne konsekwencje społeczne i ekonomiczne.

Jako posłanka reprezentująca region o strukturalnych problemach rynku pracy, a jednocześnie osoba, która przez wiele lat była zawodowo związana z publicznymi służbami zatrudnienia i pracowała w powiatowym urzędzie pracy, pragnę podkreślić, że skala planowanych ograniczeń budżetowych realnie zagraża funkcjonowaniu podstawowych instrumentów aktywnej polityki rynku pracy i może doprowadzić do faktycznego paraliżu działań urzędów pracy.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo planuje podjęcie działań zmierzających do zwiększenia limitów środków Funduszu Pracy na rok 2026 do poziomu co najmniej porównywalnego z rokiem 2025?

2. Czy rozważane jest uruchomienie rezerwy Funduszu Pracy już w pierwszym kwartale 2026 roku w celu zapewnienia ciągłości realizacji zadań przez powiatowe urzędy pracy?

3. W jaki sposób ministerstwo zamierza zapewnić adekwatność finansowania zadań zlecanych samorządom powiatowym w stosunku do faktycznego zakresu obowiązków wynikających z ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia?

4. Z jakich powodów utrzymywane są tak wysokie nadwyżki na rachunku Funduszu Pracy zamiast przeznaczenia tych środków na aktywne formy wsparcia rynku pracy?

Poruszona sprawa ma bezpośredni wpływ na sytuację tysięcy osób poszukujących pracy oraz setek przedsiębiorców w regionach, w tym w województwie kujawsko-pomorskim. Fundusz Pracy, jako środki pochodzące ze składek pracodawców, powinien w pierwszej kolejności służyć realizacji celów, do których został powołany, a nie pozostawać w formie „zamrożonego kapitału”.

Z wyrazami szacunku

Iwona Karolewska
Posłanka na Sejm RP