Interpelacja w sprawie konieczności reformy tzw. pułapki rentowej, podniesienia limitów przychodów oraz zniesienia mechanizmu przymusowego zwrotu świadczeń przez aktywnych zawodowo pracowników z niepełnosprawnościami

Pani Minister,

do moich biur poselskich zgłaszają się osoby z niepełnosprawnościami (OZN), które mimo barier zdrowotnych wykazują się nadzwyczajną aktywnością na rynku pracy. Są to często wykwalifikowani specjaliści, pracujący na 1,5 etatu lub łączący pracę etatową z dodatkowymi zleceniami. Niestety, obecny system prawny zamiast promować taką postawę, staje się dla nich źródłem systemowej opresji i lęku.

Głównym problemem jest mechanizm tzw. pułapki rentowej. Choć od marca 2026 r. progi zarobkowe ulegną nieznacznej waloryzacji, wciąż opierają się one na archaicznych wskaźnikach (70% i 130% przeciętnego wynagrodzenia), które nie przystają do ambicji zawodowych i realnych potrzeb finansowych OZN. Sytuacja ta jest szczególnie dotkliwa dla osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, które są w pełni zdolne do efektywnej pracy, lecz zmuszone są do „sztucznego” ograniczania swoich dochodów.

Najbardziej traumatycznym doświadczeniem dla osób z niepełnosprawnościami jest jednak obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. W przypadku przekroczenia progu 130%, ZUS żąda zwrotu pełnej kwoty wypłaconej renty za dany okres. Dla osoby pracującej ponad siły na 1,5 etatu, jedna premia lub dodatkowe nadgodziny mogą oznaczać nagłe wezwanie do zapłaty kilku lub kilkunastu tysięcy złotych długu wobec państwa. Taki system nie jest wsparciem – jest karą za pracowitość.

W związku z powyższym, zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo planuje podniesienie progów przychodowych (obecnie 70% i 130% średniej krajowej), aby realnie zwiększyć przestrzeń do zarobkowania bez ryzyka utraty świadczenia?

2. Czy resort rozważa całkowite odejście od mechanizmu zwrotu wypłaconych rent, jeśli przekroczenie limitu wynikało z legalnej i opodatkowanej aktywności zawodowej obywatela?

3. Czy trwają prace nad wprowadzeniem zasady „złotówka za złotówkę” przy przekroczeniu górnego progu (130%), co zapobiegłoby drastycznemu, całkowitemu zawieszaniu renty?

4. Ile osób z niepełnosprawnością w roku 2025 zostało wezwanych przez ZUS do zwrotu świadczeń z powodu przekroczenia limitów dorabiania i jaka była łączna kwota tych roszczeń?

5. Czy ministerstwo planuje zmianę systemu rozliczeń z miesięcznego na roczny, co pozwoliłoby uniknąć „pułapki” w sytuacji otrzymania jednorazowej nagrody lub premii?

6. Czy planowane jest ujednolicenie zasad zarobkowania dla wszystkich pobierających renty, tak aby wzorem „świadczenia wspierającego”, praca zawodowa w żadnym stopniu nie kolidowała z prawem do zabezpieczenia społecznego?

Obywatele z niepełnosprawnościami chcą budować PKB i być niezależni finansowo. Państwo musi przestać być instytucją, której pracownik boi się z powodu własnych sukcesów zawodowych.

Z wyrazami szacunku

Magdalena Kołodziejczak
Poseł na Sejm RP