Interpelacja w sprawie zakresu wsparcia ofiar przemocy domowej, skuteczności interwencji Policji oraz nadzoru nad działaniami służb podległych ministrowi spraw wewnętrznych i administracji

Szanowny Panie Ministrze,

na podstawie doniesień medialnych portalu Zero.pl (https://x.com/portalzeropl/status/2021568460380144067?s=46&t=gsyTsGerarz--j3vCYpHDA) dotyczących wieloletniego przetrzymywania oraz przemocy wobec dorosłej kobiety ze Świętochłowic, która przez wiele lat miała pozostawać w faktycznej izolacji, uzależnieniu i całkowitej zależności od najbliższych, zwracam się do Pana Ministra z interpelacją dotyczącą zakresu pomocy udzielanej przez służby podległe ministrowi spraw wewnętrznych i administracji osobom doświadczającym przemocy domowej, a także mechanizmów nadzoru nad interwencjami podejmowanymi przez funkcjonariuszy Policji w tego rodzaju sprawach.

Z przekazów medialnych wynika, że mimo ujawnienia sprawy oraz czasowej hospitalizacji osoby pokrzywdzonej, jej sytuacja mogła nie zostać w sposób trwały i skuteczny zabezpieczona. W przestrzeni publicznej pojawiły się informacje wskazujące, że po opuszczeniu placówki medycznej kobieta miała powrócić do środowiska, w którym – według relacji – przez lata doświadczała przemocy i izolacji. Okoliczności te rodzą pytania o skuteczność systemu reagowania na przemoc domową w przypadkach szczególnie złożonych, obejmujących wieloletnie uzależnienie psychiczne, kontrolę oraz ograniczenie kontaktów społecznych osoby dorosłej.

Sprawy tego rodzaju mają charakter szczególny. Osoby przez wiele lat funkcjonujące w warunkach izolacji i przemocy często nie zgłaszają przestępstw, nie podejmują prób opuszczenia środowiska przemocowego oraz nie korzystają z dostępnych form wsparcia, ponieważ znajdują się w stanie silnej zależności emocjonalnej, ekonomicznej lub psychicznej od sprawców. Tym większa odpowiedzialność spoczywa na służbach państwowych, w szczególności Policji, która najczęściej jako pierwsza ma kontakt z osobą pokrzywdzoną i jest zobowiązana do podjęcia działań mających na celu realne zapewnienie jej bezpieczeństwa.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Jakie obowiązujące procedury przewidują organy państwa (Policja, prokuratura, sąd opiekuńczy, jednostki pomocy społecznej) w zakresie zapewnienia natychmiastowego, bezpiecznego miejsca pobytu osobie dorosłej będącej ofiarą długotrwałej przemocy domowej, izolacji lub znęcania się, w sytuacji gdy powrót do dotychczasowego środowiska może stwarzać zagrożenie dla jej zdrowia lub życia?
2. Jaki jest obecnie pełny zakres wsparcia oferowanego przez Policję osobom doświadczającym przemocy domowej – zarówno na etapie interwencji, jak i w dalszym toku działań – w szczególności w przypadkach wymagających nie tylko doraźnej reakcji, lecz również długofalowej ochrony i koordynacji pomocy?
3. Jakie szczegółowe procedury obowiązują funkcjonariuszy Policji podczas interwencji w sytuacjach podejrzenia przemocy domowej, zwłaszcza gdy osoba pokrzywdzona może pozostawać pod silnym wpływem sprawcy, zaprzeczać przemocy z obawy przed konsekwencjami lub znajdować się w stanie zależności psychicznej, zdrowotnej bądź ekonomicznej?
4. W jaki sposób sprawowany jest nadzór nad interwencjami Policji w sprawach dotyczących przemocy domowej – czy prowadzone są systemowe kontrole jakości i skuteczności podejmowanych czynności, analiza prawidłowości sporządzanej dokumentacji (w tym procedury „Niebieskiej Karty”) oraz ocena adekwatności zastosowanych środków ochrony?
5. Czy ministerstwo prowadzi regularne analizy dotyczące skuteczności interwencji policyjnych w sprawach przemocy domowej, w tym ocenę, czy zastosowane środki, takie jak natychmiastowy nakaz opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania przez sprawcę czy zakaz zbliżania się, realnie zwiększają bezpieczeństwo osób pokrzywdzonych oraz ograniczają ryzyko ponownej przemocy?
6. Jak wygląda współpraca Policji z zespołami interdyscyplinarnymi ds. przeciwdziałania przemocy domowej, ośrodkami pomocy społecznej, centrami wsparcia dla osób pokrzywdzonych przestępstwem, organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami leczniczymi w zakresie zapewnienia kompleksowej pomocy ofiarom? Czy współpraca ta ma charakter obligatoryjny i czy podlega ewaluacji?
7. Czy istnieją odrębne wytyczne, rekomendacje lub programy szkoleniowe dotyczące postępowania w przypadkach tzw. przemocy ukrytej, wieloletniej izolacji osoby dorosłej lub przemocy wobec osób pozostających w relacji zależności? W jaki sposób funkcjonariusze są przygotowywani do rozpoznawania takich sytuacji?
8. Jakie działania podejmowane są w celu zapewnienia osobom pokrzywdzonym pełnej i zrozumiałej informacji o przysługujących im prawach, dostępnych formach wsparcia psychologicznego, prawnego i socjalnego oraz możliwościach uzyskania natychmiastowej pomocy i bezpiecznego schronienia?
9. Czy ministerstwo prowadzi ocenę skuteczności systemu wsparcia ofiar przemocy domowej w ujęciu całościowym – obejmującą zarówno interwencję Policji, jak i dalsze etapy pomocy – oraz czy w ostatnich latach formułowane były rekomendacje mające na celu jego usprawnienie?
10. Czy planowane są zmiany organizacyjne, szkoleniowe lub legislacyjne mające na celu wzmocnienie nadzoru nad działaniami podejmowanymi przez Policję w sprawach przemocy domowej, poprawę koordynacji międzyinstytucjonalnej oraz zwiększenie skuteczności ochrony osób, które z powodu swojej sytuacji psychicznej, zdrowotnej lub ekonomicznej nie są w stanie samodzielnie przerwać relacji przemocowej?