Interpelacja w sprawie wykonywania nadzoru właścicielskiego nad Grupą Azoty SA oraz decyzji inwestycyjnych dotyczących Grupy Azoty Kopalni i Zakładów Chemicznych Siarki "Siarkopol" SA

Szanowny Panie Ministrze,

z informacji medialnych, stanowisk strony społecznej oraz dokumentów korporacyjnych Grupy Azoty Kopalni i Zakładów Chemicznych Siarki „Siarkopol” SA wynika narastający rozdźwięk pomiędzy deklarowaną strategią rozwoju spółki a faktycznymi decyzjami właścicielskimi i inwestycyjnymi podejmowanymi w ramach Grupy Azoty SA, w której Skarb Państwa wykonuje swoje prawa właścicielskie za pośrednictwem ministra aktywów państwowych.

Z ostatniego dostępnego sprawozdania finansowego oraz sprawozdania z działalności Grupy Azoty Kopalni i Zakładów Chemicznych Siarki „Siarkopol” SA za 2024 rok wynika, że nakłady inwestycyjne o charakterze rozwojowym wyniosły zaledwie 214 tysięcy złotych, przy jednoczesnym braku nakładów na inwestycje mandatowe oraz koncentracji wydatków na inwestycjach o charakterze utrzymaniowym, na które przeznaczono 7,065 milionów złotych. Jednocześnie w 2024 roku spółka odnotowała stratę netto w wysokości blisko 59,5 milionów zł, spadek aktywów ogółem o ponad 12% oraz istotny spadek środków pieniężnych. Dane te wskazują na postępujące kurczenie się potencjału majątkowego spółki bez równoległego odtwarzania jej długoterminowych zdolności produkcyjnych.

W tym samym czasie przedstawiciele Grupy Azoty publicznie potwierdzają, że eksploatowane obecnie złoże siarki „Osiek” ulega wyczerpaniu, a dostęp do nowego złoża w Rudnikach koło Połańca przewidywany jest – według publicznie prezentowanych harmonogramów Grupy Azoty – dopiero około roku 2030. Jednocześnie decyzja inwestycyjna w sprawie budowy nowej kopalni ma zapaść najwcześniej w 2027 roku, po zakończeniu prac dokumentacyjnych. Oznacza to realne ryzyko wieloletniej luki w krajowych zdolnościach wydobycia siarki, co ma znaczenie nie tylko gospodarcze, ale również strategiczne.

Dodatkowo strona społeczna reprezentująca pracowników „Siarkopolu” wskazuje, że zapowiadane podwyższenie kapitału Grupy Azoty w drodze emisji akcji o wartości sięgającej nawet 1,3 mld zł, planowane do rozpatrzenia przez walne zgromadzenie w lutym 2026 r., nie przewiduje jednoznacznego ujęcia kluczowej inwestycji wydobywczej w Grupie Azoty Kopalniach i Zakładach Chemicznych Siarki „Siarkopol” SA. Strona społeczna zwraca również uwagę, że w publicznie dostępnych informacjach dotyczących planowanego podwyższenia kapitału Grupy Azoty brak jest wskazania zarówno zakresu rzeczowego, jak i kwotowego inwestycji wydobywczych dedykowanych „Siarkopolowi”.

Pomimo powyższego z informacji przekazywanych publicznie przez Grupę Azoty wynika, że środki planowane do pozyskania w drodze emisji akcji mają zostać przeznaczone – w odniesieniu do „Siarkopolu” – przede wszystkim na rozbudowę infrastruktury logistycznej, a nie na inwestycje wydobywcze stanowiące podstawę dalszego funkcjonowania spółki. Takie podejście rodzi pytania o racjonalność alokacji kapitału właścicielskiego oraz o zgodność tych decyzji z interesem Skarbu Państwa.

Dodatkowe wątpliwości budzi fakt, że w aktualizowanej strategii Grupy Azoty na lata 2025–2030, według informacji publicznych oraz wypowiedzi przedstawicieli Grupy Azoty, „Siarkopol” nie został jednoznacznie wskazany jako beneficjent kluczowych inwestycji rozwojowych, mimo że jest istotnym producentem siarki metodą podziemnego wytopu oraz istotnym elementem krajowego łańcucha surowcowego dla przemysłu chemicznego, nawozowego i innych strategicznych sektorów.

W debacie publicznej podnoszone są również kwestie dotyczące relacji handlowych wewnątrz Grupy Azoty, w tym ograniczeń odbioru surowca oraz cen transferowych, które – choć formalnie określane jako rynkowe – w zestawieniu z wynikami finansowymi spółki i sytuacją rynkową budzą uzasadnione pytania o efektywność modelu właścicielskiego oraz długoterminową ochronę wartości majątku Skarbu Państwa. Brak jednoznacznej informacji o długoterminowej koncepcji funkcjonowania „Siarkopolu” w strukturze Grupy Azoty rodzi pytania o charakter i kierunek działań właścicielskich podejmowanych wobec tej spółki.

Strona społeczna zwraca również uwagę na istnienie długoterminowych relacji kontraktowych wewnątrz Grupy Azoty, w tym na warunki sprzedaży siarki oraz równoległy import fosforytów, które – w ocenie pracowników – mogą wpływać na opłacalność działalności wydobywczej „Siarkopolu”.

Mając na uwadze powyższe, a także skalę zatrudnienia w „Siarkopolu” oraz znaczenie tej spółki dla regionu świętokrzyskiego i bezpieczeństwa surowcowego państwa, zasadne jest uzyskanie jednoznacznej informacji o działaniach podejmowanych przez ministra aktywów państwowych w zakresie nadzoru właścicielskiego nad Grupą Azoty SA oraz o realnych decyzjach dotyczących przyszłości wydobycia siarki w Polsce.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora, zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Sprawozdanie z działalności Grupy Azoty Kopalni i Zakładów Chemicznych Siarki „Siarkopol” SA za 2024 r. wskazuje, że nakłady na inwestycje rozwojowe wyniosły jedynie 214 tys. zł, przy jednoczesnym braku inwestycji mandatowych. Czy Ministerstwo Aktywów Państwowych uznaje taki poziom nakładów za wystarczający z punktu widzenia interesu właścicielskiego Skarbu Państwa w spółce, której strategia wskazuje na pozyskanie nowych złóż siarki i utrzymanie produkcji po wyczerpaniu złoża „Osiek”?
2. Czy Ministerstwo Aktywów Państwowych zatwierdziło lub opiniowało strategię Grupy Azoty na lata 2025–2030, w której – według informacji publicznych – „Siarkopol” nie został ujęty jako beneficjent inwestycji wydobywczych, mimo że złoże „Osiek” ulega wyczerpaniu w perspektywie najbliższych kilku lat?
3. W jaki sposób Ministerstwo Aktywów Państwowych jako podmiot wykonujący prawa z akcji Skarbu Państwa uzasadnia przeznaczenie środków pozyskanych lub planowanych do pozyskania z emisji akcji Grupy Azoty na infrastrukturę logistyczną, przy jednoczesnym braku decyzji inwestycyjnej dotyczącej nowego ujęcia wydobycia siarki w Rudnikach?
4. Czy Ministerstwo Aktywów Państwowych analizowało formalnie ryzyko luki wydobywczej w latach 2026–2030 wynikającej z harmonogramu, zgodnie z którym dokumentacja ma być przygotowana do końca 2026 r., decyzja inwestycyjna podjęta w 2027 r., a uruchomienie wydobycia ma nastąpić najwcześniej w 2030 r.?
5. Czy przedstawiciel Skarbu Państwa na Walnym Zgromadzeniu Grupy Azoty zobowiązał zarząd lub wnioskował o zobowiązanie zarządu do przedstawienia wiążącego harmonogramu i finansowania projektu Rudniki, a jeśli nie, to z jakich powodów?
6. Czy minister aktywów państwowych, wykonując prawa z akcji Skarbu Państwa po 13 grudnia 2023 r., wydawał jakiekolwiek wiążące zalecenia lub rekomendacje dotyczące kierunków inwestycyjnych Grupy Azoty wobec „Siarkopolu”, a jeżeli tak – jaki był ich zakres i cel?
7. Czy minister aktywów państwowych analizował porównawczo zasadność ekonomiczną planowanych inwestycji logistycznych w „Siarkopol” względem alternatywnych projektów inwestycyjnych w obszarze wydobycia, w tym pod kątem ich wpływu na rentowność spółki oraz utrzymanie krajowych zdolności produkcyjnych?

Z poważaniem

Anna Krupka
Poseł na Sejm RP