Interpelacja w sprawie niedoszacowania subwencji ogólnej dla powiatów oraz zagrożeń dla realizacji zadań publicznych powiatu gostynińskiego w 2026 r.

Szanowny Panie Ministrze,

na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP zwracam się z interpelacją w sprawie sytuacji finansowej powiatu gostynińskiego wynikającej z niedoszacowania subwencji ogólnej oraz dynamicznego wzrostu kosztów realizacji ustawowych zadań publicznych, co w perspektywie roku budżetowego 2026 stanowi realne zagrożenie dla ciągłości i jakości świadczonych usług publicznych.

Z przedstawionych informacji wynika, że aktualny poziom finansowania powiatów – ustalany w oparciu o obowiązujące algorytmy – nie odpowiada rzeczywistym kosztom funkcjonowania samorządu. W ostatnich latach nastąpił drastyczny wzrost kosztów bieżących, w szczególności energii elektrycznej i cieplnej, wody, usług, materiałów oraz wynagrodzeń pracowników samorządowych, w tym wynikających z ustawowych podwyżek płacy minimalnej. Jednocześnie wysoka inflacja istotnie zwiększyła koszty inwestycji i remontów infrastruktury.

Powiat gostyniński ponosi szczególnie wysokie koszty utrzymania infrastruktury drogowej – łącznie ok. 320 km dróg powiatowych, z czego znacząca część znajduje się w bardzo złym stanie technicznym i wymaga pilnych, kosztownych remontów. Skala realnych potrzeb znacząco przekracza możliwości finansowe powiatu, a narastający deficyt w kolejnych latach budżetowych obrazuje pogłębiający się problem strukturalny finansów powiatowych.

Dodatkowym obciążeniem dla budżetu jest organizacja publicznego transportu zbiorowego, realizowana przez powiat od 2019 r. Wzrost liczby wozokilometrów oraz kosztów rekompensat dla operatorów powoduje systematyczne zwiększanie wydatków własnych samorządu. Jednocześnie powiat, jako obszar o dużych walorach turystycznych, ponosi koszty utrzymania infrastruktury wykorzystywanej przez turystów, nie uzyskując adekwatnych wpływów podatkowych, które trafiają do budżetów dużych miast.

Istotnym wyzwaniem pozostaje również finansowanie zadań z zakresu pomocy społecznej – w tym wsparcia osób starszych, z niepełnosprawnościami, pieczy zastępczej, przeciwdziałania przemocy domowej oraz funkcjonowania domów pomocy społecznej i środowiskowych domów samopomocy. Starzejące się społeczeństwo powoduje gwałtowny wzrost zapotrzebowania na te usługi, przy jednoczesnym braku adekwatnego wzrostu środków z budżetu państwa.

Analogiczna sytuacja dotyczy oświaty. Subwencja oświatowa nie pokrywa realnych kosztów funkcjonowania szkół, modernizacji infrastruktury oraz realizacji ustawowych podwyżek wynagrodzeń nauczycieli wynikających z przepisów Karty Nauczyciela. Niedoszacowanie subwencji wymusza finansowanie tych zadań z dochodów własnych powiatu kosztem innych kluczowych potrzeb lokalnych.

Na obszarze powiatu gostynińskiego utrzymuje się ponadto ponadprzeciętnie wysoka stopa bezrobocia, znacząco przewyższająca średnią krajową i wojewódzką. Ograniczone środki Funduszu Pracy, pozostające w dyspozycji powiatowego urzędu pracy, są niewystarczające do skutecznej aktywizacji osób bezrobotnych, co pogłębia problemy społeczne i gospodarcze regionu.

Wobec powyższego zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Finansów planuje zmianę algorytmu naliczania subwencji ogólnej dla powiatów w taki sposób, aby uwzględniał on realny wzrost kosztów energii, wynagrodzeń oraz inflacji?

2. Czy jest rozważane wprowadzenie dodatkowych mechanizmów wsparcia finansowego dla powiatów ponoszących ponadstandardowe koszty utrzymania infrastruktury drogowej oraz organizacji publicznego transportu zbiorowego?

3. Czy w projekcie budżetu państwa na 2026 rok przewidziano zwiększenie środków na zadania z zakresu pomocy społecznej realizowane przez powiaty, w szczególności na DPS, ŚDS oraz pieczę zastępczą?

4. Czy jest planowane zwiększenie subwencji oświatowej w stopniu umożliwiającym pełne pokrycie kosztów ustawowych podwyżek wynagrodzeń nauczycieli oraz niezbędnych inwestycji w infrastrukturę szkolną?

5. Jakie działania Ministerstwo Finansów zamierza podjąć w celu poprawy stabilności finansowej powiatów o słabszym potencjale dochodowym, które nie mają możliwości rekompensowania niedoborów subwencji dochodami własnymi?

6. Czy są przewidywane dodatkowe środki dla Funduszu Pracy, które umożliwią skuteczniejsze przeciwdziałanie bezrobociu w regionach o najwyższej stopie bezrobocia?

Uprzejmie proszę o szczegółową odpowiedź oraz przedstawienie planowanych działań rządu w zakresie zapewnienia realnej stabilności finansowej powiatów i możliwości wykonywania przez nie konstytucyjnych oraz ustawowych zadań publicznych.