Interpelacja w sprawie dodatkowych procedur wsparcia lub elastyczności terminowej dla projektów KPO realizowanych przez samorządy, które nie zdążą zakończyć inwestycji w przewidzianych terminach

Szanowna Pani Minister,

Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO) stanowi kluczowy instrument wspierający rozwój gospodarczy Polski po pandemii COVID-19. Polska rozpoczęła faktyczne korzystanie ze środków KPO istotnie później niż większość państw Unii Europejskiej, co w praktyce doprowadziło do znaczącego skrócenia okresu przeznaczonego na realizację inwestycji objętych programem.

W konsekwencji czas na przygotowanie projektów, przeprowadzenie procedur przetargowych oraz wykonanie robót budowlanych jest wyraźnie krótszy niż w krajach, które korzystają ze środków KPO od wcześniejszych lat. Jednocześnie liczne polskie jednostki samorządu terytorialnego zdecydowały się wykorzystać środki KPO na realizację kluczowych inwestycji lokalnych, w tym na poprawę efektywności energetycznej budynków publicznych.

Charakter tych projektów, w połączeniu z kumulacją procedur administracyjnych, ryzykiem odwołań w postępowaniach przetargowych oraz ograniczeniami wynikającymi z warunków atmosferycznych, zwłaszcza w okresie zimowym, powoduje dalsze skrócenie realnego czasu dostępnego na zakończenie inwestycji w terminie granicznym, tj. do 31 sierpnia 2026 r. (dotyczy projektów realizowanych w ramach poprawy efektywności energetycznej budynków komunalnych). Dodatkowo zbyt krótki czas na realizację robót niesie ryzyko obniżenia jakości wykonania, szczególnie w przypadkach, gdy procesy technologiczne wymagają zachowania określonych przerw i etapów, których nie można przyspieszyć bez negatywnych konsekwencji.

W rezultacie istnieje ryzyko, że mimo podjęcia działań w trybie nadzwyczajnym, część samorządów nie zdoła zakończyć inwestycji w terminach umożliwiających pełne i prawidłowe rozliczenie środków z KPO. Może to skutkować koniecznością zwrotu dofinansowania i pokrycia wydatków z budżetów własnych, co prowadziłoby do faktycznego poszkodowania podmiotów realizujących cele KPO w dobrej wierze.

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jakie konkretne działania, instrumenty lub mechanizmy proceduralne rekomenduje Komisja Europejska polskim samorządom oraz rządowi Rzeczypospolitej Polskiej w celu zapewnienia pełnego i bezpiecznego wykorzystania środków z KPO w sytuacji, gdy realizacja inwestycji jest zagrożona opóźnieniami wynikającymi z przyczyn niezależnych od beneficjentów, w szczególności odwołań w postępowaniach przetargowych lub niekorzystnych warunków atmosferycznych, a ryzyko opóźnień identyfikowane jest już na etapie realizacji projektów?

2. Czy Komisja Europejska dopuszcza możliwość wydłużenia terminów realizacji inwestycji finansowanych z KPO dla beneficjentów z państw członkowskich, które z przyczyn od siebie niezależnych rozpoczęły korzystanie ze środków znacząco później niż inne kraje UE, a następnie napotkały obiektywne i niemożliwe do przewidzenia trudności, takie jak wydłużone procedury przetargowe lub ograniczenia wynikające z warunków pogodowych, w sytuacji gdy obowiązujące terminy realizacji nie uwzględniały skutków tych okoliczności?

3. Jakie działania Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej podjęło do tej pory, aby skrócone terminy realizacji inwestycji w ramach KPO nie skutkowały ryzykiem niewykorzystania środków lub obniżeniem jakości wykonania? Proszę o wskazanie konkretnych mechanizmów wsparcia dla samorządów, które znalazły się w trudnej sytuacji z powodu opóźnień proceduralnych lub warunków atmosferycznych.

4. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie dodatkowych procedur wsparcia lub elastyczności terminowej dla projektów KPO realizowanych przez samorządy, które z przyczyn niezależnych od siebie nie zdążą zakończyć inwestycji w przewidzianych terminach? Jeśli tak, to jakie konkretne rozwiązania są analizowane lub planowane?