Interpelacja w sprawie przyszłości warsztatów terapii zajęciowej wobec zmian w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Szanowna Pani Minister,

zwracam się do Pani Minister w związku z projektowanymi zmianami w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych przygotowanymi przez pełnomocnika rządu ds. osób niepełnosprawnych, które budzą poważny sprzeciw środowiska związanego z warsztatami terapii zajęciowej (WTZ), kadry merytorycznej oraz rodzin osób z niepełnosprawnościami.

Do mojego biura poselskiego wpłynęły stanowiska przedstawicieli warsztatów terapii zajęciowej oraz pracowników bezpośrednio pracujących z osobami z niepełnosprawnościami wskazujące, że projekt w obecnym kształcie jest nieakceptowalny i może prowadzić do destabilizacji całego systemu rehabilitacji społeczno-zawodowej.

Szczególne zaniepokojenie budzą następujące propozycje zawarte w projekcie:

– wprowadzenie administracyjnego limitu uczestnictwa osoby z niepełnosprawnością w WTZ do maksymalnie 6 lat i 6 miesięcy, bez jednoczesnego zapewnienia realnych, systemowych i dostępnych alternatyw wsparcia,
– rezygnacja z zapowiadanego dodatkowego urlopu dla pracowników merytorycznych WTZ, mimo wcześniejszych deklaracji strony rządowej,
– nieprzemyślane rozwiązania dotyczące powrotu uczestnika do WTZ po nieudanej próbie zatrudnienia, które w praktyce prowadzą do czasowego „zastępowania” miejsc, braku stabilności i osłabienia ciągłości rehabilitacji.

Pragnę podkreślić, że brak jest w Polsce spójnego systemu umożliwiającego płynne przechodzenie osób z niepełnosprawnościami pomiędzy różnymi formami wsparcia – od rehabilitacji społecznej, przez rehabilitację zawodową, aż po stabilne zatrudnienie. W tym kontekście wprowadzanie sztywnych limitów czasowych pobytu w WTZ, bez stworzenia rzeczywistych ścieżek dalszego wsparcia, godzi w dobrostan uczestników i podważa sens wieloletniej, indywidualnej pracy rehabilitacyjnej.

Jednocześnie należy zauważyć, że pomimo zapowiedzi rządu dotyczących wzrostu algorytmu finansowego na jednego uczestnika WTZ od 2026 roku, do dnia dzisiejszego nie zostało podpisane rozporządzenie zmieniające ten algorytm. W praktyce oznacza to, że warsztaty terapii zajęciowej funkcjonują nadal w warunkach niedoszacowania finansowego, co bezpośrednio wpływa na jakość wsparcia udzielanego osobom z niepełnosprawnościami.

Dodatkowo pracownicy warsztatów terapii zajęciowej w dalszym ciągu pozostają pominięci w systemie dodatku motywacyjnego, który objął inne grupy zawodowe w pomocy społecznej. Projektowane zmiany ustawowe nie przewidują włączenia kadry WTZ do tego systemu, co oznacza dalsze wykluczenie tej grupy z możliwości otrzymania dodatku motywacyjnego w wysokości 1000 zł brutto na etat.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Jakie przesłanki merytoryczne i społeczne uzasadniają ograniczenie limitu czasowego uczestnictwa w WTZ w sytuacji braku systemowych alternatyw wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami?
2. Czy przed przygotowaniem projektu przeprowadzono analizę skutków tych zmian dla uczestników WTZ, ich rodzin oraz samych placówek?
3. Dlaczego w projekcie pominięto zapowiadany wcześniej dodatkowy urlop dla pracowników merytorycznych WTZ?
4. Czy ministerstwo planuje wstrzymanie prac nad projektem i przeprowadzenie rzeczywistych, pogłębionych konsultacji ze środowiskiem warsztatów terapii zajęciowej?
5. Dlaczego do tej pory nie zostało wydane rozporządzenie dotyczące zwiększenia algorytmu finansowego na uczestnika WTZ, na jakim etapie są prace nad nim i kiedy zostanie wydane?
6. Czy ministerstwo planuje objęcie pracowników WTZ dodatkiem motywacyjnym na równych zasadach z innymi pracownikami pomocy społecznej?

Warsztaty terapii zajęciowej stanowią fundament systemu rehabilitacji społecznej osób z niepełnosprawnościami. Decyzje dotyczące ich funkcjonowania powinny być podejmowane w dialogu z praktykami oraz z pełnym poszanowaniem potrzeb uczestników, a nie w trybie administracyjnych ograniczeń.

Z poważaniem

Maciej Małecki
Poseł na Sejm RP