Interpelacja w sprawie drastycznego ograniczenia środków Funduszu Pracy na 2026 r. oraz zagrożenia paraliżem aktywnej polityki rynku pracy

Szanowna Pani Ministro,

do mojego biura poselskiego wpłynęło stanowisko Konwentu Dyrektorów Powiatowych Urzędów Pracy Województwa Kujawsko-Pomorskiego zawierające dramatyczny apel o pilną interwencję w sprawie planu finansowego Funduszu Pracy na rok 2026. Z informacji przekazanych przez konwent wynika, że zaproponowane przez rząd i przyjęte w projekcie budżetu rozwiązania finansowe mogą doprowadzić do faktycznego paraliżu publicznych służb zatrudnienia w regionie, a tysiące osób bezrobotnych oraz setki lokalnych przedsiębiorców zostaną pozbawione realnego wsparcia.

Zgodnie z przedstawionymi danymi ogólnokrajowa redukcja środków na aktywizację zawodową wynosi ponad 40% – z poziomu ok. 3,7 mld zł w 2025 r. do ok. 2,1 mld zł w 2026 r. W praktyce, po odliczeniu środków z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus oraz zobowiązań z lat ubiegłych, część powiatowych urzędów pracy w województwie kujawsko-pomorskim będzie dysponować środkami, które wyczerpią się już w pierwszym kwartale 2026 r. W innych województwach sytuacja ma być jeszcze bardziej dramatyczna – dostępne środki wystarczą jedynie na realizację zobowiązań z poprzednich lat, bez możliwości podejmowania nowych działań.

Jednocześnie konwent dyrektorów PUP zwraca uwagę na rażącą sprzeczność pomiędzy ograniczaniem finansowania aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu a faktem gromadzenia ogromnych nadwyżek na rachunku Funduszu Pracy. Według projektu ustawy budżetowej stan środków Funduszu Pracy na początek roku wynosi ok. 25,5 mld zł, a na koniec 2026 r. ma wzrosnąć do ok. 27,8 mld zł. Wpływy ze składek pracodawców mają przekroczyć 11 mld zł, podczas gdy planowane wydatki określono na poziomie ok. 10,1 mld zł. Same odsetki od zgromadzonych środków mają przynieść ok. 420 mln zł, co stanowi ponad połowę kwoty przewidzianej dla wszystkich powiatów w Polsce na realizację zadań z zakresu aktywizacji zawodowej poza programami współfinansowanymi z UE.

Taka sytuacja oznacza w praktyce „zamrażanie” składek wpłacanych przez pracodawców, zamiast ich wykorzystania zgodnie z ustawowym celem Funduszu Pracy, jakim jest wspieranie zatrudnienia, tworzenie nowych miejsc pracy oraz podnoszenie kwalifikacji pracowników. Brak środków na refundacje zatrudnienia, szkolenia dostosowane do potrzeb lokalnych rynków pracy czy dopłaty do wynagrodzeń uderza bezpośrednio w lokalnych przedsiębiorców oraz osoby bezrobotne, w tym kobiety, seniorów i osoby bierne zawodowo.

Szczególnie niepokojący jest fakt, że ograniczenia finansowe podważają realną skuteczność ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Ustawa ta miała wprowadzić nowoczesne instrumenty wsparcia i aktywizować osoby dotychczas wykluczone z rynku pracy. Bez zapewnienia adekwatnego finansowania jej przepisy pozostają jednak wyłącznie deklaratywne, co osłabia zaufanie obywateli, samorządów i pracodawców do działań państwa. Nowoczesnej polityki rynku pracy nie da się realizować w formule „niskokosztowej”.

W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jakie były przesłanki ustalenia limitów Funduszu Pracy na rok 2026 na poziomie skutkującym redukcją środków na aktywizację zawodową o ponad 40% w skali kraju?

2. Czy ministerstwo dostrzega ryzyko paraliżu powiatowych urzędów pracy już w pierwszym kwartale 2026 r., w tym w województwie kujawsko-pomorskim, i jakie działania zamierza podjąć, aby temu zapobiec?

3. Czy planowane jest zwiększenie limitów Funduszu Pracy na 2026 r. co najmniej do poziomu z roku 2025, tak aby zapewnić stabilność realizacji zadań przez samorządy powiatowe?

4. Czy ministerstwo rozważa uruchomienie rezerwy Funduszu Pracy już w pierwszym kwartale roku budżetowego, zgodnie z postulatem konwentu dyrektorów PUP?

5. Z jakich powodów utrzymywane są tak wysokie nadwyżki środków na rachunku Funduszu Pracy przy jednoczesnym ograniczaniu finansowania aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu?

6. W jaki sposób ministerstwo zamierza zapewnić realną realizację celów ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia bez zagwarantowania adekwatnych środków finansowych na jej wdrażanie?

Z poważaniem

Agnieszka Kłopotek