Interpelacja w sprawie narastającej nieopłacalności produkcji rolnej oraz braku skutecznych mechanizmów ochrony dochodów rolników

Szanowny Panie Ministrze,

na podstawie art. 14 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora, zwracam się z interpelacją w sprawie aktualnej sytuacji ekonomicznej polskich rolników oraz działań rządu w zakresie zapewnienia opłacalności produkcji rolnej i stabilizacji dochodów gospodarstw rolnych. Od wielu miesięcy rolnicy w całej Polsce sygnalizują narastające problemy związane z brakiem opłacalności produkcji rolnej, gwałtownym wzrostem kosztów prowadzenia gospodarstw oraz brakiem realnych mechanizmów ochrony dochodów. W wielu sektorach rolnictwa ceny skupu nie pokrywają kosztów produkcji, co prowadzi do zadłużania się gospodarstw, rezygnacji z działalności oraz pogłębiającej się niepewności ekonomicznej na obszarach wiejskich.

Pomimo licznych zapowiedzi działań osłonowych i interwencyjnych, pomoc publiczna ma w większości przypadków charakter doraźny, spóźniony i niewystarczający, a jej konstrukcja nie zapewnia rolnikom elementarnej stabilności finansowej. Brakuje systemowych rozwiązań, które pozwalałyby ograniczyć ryzyko rynkowe, przeciwdziałać gwałtownym wahaniom cen oraz chronić producentów rolnych przed skutkami czynników niezależnych od nich, takich jak sytuacja międzynarodowa, import, warunki pogodowe czy polityka handlowa Unii Europejskiej.

Niepokój budzi również fakt, że rolnicy nie mają dostępu do rzetelnych, aktualnych i przejrzystych danych rynkowych, które umożliwiałyby racjonalne planowanie produkcji i podejmowanie decyzji ekonomicznych. W efekcie to producenci rolni ponoszą niemal całe ryzyko funkcjonowania rynku, podczas gdy państwo ogranicza się do reakcji post factum.

W kontekście deklarowanego przez rząd znaczenia bezpieczeństwa żywnościowego oraz zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich, obecna sytuacja wymaga jednoznacznej oceny i przedstawienia konkretnych działań naprawczych.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Jak Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi ocenia aktualny poziom opłacalności produkcji rolnej w podstawowych sektorach (zboża, rzepak, produkcja zwierzęca, owoce i warzywa)?
2. Czy ministerstwo prowadzi systematyczne analizy relacji kosztów produkcji do cen skupu, a jeśli tak – dlaczego nie są one powszechnie udostępniane rolnikom?
3. Jakie mechanizmy stabilizacji dochodów rolniczych są obecnie stosowane w Polsce i dlaczego ich skuteczność jest oceniana przez środowiska rolnicze jako niewystarczająca?
4. Czy rząd planuje wdrożenie nowych instrumentów ochrony dochodów rolników w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, w tym mechanizmów ubezpieczeniowych lub funduszy stabilizacyjnych?
5. Jakie działania zostały podjęte w latach 2024-2026 w celu ograniczenia skutków gwałtownych wahań cen skupu produktów rolnych?
6. Czy ministerstwo analizowało możliwość wprowadzenia cen referencyjnych lub innych form interwencji rynkowej, które chroniłyby rolników przed sprzedażą poniżej kosztów produkcji?
7. W jaki sposób rząd zamierza przeciwdziałać sytuacji, w której ryzyko rynkowe jest w całości przerzucane na producentów rolnych, bez adekwatnych narzędzi wsparcia?
8. Jakie środki finansowe przeznaczono w budżecie państwa na lata 2025-2026 na systemowe wsparcie dochodów rolniczych, a nie jednorazowe programy pomocowe?
9. Czy ministerstwo planuje poprawę transparentności rynku rolnego, w szczególności w zakresie dostępu rolników do aktualnych danych o podaży, popycie i cenach?
10. Jak rząd zamierza zapewnić długofalową stabilność ekonomiczną gospodarstw rolnych w kontekście rosnących kosztów energii, nawozów i środków ochrony roślin?

Z wyrazami szacunku

Wiesław Krajewski
Poseł na Sejm RP