Interpelacja w sprawie finansowania małych i średnich miast i gmin

Szanowni Panowie Ministrowie,

ze strony samorządowców napływa coraz więcej niepokojacych sygnałów o braku środków finansowych na rozpoczynający się właśnie rok budżetowy. Z tego względu zwracam się do Panów Ministrów z niniejszą interpelacją – aby zwrócić Panów uwagę na problem, który z całą mocą uderzy w finanse miast już za kilka miesięcy.

Przykładowo, miasto Jastrzębie-Zdrój w październiku 2025 r. otrzymało informację o należnych na 2026 rok dochodach z tytułu udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) w kwocie 429 750 918 zł, podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) w kwocie 17 048 404 zł, dochodach z tytułu subwencji ogólnej w kwocie 46 051 767 zł. Ustalając udział w CIT miasta Jastrzębie-Zdrój w zawiadomieniu ministra finansów na 2025 rok w kwocie 237 385 481,61 zł, przyjęto dochody podatników miasta Jastrzębie-Zdrój za rok 2022 w wysokości 8 332 238 737,00 zł. Natomiast po ponownym przeliczeniu w związku z procedowaną wówczas ustawą o zmianie ustawy o dochodach JST (UD304) dochody te stanowiły kwotę 3 443 699 330,76 zł, a kwota udziału miasta w CIT stanowiła kwotę 98 110 993,93 zł (z powodu błędu niezawinionego przez stronę samorządową i drastycznego spadku wpływów z tytułu udziału w CIT, o których to skutkach poinformowano miasto w ostatnim możliwym terminie, tj. w październiku 2025 roku, co spowodowało m.in. drastyczną rekonstrukcję WPF). Dochody miasta Jastrzębie-Zdrój z tytułu PIT, CIT i subwencji ogólnej w 2026 roku stanowią 492 851 089 zł i jest to kwota o 22 362 018,36 zł niższa od analogicznych wpływów z roku 2025. Sytuacja ta powoduje ograniczenie możliwości inwestycyjnych i tym samym wzrost zadłużenia miasta.

Ponadto, pragnę zwrócić uwagę, że ustawowy system obliczania należnych dochodów z tytułu udziału w PIT, CIT i subwencji ogólnej celowo ogranicza dochody jednostki samorządu terytorialnego pomimo osiągnięcia ich wysokiego poziomu. Miastu Jastrzębie-Zdrój w 2025 roku obniżono dochody z tytułu udziału w PIT o korektę zamożności w kwocie 45 468 171,48 zł oraz o kwotę 76 988 562 zł z tytułu korekty od ponadprzeciętnych zysków. Przykładem także może być gmina Pawłowice, której dochody z tytułu udziału w PIT, CIT i subwencji ogólnej na 2025 rok Ministerstwo Finansów ustaliło w kwotach: 74 326 829 zł PIT, 2 308 222 zł CIT i subwencja ogólna 24 703 003 zł (łącznie 101 338 053 zł), a po nowym przeliczeniu wynikającym z nowelizacji ustawy z dnia 1 października 2024 roku o dochodach JST ww. dochody ustalono w kwotach: 58 545 480 zł PIT (pomniejszony korektą zamożności w wysokości 16 981 307,77 zł), 42 226 601,93 zł CIT i 0,00 zł (subwencja ogólna), łącznie 100 772 082,72 zł. Znamienny jest fakt, że mimo ogromnego wzrostu udziału gminy Pawłowice w CIT po ponownym przeliczeniu na 2025 rok, tj. z 2,3 mln zł do 42,2 mln zł, dochody należne tej gminie z tytułu udziału w PIT, CIT i subwencji ogólnej po ponownym przeliczeniu za ten rok ustalono o ponad 0,5 mln zł mniejsze od wersji przed przeliczeniem.

27 listopada 2025 r. Rada Miasta Jastrzębie-Zdrój podjęła uchwałę nr XV.127.2025, w której zaapelowała do rządu o korektę zaproponowanych zmian w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego tak, aby zapewniony został przynajmniej minimalny poziom finansowania, umożliwiający realizację zadań samorządu, a tym samym realizację zapewnień ministrów rządu stwierdzających, że żaden samorząd na wprowadzonych zmianach nie straci.

Mając to na uwadze, uprzejmie proszę o wskazanie:

1. Jakie działania zamierza podjąć rząd w celu zrekompensowania średnim i małym miastom i gminom obniżenia dochodów budżetowych w 2026 roku?

2. Czy wobec tragicznej sytuacji grupy JSW – głównego podmiotu gospodarczego generującego przychód z podatku CIT dla Jastrzębia-Zdroju – rząd zamierza zrekompensować miastu Jastrzębie-Zdrój wynikający stąd spodziewany spadek wpływów z tego źródła? Jeżeli tak – kiedy i w jaki sposób?

3. W jaki sposób rząd odpowiedział na apel samorządowców wyrażony w uchwale z 27 listopada 2025 r.?

Z wyrazami szacunku

Paweł Jabłoński
Poseł na Sejm RP