Interpelacja w sprawie poziomu finansowania szkół w 2026 r.

Szanowna Pani Minister,

do mojego biura poselskiego wpłynęło zgłoszenie od mieszkańców gminy Zalesie (pow. bialski, woj. lubelskie) zaniepokojonych planami reorganizacji sieci szkół. Wójt gminy Zalesie przedstawił rodzicom i nauczycielom koncepcję likwidacji klas IV–VIII w szkołach podstawowych w Wólce Dobryńskiej oraz w Dobryniu Dużym. Zmiany te miałyby wejść w życie od września 2026 r., a w obu placówkach pozostałyby jedynie oddziały przedszkolne oraz klasy I–III.

Społeczność lokalna stanowczo sprzeciwia się tym planom, uznając je za pierwszy etap faktycznej likwidacji szkół. Rodzice wskazują, że wysyłanie dzieci do oddalonych placówek doprowadzi do obniżenia jakości edukacji i poczucia bezpieczeństwa uczniów oraz problemów logistycznych. Wójt gminy, odnosząc się do krytyki mieszkańców, podkreśla, że planowane zmiany są konsekwencją wyjątkowo trudnej sytuacji finansowej samorządu. Wskazuje, że wydatki bieżące gminy znacznie przewyższają dochody bieżące, co uniemożliwia zamknięcie budżetu. Największą część wydatków stanowią wynagrodzenia nauczycieli i pracowników oświaty przy jednoczesnej konieczności finansowania innych zadań własnych gminy, takich jak utrzymanie dróg czy oświetlenia.

Szczególnie niepokojący jest fakt, że subwencja oświatowa na rok 2026 jest – według informacji przekazanych przez wójta – niższa o ponad 200 tysięcy złotych w porównaniu z rokiem poprzednim, mimo wcześniejszych prognoz zakładających jej wzrost o około 7,5%. Przyczyną tej sytuacji ma być sposób kalkulacji środków przez Ministerstwo Edukacji Narodowej, oparty w dużej mierze na czynnikach demograficznych, bez uwzględnienia rzeczywistych kosztów funkcjonowania małych szkół.

W efekcie decyzji podejmowanych na poziomie centralnym to samorządy zostają zmuszone do działań społecznie dotkliwych i budzących uzasadniony sprzeciw mieszkańców. Pokłosiem niewystarczającego finansowania oświaty jest więc realne zagrożenie likwidacją szkół, które w małych miejscowościach pełnią funkcję nie tylko edukacyjną, ale także społeczną i prorozwojową.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Jakie konkretne elementy oraz wskaźniki zostały uwzględnione przy kalkulacji subwencji oświatowej na rok 2026, w szczególności w odniesieniu do gmin wiejskich i miejsko-wiejskich?
2. Jaki udział w algorytmie naliczania subwencji oświatowej na rok 2026 miały czynniki demograficzne, a jaki rzeczywiste koszty funkcjonowania szkół, w tym koszty wynagrodzeń nauczycieli i pracowników oraz utrzymania infrastruktury szkolnej?
3. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej analizowało skutki społeczne i organizacyjne algorytmu podziału subwencji, w szczególności dla gmin wiejskich posiadających małe szkoły?
4. Jakie są różnice w wysokości subwencji oświatowej na rok 2026 w porównaniu z rokiem 2025 w przeliczeniu na jednego ucznia oraz na jedną szkołę, z podziałem na gminy miejskie, miejsko-wiejskie i wiejskie?
5. Czy ministerstwo potwierdza, że w części gmin subwencja oświatowa na rok 2026 jest niższa niż w roku 2025, mimo deklarowanego wzrostu łącznej puli środków na oświatę? Jeżeli tak – w ilu gminach dotyczy to obniżenia finansowania i z jakich przyczyn?
6. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej posiada dane dotyczące liczby szkół podstawowych lub ich części (w tym klas IV–VIII), których likwidacja lub reorganizacja planowana jest w roku 2026 na terenie kraju? Jeżeli tak – proszę o wskazanie tej liczby.

Z wyrazami szacunku

Witold Tumanowicz
Poseł na Sejm RP