Interpelacja w sprawie aplikacji typu "deepnude" oraz potrzeby wprowadzenia zakazu ich tworzenia, udostępniania i używania w Polsce

Szanowny Panie Ministrze,

w ostatnim czasie w przestrzeni publicznej coraz częściej pojawiają się informacje dotyczące gwałtownego wzrostu skali wykorzystywania aplikacji opartych na sztucznej inteligencji, umożliwiających generowanie realistycznych, fałszywych wizerunków nagich osób na podstawie ich zdjęć – tzw. aplikacji typu „deepnude”.

Z doniesień medialnych oraz relacji osób pokrzywdzonych wynika, że narzędzia te są wykorzystywane przede wszystkim jako forma zemsty, nękania, szantażu oraz przemocy seksualnej o charakterze cyfrowym, a ofiarami w przeważającej mierze są kobiety. Co szczególnie niepokojące, zagrożona jest w praktyce każda osoba, której wizerunek - nawet w neutralnym, codziennym kontekście - jest dostępny w Internecie lub mediach społecznościowych.

W przeciwieństwie do klasycznych materiałów intymnych, treści generowane przez aplikacje typu deepnude powstają bez wiedzy i zgody osoby przedstawionej, a następnie bywają rozpowszechniane w sieci, wykorzystywane do poniżania, wywierania presji psychicznej, a niekiedy także do wymuszania określonych zachowań. Skutki dla osób pokrzywdzonych są często długotrwałe i porównywalne z konsekwencjami przestępstw przeciwko wolności seksualnej - obejmują poważne szkody psychiczne, społeczne i zawodowe.

W mojej ocenie aplikacje typu deepnude nie mają żadnego społecznie akceptowalnego ani legalnego zastosowania, a ich jedyną realną funkcją jest naruszanie godności, prywatności i prawa do wizerunku innych osób. Ich dalsze funkcjonowanie stanowi systemowe zagrożenie dla bezpieczeństwa obywateli, w szczególności kobiet i osób małoletnich, oraz sprzyja bezkarności sprawców przemocy seksualnej w środowisku cyfrowym.

W związku z powyższym apeluję o podjęcie pilnych działań legislacyjnych zmierzających do zakazania tworzenia, udostępniania oraz funkcjonowania aplikacji typu deepnude na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a także o wprowadzenie jednoznacznej odpowiedzialności karnej za ich używanie, analogicznie do innych narzędzi służących popełnianiu przestępstw. Uważam, że samo reagowanie po fakcie - poprzez ściganie sprawców rozpowszechniania treści - jest niewystarczające. Konieczne jest rozwiązanie prewencyjne, które jasno określi, że zarówno tworzenie, jak i korzystanie z tego rodzaju aplikacji stanowi naruszenie prawa i podlega sankcjom. Niezbędne jest również uregulowanie skutecznych i szybkich procedur usuwania tego rodzaju materiałów z przestrzeni cyfrowej, a także zapewnienie osobom pokrzywdzonym łatwo dostępnego, kompleksowego wsparcia prawnego i psychologicznego.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo analizowało skalę wykorzystywania aplikacji typu deepnude w Polsce oraz liczbę postępowań karnych i cywilnych prowadzonych w związku z generowaniem i rozpowszechnianiem fałszywych treści intymnych?
2. Czy zdaniem ministerstwa obowiązujące przepisy prawa zapewniają wystarczającą ochronę osobom pokrzywdzonym, czy też konieczne jest wprowadzenie odrębnych regulacji penalizujących samo używanie aplikacji generujących fałszywe treści intymne?
3. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości rozważa wprowadzenie ustawowego zakazu tworzenia, udostępniania oraz używania aplikacji typu deepnude na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej?
4. Jakie działania podejmowane są lub będą podejmowane wobec podmiotów udostępniających tego typu aplikacje oraz platform cyfrowych, które umożliwiają rozpowszechnianie wygenerowanych treści?
5. Czy ministerstwo planuje wzmocnienie mechanizmów szybkiego usuwania treści deepfake o charakterze seksualnym oraz zapewnienie osobom pokrzywdzonym skutecznego wsparcia prawnego i psychologicznego?
6. W jaki sposób Polska zamierza implementować i egzekwować przepisy unijne dotyczące sztucznej inteligencji w zakresie ochrony godności, prywatności i wizerunku osób fizycznych, w szczególności w odniesieniu do treści o charakterze seksualnym generowanych bez zgody?