Interpelacja w sprawie wsparcia rozwiązań umożliwiających rozwój sklepów socjalnych i zwiększenie redystrybucji żywności zagrożonej zmarnowaniem

Szanowna Pani Minister,

na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej składam interpelację w sprawie konieczności wdrożenia rozwiązań systemowych zwiększających efektywność redystrybucji żywności zagrożonej zmarnowaniem, w szczególności poprzez wprowadzenie modelu sprzedaży socjalnej oraz wspieranie sklepów socjalnych prowadzonych przez organizacje pozarządowe.

W Polsce wciąż występuje zjawisko marnowania pełnowartościowej żywności, która - zamiast trafić do osób potrzebujących - bywa utylizowana z powodu barier organizacyjnych i kosztowych. Obowiązująca ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności nakłada na sprzedawców żywności obowiązek przekazywania niesprzedanych produktów organizacjom pozarządowym, jednak praktyka pokazuje, że system ten nie zawsze działa efektywnie.

Największą barierą dla wielu NGO są koszty logistyki, w tym transportu, magazynowania, chłodni, energii elektrycznej oraz utrzymania infrastruktury niezbędnej do odbioru i bezpiecznego przechowywania żywności. W konsekwencji organizacje społeczne niejednokrotnie nie są w stanie odebrać oferowanych darowizn, a żywność ostatecznie ulega zmarnowaniu.

Z tego względu pozytywnie oceniam kierunek rozwiązań legislacyjnych zakładający wprowadzenie do polskiego porządku prawnego sprzedaży socjalnej, rozumianej jako odpłatne zbywanie żywności zagrożonej zmarnowaniem osobom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej po cenie znacząco obniżonej (np. do 25% wartości rynkowej), przy jednoczesnym przeznaczeniu całego przychodu na pokrycie kosztów funkcjonowania systemu redystrybucji.

Taki model - znany i stosowany m.in. w państwach Europy Zachodniej - może wzmocnić odporność finansową organizacji pomocowych, zwiększyć skalę odbioru żywności z sieci handlowych, ograniczyć marnotrawstwo, a także zmniejszyć stygmatyzację osób korzystających z pomocy.

Jednocześnie wdrożenie tego rozwiązania wymaga jasnych standardów w zakresie weryfikacji uprawnień osób korzystających z zakupów socjalnych, zasad wyceny „wartości rynkowej” oraz zabezpieczeń przed nadużyciami.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Zdrowia popiera kierunek wprowadzenia do polskiego prawa mechanizmu sprzedaży socjalnej żywności zagrożonej zmarnowaniem, realizowanej przez organizacje pozarządowe w sklepach socjalnych?
2. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje działania wspierające rozwój sklepów socjalnych jako narzędzia polityki społecznej i zdrowotnej, w szczególności w kontekście przeciwdziałania ubóstwu żywnościowemu?
3. Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi lub planuje prowadzić analizy dotyczące skali marnowania żywności, która mogłaby zostać uratowana poprzez wprowadzenie mechanizmu sprzedaży socjalnej (np. w podziale na województwa)?
4. Czy Ministerstwo Zdrowia przewiduje współpracę z innymi resortami (w szczególności z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Ministerstwem Finansów oraz Ministerstwem Klimatu i Środowiska) w celu skoordynowania wdrożenia tego rozwiązania?

Z poważaniem

Michał Wójcik
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej