Interpelacja w sprawie wypadkowości na przejazdach kolejowo-drogowych niestrzeżonych oraz działań państwa na rzecz poprawy bezpieczeństwa

Panie Ministrze,

bezpieczeństwo na skrzyżowaniach infrastruktury kolejowej i drogowej stanowi istotny element polityki transportowej państwa, wpływając bezpośrednio na ochronę życia i zdrowia uczestników ruchu, bezpieczeństwo przewozów oraz ciągłość funkcjonowania systemu transportowego. Zgodnie z obowiązującymi regulacjami technicznymi przejazdy kolejowo-drogowe dzielone są na kategorie A–D, przy czym kategoria D obejmuje przejazdy niewyposażone w systemy i urządzenia zabezpieczenia ruchu, na których ruch drogowy kierowany jest znakami drogowymi.

Dane Urzędu Transportu Kolejowego wskazują jednocześnie, że przejazdy tej kategorii stanowią znaczącą część wszystkich skrzyżowań kolejowo-drogowych w Polsce, a wypadkowość na tych obiektach pozostaje trwałym problemem bezpieczeństwa publicznego. Równolegle prowadzone są działania inwestycyjne i programowe, w tym modernizacje przejazdów oraz przedsięwzięcia ukierunkowane na likwidację kolizyjności poprzez budowę obiektów bezkolizyjnych, finansowane ze środków budżetu państwa, instrumentów Unii Europejskiej – w tym Krajowego Planu Odbudowy – oraz środków własnych zarządcy infrastruktury i jednostek samorządu terytorialnego. Z perspektywy polityki publicznej zasadne jest przedstawienie pełnego, porównywalnego obrazu skali problemu, trendów wypadkowości oraz efektów i planów finansowych w ujęciu ogólnokrajowym i regionalnym.

Panie Ministrze, proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania.

Bardzo proszę, ze względu na wagę problemu dla bezpieczeństwa publicznego oraz znaczące koszty społeczne wypadków, o przedstawienie w odpowiedzi na interpelację pełnej informacji o skali, trendach i planie finansowo-wdrożeniowym w horyzoncie wieloletnim, tak aby działania państwa miały charakter konsekwentny, przewidywalny i weryfikowalny — zarówno na poziomie krajowym, jak i regionalnym, w szczególności z uwzględnieniem danych dla województwa dolnośląskiego.

1. Jaka jest aktualna liczba czynnych przejazdów kolejowo-drogowych kategorii D w Polsce z podziałem na województwa oraz jaki jest ich udział procentowy w ogólnej liczbie przejazdów wszystkich kategorii, z wyodrębnieniem danych dla województwa dolnośląskiego?

2. Jak kształtowała się w latach 2020–2025 liczba wypadków na przejazdach kategorii D, w tym liczba ofiar śmiertelnych oraz osób ciężko rannych? Proszę podać – odrębnie dla każdego roku – dane porównawcze dla kategorii A, B i C zarówno w ujęciu ogólnopolskim, jak i dla województwa dolnośląskiego.

3. Jaki odsetek ogólnej wypadkowości na przejazdach kolejowo-drogowych w latach 2020–2025 przypadał na kategorię D oraz jakie czynniki ryzyka są najczęściej identyfikowane (w tym: widoczność, dopuszczalne prędkości, natężenie ruchu, geometria dojazdów, zachowania kierowców, obecność znaku STOP) w ujęciu krajowym oraz w odniesieniu do województwa dolnośląskiego?

4. Jakie środki finansowe zostały wydatkowane w latach 2020–2025 na podnoszenie standardu bezpieczeństwa przejazdów kategorii D (w szczególności na przekwalifikowanie do kategorii C, B lub A oraz na likwidację przejazdów kolizyjnych poprzez budowę obiektów bezkolizyjnych), a także jakie środki zostały zabezpieczone lub są planowane na lata 2026–2030 na kontynuację tych działań? Proszę o odpowiedź z podziałem na źródła finansowania: budżet państwa, Krajowy Plan Odbudowy (środki Unii Europejskiej – instrument odbudowy i odporności), pozostałe fundusze Unii Europejskiej (w szczególności FEnIKS, CEF, programy regionalne), środki własne PKP PLK SA, wkład jednostek samorządu terytorialnego.

Proszę o wyodrębnienie kwot przypadających na województwo dolnośląskie.

5. Ile przejazdów kategorii D w latach 2020–2025 zostało przekwalifikowanych do kategorii C, B lub A, zostało zlikwidowanych (z podaniem przyczyny: zmiana układu drogowego lub kolejowego, konsolidacja dojazdów, inne), zostało zastąpionych skrzyżowaniami bezkolizyjnymi (wiadukt lub tunel)? Proszę o dane w ujęciu ogólnopolskim oraz analogiczne dane dla województwa dolnośląskiego.

6. Jakie są obowiązujące kryteria kwalifikowania przejazdów kategorii D do modernizacji, przekwalifikowania lub likwidacji (w tym: iloczyn ruchu, parametry widoczności, historia zdarzeń, lokalizacja na głównych ciągach transportowych) oraz czy te kryteria mają charakter jednolity dla całego kraju? Jeżeli stosowane są listy rankingowe lub priorytetyzacyjne, proszę o podanie, ile przejazdów kategorii D ujęto na takich listach w województwie dolnośląskim?

7. Jakie instrumenty nadzorcze i organizacyjne są stosowane w celu poprawy bezpieczeństwa na przejazdach kategorii D poza inwestycjami infrastrukturalnymi (np. audyty, przeglądy, zmiany organizacji ruchu, ograniczenia prędkości, działania edukacyjne, współpraca z Policją), z podaniem, jakie działania tego typu były prowadzone w latach 2020–2025 na terenie województwa dolnośląskiego oraz w jakiej skali (liczba audytów, przeglądów, kampanii, kontroli)?

8. Czy analizowane jest wzmocnienie egzekucji przepisów ruchu drogowego na przejazdach kategorii D, w tym wykorzystanie monitoringu wizyjnego i automatycznej rejestracji wykroczeń (z zachowaniem przepisów o ochronie danych), a jeżeli prowadzone były pilotaże lub wdrożenia punktowe, proszę o wskazanie, czy obejmowały one województwo dolnośląskie, ile lokalizacji objęto tymi działaniami oraz jakie efekty odnotowano?

9. Czy planowane jest przyjęcie ogólnokrajowego programu redukcji liczby przejazdów kategorii D lub podnoszenia ich kategorii obejmującego harmonogram do 2030 r., mierzalne wskaźniki efektu (np. redukcja liczby wypadków i ofiar) oraz publiczny mechanizm raportowania realizacji, z określeniem, czy przewidziane są cele i wskaźniki cząstkowe dedykowane dla województwa dolnośląskiego?

Z poważaniem

Iwona Krawczyk
Posłanka na Sejm RP