Interpelacja w sprawie funkcjonowania rynku rolno-spożywczego, ochrony interesów rolników oraz kierunków rozwoju polskiego rolnictwa

Szanowny Panie Ministrze,

w związku z moim przystąpieniem do Hubu Rolno-Spożywczego działającego przy Wyższej Szkole Gospodarki w Bydgoszczy, a także na podstawie wniosków płynących z prac tego gremium oraz bezpośrednich sygnałów zgłaszanych przez rolników i uczestników rynku rolno-spożywczego, zwracam się z interpelacją dotyczącą kluczowych problemów i wyzwań stojących przed polskim rolnictwem.

Podczas spotkania Hubu Rolno-Spożywczego, w którym uczestniczyli praktycy, eksperci oraz przedstawiciele środowiska rolniczego, zidentyfikowano szereg kwestii wymagających pilnej reakcji systemowej ze strony Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Dlatego zwracam się do Pana Ministra, przekazując wnioski i uwagi:

1. Rozbieżności w badaniach jakości płodów rolnych i potrzeba niezależnego laboratorium

Rolnicy sygnalizują powtarzający się problem rozbieżności wyników badań jakości zbóż, w zależności od miejsca pobrania próbek. Próbki pobierane u rolnika lub w punkcie skupu spełniają normy jakościowe, natomiast badania wykonywane w portach lub na dalszych etapach obrotu wykazują niezgodności.

W praktyce skutkuje to: wymuszonym obniżeniem ceny skupu, odrzuceniem towaru i koniecznością jego zwrotu do gospodarstwa, przerzucaniem kosztów i ryzyka wyłącznie na rolnika.

Taka sytuacja osłabia pozycję producentów rolnych oraz podważa zaufanie do systemu kontroli jakości. Rolnicy wskazują na potrzebę utworzenia niezależnego, referencyjnego laboratorium, które umożliwiałoby obiektywne i jednolite badania próbek oraz rozstrzyganie sporów jakościowych.

2. Rolnictwo energetyczne i wykorzystanie zielonej energii

Kolejnym istotnym postulatem jest zwiększenie znaczenia rolnictwa energetycznego oraz wykorzystania odnawialnych źródeł energii w gospodarstwach rolnych i przetwórstwie rolno-spożywczym.

Rozwój biogazowni rolniczych, instalacji fotowoltaicznych oraz lokalnych systemów energetycznych: obniża koszty produkcji, zwiększa niezależność energetyczną gospodarstw, ogranicza ślad węglowy rolnictwa, wzmacnia konkurencyjność sektora.

3. Wyróżniki i budowanie marki polskich produktów

Podnoszona jest potrzeba aktywniejszego poszukiwania i wzmacniania wyróżników polskich produktów rolnych i spożywczych, takich jak: jakość i pochodzenie surowca, niskie przetworzenie, produkcja przyjazna środowisku, wykorzystanie zielonej energii w procesach produkcji.

Budowanie czytelnych wyróżników zwiększa konkurencyjność polskiej żywności na rynkach krajowych i zagranicznych oraz wzmacnia dochody rolników.

4. Zmiany przepisów dotyczących uboju zwierząt

Uczestnicy hubu wskazują na potrzebę zmiany przepisów dotyczących uboju zwierząt gospodarskich przez dopuszczenie uboju w gospodarstwie, przy zachowaniu wymogów weterynaryjnych, a następnie transportu tuszy do ubojni w czasie nie dłuższym niż 2 godziny.

Takie rozwiązanie: minimalizuje stres zwierząt, poprawia dobrostan, wpływa pozytywnie na jakość mięsa, ogranicza transport żywych zwierząt, wspiera małe i średnie gospodarstwa.

5. Pozytywna rola rolnictwa w ochronie klimatu i środowiska

Zwrócono uwagę na potrzebę zmiany narracji dotyczącej rolnictwa w debacie publicznej. Polskie rolnictwo, poza emisjami, pełni również istotne funkcje środowiskowe: wspiera pochłanianie CO2 i produkcję tlenu, sprzyja ochronie bioróżnorodności, odgrywa rolę w retencji wody i ochronie krajobrazu.

Niezbędne są systemowe działania informacyjne i edukacyjne, które będą budować świadomość konsumentów w tym zakresie.

6. Standaryzacja przepisów dla produkcji krajowej i importowanej

Rolnicy podnoszą problem nierównej konkurencji wynikającej z faktu, że polscy producenci podlegają restrykcyjnym normom środowiskowym, jakościowym i dobrostanowym, podczas gdy produkty importowane nie zawsze spełniają porównywalne standardy.

Wskazuje się na konieczność: skutecznej kontroli żywności importowanej, realnego egzekwowania tych samych wymagań wobec producentów krajowych i zagranicznych, ochrony polskich rolników i konsumentów.

7. Odbudowa pogłowia trzody chlewnej – cykl zamknięty

Kolejnym kluczowym postulatem jest systemowe wsparcie odbudowy pogłowia trzody chlewnej, ze szczególnym uwzględnieniem produkcji w cyklu zamkniętym, która: zwiększa bezpieczeństwo biologiczne, ogranicza ryzyko chorób, poprawia stabilność ekonomiczną gospodarstw, wzmacnia bezpieczeństwo żywnościowe kraju.

8. Tworzenie targowisk i wsparcie sprzedaży bezpośredniej

Podkreślono potrzebę tworzenia i modernizacji targowisk oraz wspierania sprzedaży bezpośredniej, szczególnie w powiatach i miastach na prawach powiatu.

Targowiska: skracają łańcuch dostaw, zapewniają rolnikom uczciwą cenę, zwiększają dostęp konsumentów do lokalnej żywności, wzmacniają lokalną gospodarkę.

Niezbędne są zachęty finansowe i organizacyjne dla samorządów oraz uproszczenie procedur sprzedaży bezpośredniej.

Pytania do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi:

1. Czy ministerstwo ma wiedzę o rozbieżnościach wyników badań jakości zbóż w zależności od miejsca pobrania próbek?

2. Czy jest planowane utworzenie niezależnego laboratorium referencyjnego do badań jakości płodów rolnych?

3. Jakie działania są podejmowane w celu ochrony rolników przed nieuzasadnionym obniżaniem cen skupu?

4. Jakie instrumenty wsparcia przewidziane są dla rolnictwa energetycznego i OZE w gospodarstwach rolnych?

5. Jak ministerstwo zamierza ograniczać ślad węglowy sektora rolno-spożywczego?

6. Czy są planowane działania wspierające wyróżniki i markę polskich produktów?

7. Czy są rozważane zmiany przepisów umożliwiające ubój w gospodarstwie i transport tusz do ubojni do 2 godzin?

8. Jak ministerstwo ocenia wpływ obecnych regulacji ubojowych na dobrostan zwierząt i jakość mięsa?

9. Jakie działania są podejmowane w celu zrównania standardów dla produkcji krajowej i importowanej?

10. Czy jest planowane wzmocnienie kontroli żywności pochodzącej zza granicy?

11. Jakie instrumenty wsparcia przewidziano dla odbudowy pogłowia trzody chlewnej, szczególnie w cyklu zamkniętym?

12. Czy są planowane programy wsparcia dla tworzenia i modernizacji targowisk w powiatach i miastach na prawach powiatu?

13. Jakie działania są podejmowane w celu uproszczenia sprzedaży bezpośredniej produktów rolnych?

Z poważaniem

Agnieszka Kłopotek
Poseł na Sejm RP