Interpelacja w sprawie przepisów dotyczących hodowli psów rasowych w Polsce w związku z ostatnimi interwencjami w hodowlach Związku Kynologicznego w Polsce

Szanowni Państwo,

w związku z rosnącą liczbą zgłoszeń dramatycznych przypadków zaniedbywania i znęcania się nad psami w legalnych hodowlach apeluję do ministerstwa o działania w celu poprawy poziomu ochrony zwierząt w hodowlach zwierząt towarzyszących.

Jak wynika z informacji medialnych i doniesień organizacji pozarządowych, w gminie Bolimów w województwie łódzkim przeprowadzono interwencję w legalnej hodowli Związku Kynologicznego w Polsce, w wyniku której odkryto 16 martwych psów i interwencyjnie odebrano 51 zwierząt. Psy przebywały w skrajnie złych warunkach - były wychudzone, chore, zaniedbane. Sprawa została objęta nadzorem śledczym, a prokuratura prowadzi postępowanie w kierunku znęcania się nad zwierzętami.

Nie jest to odosobniony przypadek rażącego naruszania dobrostanu w legalnych hodowlach. Interwencje ujawniają powtarzalne sytuacje: zwierzęta bywają przetrzymywane w skrajnie złych warunkach bytowych, bez opieki weterynaryjnej, z widocznymi objawami chorób, niedożywienia i urazów.

Opisanym nieprawidłowościom sprzyjają zaniedbania o charakterze systemowym. Eksperci wskazują na niewystarczającą skuteczność istniejących mechanizmów nadzoru nad hodowlami oraz na brak przepisów regulujących działanie hodowli psów i kotów. Umożliwia to funkcjonowanie legalnych hodowli, które w istocie funkcjonują jak pseudohodowle - są nastawione na zysk z pominięciem zachowania minimalnych standardów dobrostanu zwierząt.

W polskim systemie prawnym brak jest obowiązkowych minimalnych standardów, dotyczących zasad i warunków prowadzenia hodowli określonych na poziomie ustawy lub rozporządzenia. Obecnie część standardów ma charakter zaleceń środowiskowych lub regulaminów hodowlanych obowiązujących wewnątrz stowarzyszenia, a nie regulacji prawnych. Wyznaczenie minimalnych standardów dobrostanowych w hodowlach umożliwiłoby realne egzekwowanie utrzymywania odpowiednich warunków dla zwierząt przez PIW i inne organy kontrolne.

Istotnym problemem jest również brak jednolitego rejestru hodowli psów, który obejmowałby zwierzęta zarejestrowane we wszystkich stowarzyszeniach hodowlanych. Obecnie funkcjonuje rozproszony system rejestracji, zależny od przynależności do organizacji kynologicznych, co umożliwia funkcjonowanie hodowli poza realnym nadzorem. Szczególnie niepokojący jest brak dobrych przepisów i procedur umożliwiających przeprowadzenie szybkiej oraz niezapowiedzianej kontroli dobrostanowej w hodowli oraz interwencyjny odbiór zwierząt w razie naruszeń ich dobrostanu. Działania te powinny być przeprowadzane przez państwowe służby weterynaryjne, służby sanitarne i służby porządku publicznego. W obecnej sytuacji prawnej rolę tą przejmują często organizacje pozarządowe, jednak kompetencje te powinny należeć przede wszystkim do odpowiednich organów państwa.

Częstotliwość i zakres kontroli prowadzonych przez Inspekcję Weterynaryjną jest niewystarczająca. Kontrole często mają charakter doraźny i reaktywny, a nie prewencyjny. Jednocześnie istnieją poważne trudności w szybkim odbiorze zwierząt. Procedury administracyjne bywają długotrwałe, co w praktyce oznacza dalsze cierpienie zwierząt. Sankcje ekonomiczne są za niskie. Nawet w przypadku skazania sprawców kary finansowe nie stanowią realnego odstraszania wobec zysków z handlu zwierzętami.

Oburzający jest brak obligatoryjnego zakazu prowadzenia hodowli po skazaniu za znęcanie się nad zwierzętami w związku z prowadzeniem hodowli. Osoby z takimi wyrokami mogą po odbyciu kary ponownie prowadzić działalność hodowlaną lub inną związaną z opieką nad zwierzętami, a także pełnić funkcje kierownicze albo nadzorcze w podmiotach zajmujących się hodowlą zwierząt. Brak też przepisów pozwalających na ustanowienie przez sąd obligatoryjnego tymczasowego zabezpieczenia w postaci zakazu posiadania zwierząt lub prowadzenia hodowli na czas trwania postępowania dotyczącego znęcania się nad zwierzętami.

W związku z powyższym serdecznie proszę o odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jakie działania podejmuje ministerstwo w celu poprawy poziomu ochrony zwierząt w hodowlach zwierząt towarzyszących?

2. Czy ministerstwo planuje wprowadzić w drodze rozporządzenia przepisy dotyczące zasad i warunków prowadzenia hodowli oraz minimalnych obowiązkowych norm dobrostanowych w hodowlach zwierząt towarzyszących? Jeśli tak, to na jakim etapie są prace?

3. Czy ministerstwo planuje zaproponować ustawę, która wprowadziłaby przepisy dotyczące zasad i warunków prowadzenia hodowli oraz minimalnych obowiązkowych norm dobrostanowych w hodowlach zwierząt towarzyszących? Jeśli tak, to na jakim etapie są prace?

4. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie jednolitego rejestru hodowli oraz psów hodowlanych, aby zapewnić skuteczny nadzór nad dobrostanem w hodowlach? Jeśli tak, to na jakim etapie są prace?

5. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie przepisów pozwalających na dokonywanie niezapowiedzianych, prewencyjnych kontroli dobrostanowych w hodowlach, wykonywanych przez państwowe służby weterynaryjne, sanitarne i porządku publicznego, oraz umożliwienie szybkiego interwencyjnego odbioru zwierząt w razie poważnego naruszenia ich dobrostanu? Jeśli tak, to na jakim etapie są prace?

6. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie przepisów dotyczących obligatoryjnego orzekania kar:

1) zakazu prowadzenia hodowli zwierząt,
2) zakazu pełnienia funkcji kierowniczych w organach stowarzyszenia mającego za cel działalności organizację hodowli lub opieki nad zwierzętami,
3) zakazu bycia członkiem organów kontrolnych i nadzorczych w stowarzyszeniu mającym za cel działalności organizację hodowli lub opieki nad zwierzętami,

w razie stwierdzenia popełnienia przestępstwa znęcania się nad zwierzętami ze szczególnym okrucieństwem, popełnionego w związku z prowadzoną przez osobę skazaną hodowlą zwierząt towarzyszących?

7. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie adekwatnych przepisów pozwalających na obligatoryjne orzeczenie tymczasowych środków zapobiegawczych w postaci powyższych zakazów, w sytuacji podejrzenia popełnienia przestępstwa znęcania się nad zwierzętami ze szczególnym okrucieństwem, popełnionego w związku z prowadzoną hodowlą zwierząt towarzyszących przez osobę podejrzaną lub oskarżoną o taki czyn?

8. Jakie mechanizmy służą monitorowaniu egzekwowania prawomocnie orzeczonego zakazu posiadania zwierząt?

9. Czy ministerstwo planuje zaproponowanie przepisów podwyższających wysokość kar finansowych za znęcanie się nad zwierzętami?

10. Czy są prowadzone lub planowane działania edukacyjne lub kampanie informacyjne:

- dla hodowców, które promowałyby odpowiedzialną hodowlę zwierząt towarzyszących,
- dla przyszłych nabywców psów, które promowałyby adopcję zwierząt oraz zniechęcały do korzystania z pseudohodowli?

11. Na jakim etapie są prace nad projektem ustawy o Krajowym Rejestrze Oznakowanych Psów i Kotów?

Z wyrazami szacunku

Marta Stożek