Interpelacja w sprawie przeprowadzenia pilnego przeglądu przepisów dotyczących zasad kontraktowania usług medycznych przez Narodowy Fundusz Zdrowia

Gniezno, 15 lutego 2024 r.

Szanowna Pani Minister,

na dyżurze poselskim w Koninie została mi przedstawiona sprawa zasad kontraktowania usług medycznych przez Narodowy Fundusz Zdrowia w psychiatrii.

W przepisach dotyczących kontraktowania znajduje się zapis o odrzuceniu oferty w przypadku, gdy NFZ uzna, że oferent nie spełnił zadeklarowanego warunku, co automatycznie eliminuje jego ofertę z konkursu. Przepisy dotyczące kontraktowania są niejasne, NFZ interpretuje przepisy jak chce. W ten sposób wielu świadczeniodawców trwale zostało wyeliminowanych ze współpracy z funduszem.

Podczas ostatniego kontraktowania w całej Polsce NFZ podjął decyzję, że nie będzie odrzucał ofert z powodu błędów i nie będzie stosował tego przepisu. Jeśli NFZ uznał, że nie spełnia się jakiegoś warunku można było modyfikować ofertę poprzez obniżenie wartości oferty o punkt, którego się nie spełniło. Dotyczyło to warunków dodatkowych, nie obowiązkowych. Warunki podstawowe zawsze trzeba spełnić. Zasada ta była realizowana w całej Polsce. Oferta mojej rozmówczyni była punktowana najwyżej, NFZ podpisał z nią umowę w zakresie leczenia uzależnień. Drugi oferent wniósł sprawę do sądu. Sąd Najwyższy zakwestionował decyzję NFZ i kontrakt jej odebrano. Zdaniem Sądu Najwyższego NFZ niezgodnie z prawem przeprowadził konkurs w całej Polsce - jej kontrakt odebrano a pozostałe podmioty realizują swoje kontrakty nadal mimo, że też były przeprowadzone nieprawidłowo w ocenie sądu.

W ocenie mojej rozmówczyni przepis o odrzucaniu ofert w przypadku niespełniania warunków dodatkowych jest błędny. Przepisy dotyczące kontraktowania powodują chaos, niejasność i taki sytuacje. Popełnienie błędu powoduje, że oferent jest eliminowany na pięć lat, zwykle już do NFZ nie wraca. Z powodu tak działającego systemu wielu lekarzy już z Polski wyjechało i wielu wyjedzie.

Z jej punktu widzenia - osoby, która doświadczyła kontraktowania z NFZ nasuwają jej się liczne konkluzje. Zasady kontraktowania są wadliwe. Powodują eliminowanie słabszych oferentów a kumulowanie środków u oferentów nastawionych wyłącznie na zysk (wysokie kontrakty, zatrudnianie tanich pracowników i generowanie dużych zysków).

Jak wygląda kontraktowanie świadczeń na przykładzie z Konina:

Świadczeniodawca X i konkurs ofert: posiadał liczne dokumenty osób, które u niego pracowały ale już nie pracują, albo pracują w innych województwach, przedstawia je w konkursie ofert, oczywiście NFZ ocenia tylko ofertę. Jeśli jest tylko możliwość zawarcia jednej oferty to otrzyma kontakt, potem szuka ludzi do pracy, nie może ich znaleźć. W ten sposób kilka lat temu pozyskał kontrakt na zespół leczenia środowiskowego w Włocławku. Lekarka, która do tej pory realizowała ten kontrakt została go pozbawiona. Po 3 miesiącach kontrakt mu odebrano, bo nie znalazł lekarzy do pracy. Konkurs na leczenie uzależnień w Kole za 8 tys. zł miesięcznie, złożył ofertę deklarując zatrudnienie w pełnym etacie specjalisty terapii uzależnień i specjalisty psychologa klinicznego (co nie jest możliwe do zrealizowania w praktyce za te pieniądze). NFZ taką ofertę przyjął, mimo oczywiste, że to fikcja. Zmusza pracowników do wykazywania dłuższych godzin pracy, bo tak wykazał w NFZ, mimo, że pracują krócej, w poradni dla dzieci pracuje lekarz psychiatra dzieci i młodzieży dwa razy w miesiącu mimo, że powinien być codziennie a kontrakt wypracowują psycholodzy; o innych patologiach mogłam napisać jeszcze wiele, braku dokumentów w ofertach i przyjmowaniu takich ofert przez NFZ. Tak ułożone zasady ofertowania są patologiczne. Obecnie na terenie Konina jest pilotaż Centrum Zdrowia Psychicznego, gdzie wszystkie środki zostały przekazane jednemu świadczeniodawcy X, co jest patologią. Pozostałe poradnie nie chcą podpisywać z nim umowy na współpracę, pacjenci nie będą już mogli bezpłatnie leczyć się u swoich lekarzy.

Proponowane zmiany:

• zrezygnowanie w limitu poradni jednego typu na danym terenie i możliwość zawierania umowy z każdym świadczeniodawcą (np. na terenie Konina limit dla poradni zdrowia psychicznego wynosił 4 poradnie z czego, dwie poradnie zakontraktował X w postaci dwóch spółek), podział środków proporcjonalnie procentowo do ceny oferty, sumowanie wszystkich punktów wszystkich ofert i wyliczenie procentowego udziału oferty w podziale środków, obecnie najlepsza oferta otrzymuje 2/3 środków. Spodziewane efekty - większa dostępność do świadczeń na zasadnie rzeczywistej konkurencji, więcej środków pójdzie na rzeczywistą zapłatę za świadczenia i nie na zysk, brak eliminowania mniejszych świadczeniodawców z pracy. Jeśli świadczeniodawca uzna, że propozycja NFZ jest zbyt niska może zrezygnować, ale będzie miał możliwość podpisania takiej umowy;
• rezygnacja w ocenie ofert za ciągłość udzielanych świadczeń i punktów pokrewnych, a zwłaszcza za kompleksowość, co wcale nie ma znaczenia w jakości udzielanych świadczeń, ważnym elementem jest cena, która obecnie praktycznie nie jest brana pod uwagę;
• możliwość przesuwania środków między powiatami - z tego co jej jest wiadome, były rozpisywane konkursy na świadczenia, gdzie nie zgłosił się żaden oferent a w powiecie przyległym byłaby możliwość realizacji tych świadczeń;
• praktyczne uniemożliwienie pracownikom NFZ praktyk korupcyjnych – jeśli jest jedna oferta a oferentów kilku to jasne, że taka sytuacja niesie ryzyko praktyk korupcyjnych, eliminowania niewygodnych ofert i poprowadzenia konkursu tak, żeby "właściwy" oferent otrzymał kontrakt;
• w ochronie zdrowia powinna być zapewniona ciągłość opieki nad pacjentami, tak skonstruowane przepisy nie zapewniają ciągłości umów dla świadczeniodawców ani ciągłości leczenia dla pacjentów, skoro z powodu przepisów świadczeniodawca nie ma pewności ciągłości umów. Podpisywanie kontraktów bezterminowo a negocjowanie jedynie co roku warunków finansowych.

Proszę o dokładną analizę przesłanych propozycji zmian zasad kontraktowania usług medycznych przez Narodowy Fundusz Zdrowia i odpowiedź na pytanie:

Czy rząd planuje nowelizację przepisów kontraktowania usług medycznych przez NFZ? Jeżeli tak, to kiedy i w jakim kierunku?

Z wyrazami szacunku

Tadeusz Tomaszewski