Interpelacja w sprawie uwzględnienia postulatu bezkosztowej poprawki socjalnej do poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych w PRL oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1889)

Szanowna Pani Minister,

w związku z prowadzonymi pracami parlamentarnymi nad poselskim projektem ustawy zawartym w druku sejmowym nr 1889, dotyczącym zmiany ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych w PRL oraz niektórych innych ustaw, zwracam się z interpelacją w sprawie postulatu zgłoszonego w toku konsultacji społecznych przez środowiska reprezentujące działaczy opozycji antykomunistycznej.

Z przekazanych mi materiałów oraz stanowisk organizacji społecznych wynika, że projekt ustawy w obecnym kształcie nie zawiera rozwiązań socjalnych, które w sposób realny poprawiałyby sytuację bytową części osób posiadających status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej w PRL, a które - z uwagi na wiek - nie osiągnęły jeszcze powszechnego wieku emerytalnego.

W toku konsultacji zgłoszony został postulat podniesienia świadczenia przedemerytalnego dla działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych w PRL do wysokości średniej emerytury. Postulat ten był wielokrotnie artykułowany przez środowiska kombatanckie i opozycyjne, a obecnie ponownie został zgłoszony jako poprawka do projektu ustawy zawartego w druku nr 1889.

Z danych Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (stan na dzień 14 lutego 2023 r.) wynika, że przywilej ten mógłby dotyczyć maksymalnie ok. 3020 osób (w tym 251 kobiet i 2769 mężczyzn), które nie osiągnęły jeszcze powszechnego wieku emerytalnego. Jednocześnie należy podkreślić, że uzyskanie świadczenia przedemerytalnego jest obwarowane szeregiem dodatkowych warunków, takich jak odpowiednio długi staż pracy, utrata zatrudnienia w określonych okolicznościach oraz co najmniej 180 dni pobierania zasiłku dla bezrobotnych.

W związku z powyższym autorzy postulatu szacują, że realna liczba osób, które mogłyby faktycznie skorzystać z tego rozwiązania, nie przekroczyłaby 10% uprawnionych, co oznaczałoby grupę około 300 osób. W praktyce czyniłoby to proponowaną poprawkę rozwiązaniem niemal neutralnym dla budżetu państwa, przy jednoczesnym istotnym znaczeniu symbolicznym i społecznym.

Mając na uwadze zarówno ograniczony zakres finansowy postulatu, jak i jego wymiar sprawiedliwościowy oraz potrzebę realnego, a nie wyłącznie deklaratywnego uhonorowania działaczy opozycji antykomunistycznej i osób represjonowanych w PRL, zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej analizowało postulat podniesienia świadczenia przedemerytalnego dla działaczy opozycji antykomunistycznej i osób represjonowanych w PRL do poziomu średniej emerytury?

2. Czy ministerstwo posiada własne szacunki dotyczące liczby potencjalnych beneficjentów takiego rozwiązania oraz jego rzeczywistego wpływu na budżet państwa?

3. Czy resort dostrzega możliwość uwzględnienia wskazanego postulatu jako poprawki do projektu ustawy zawartego w druku sejmowym nr 1889?

4. Jeżeli stanowisko ministerstwa w tej sprawie jest negatywne, proszę o wskazanie konkretnych przesłanek merytorycznych lub finansowych, które uniemożliwiają przyjęcie tego rozwiązania.

5. Czy ministerstwo planuje w najbliższym czasie zaproponowanie alternatywnych rozwiązań socjalnych adresowanych do działaczy opozycji antykomunistycznej i osób represjonowanych w PRL, które nie osiągnęły jeszcze wieku emerytalnego?