Interpelacja w sprawie struktury opłat i obciążeń finansowych ponoszonych przez rolników w procesie produkcji żywności

Szanowny Panie Ministrze,

w dniu 15 stycznia 2026 r. w Sępólnie Krajeńskim odbyło się spotkanie Pana Ministra z rolnikami oraz przedstawicielami środowisk rolniczych, podczas którego istotną część dyskusji poświęcono rosnącym kosztom produkcji rolnej oraz skali obciążeń finansowych, jakie ponoszą rolnicy w procesie wytwarzania żywności.

Uczestnicy spotkania wskazywali, że struktura kosztów produkcji rolnej staje się coraz bardziej złożona, a liczne opłaty publicznoprawne, administracyjne oraz koszty wynikające z obowiązków regulacyjnych w istotny sposób wpływają na opłacalność produkcji, szczególnie w gospodarstwach rodzinnych i małych oraz średnich gospodarstwach rolnych.

Rolnicy podkreślali, że obciążenia te często nie są postrzegane w sposób całościowy, a ich kumulatywny charakter powoduje znaczące ograniczenie konkurencyjności polskiej produkcji rolno-spożywczej, zwłaszcza w zestawieniu z produktami importowanymi.

W toku spotkania zwracano uwagę w szczególności na następujące kategorie opłat i kosztów ponoszonych przez rolników:

• opłaty za energię elektryczną, paliwa oraz nośniki energii wykorzystywane w produkcji rolnej, przechowywaniu i przetwórstwie płodów rolnych,
• koszty nawozów, środków ochrony roślin oraz materiału siewnego wynikające m.in. z wymogów jakościowych i środowiskowych,
• opłaty związane z dobrostanem zwierząt, bioasekuracją oraz obowiązkami weterynaryjnymi,
• koszty badań, certyfikacji, kontroli i zezwoleń wymaganych przez obowiązujące przepisy krajowe i unijne,
• opłaty środowiskowe oraz koszty dostosowania się do regulacji klimatycznych, w tym wynikających z Zielonego Ładu,
• obciążenia składkowe i podatkowe, w tym składki na ubezpieczenia społeczne rolników oraz inne daniny publiczne,
• koszty pracy, w szczególności w gospodarstwach zatrudniających pracowników sezonowych.

Zdaniem uczestników spotkania skala i różnorodność powyższych obciążeń sprawiają, że polscy rolnicy ponoszą znacząco wyższe koszty jednostkowe produkcji, co w połączeniu z napływem tańszych produktów z importu prowadzi do osłabienia ich pozycji rynkowej.

Zdaniem rolników uczestniczących w spotkaniu w Sępólnie Krajeńskim przejrzysta specyfikacja kosztów oraz realne działania zmierzające do ograniczenia nadmiernych obciążeń stanowią niezbędny element ochrony krajowej produkcji żywności oraz bezpieczeństwa żywnościowego państwa.

W związku z powyższym, nawiązując do problemów zgłaszanych podczas spotkania w Sępólnie Krajeńskim, zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi dysponuje aktualną analizą struktury opłat i obciążeń finansowych ponoszonych przez rolników w poszczególnych sektorach produkcji rolnej?
2. Czy planowane jest przygotowanie kompleksowej specyfikacji kosztów i opłat, które obciążają rolników w procesie produkcji żywności, z uwzględnieniem ich źródeł oraz podstaw prawnych?
3. Jakie działania ministerstwo podejmuje lub planuje podjąć w celu ograniczenia nadmiernych obciążeń finansowych, w szczególności dla małych i średnich gospodarstw rolnych?
4. Czy rozważane są mechanizmy rekompensujące rolnikom koszty wynikające z obowiązków regulacyjnych, które nie obciążają w takim samym stopniu producentów spoza Unii Europejskiej?
5. Czy ministerstwo planuje dalsze konsultacje ze środowiskami rolniczymi w celu wypracowania bardziej przejrzystego i zrównoważonego systemu opłat związanych z produkcją żywności?

Z wyrazami szacunku

Posłanka Iwona Maria Kozłowska