Interpelacja w sprawie reformy edukacji "Kompas Jutra", warunków pracy nauczycieli oraz rzeczywistego zakresu konsultacji

Szanowna Pani Minister,

15 stycznia br. w Lubrzy zainaugurowano ogólnopolską kampanię informacyjną Ministerstwa Edukacji Narodowej pod nazwą „Kierunek: Kompas Jutra“, której celem – według zapowiedzi resortu – jest wsparcie wdrażania przygotowywanej reformy edukacji.

Przebieg inauguracji kampanii, treść wystąpień przedstawicieli ministerstwa, Instytutu Badań Edukacyjnych oraz administracji rządowej, a także towarzysząca im narracja, wzbudziły poważne wątpliwości w środowisku nauczycielskim i eksperckim. W szczególności dotyczą one rzeczywistego zakresu konsultacji społecznych, faktycznego wpływu nauczycieli na kształt reformy, konsekwencji organizacyjnych i finansowych proponowanych rozwiązań oraz ich wpływu na warunki pracy i prestiż zawodu nauczyciela.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP oraz po zgłoszeniach obywateli do mojego biura poselskiego, którzy złożyli na moje ręce interpelację obywatelską, zwracam się z następującymi pytaniami:

I. Polityka edukacyjna

1. Kiedy jest planowane powiązanie wynagrodzeń nauczycieli z obiektywnym, zewnętrznym parametrem ekonomicznym, który gwarantowałby ich regularną i realną waloryzację?

2. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej planuje obniżenie dopuszczalnej liczby uczniów w oddziale, w celu poprawy warunków nauczania, w sytuacji systematycznego wzrostu oczekiwań wobec nauczycieli w zakresie indywidualizacji pracy i udzielania adekwatnego wsparcia każdemu uczniowi?

3. Jakie konkretne działania podjęło i podejmie MEN w celu poprawy sytuacji kadrowej w oświacie, tak aby reformę mogli wdrażać nauczyciele nieprzeciążeni godzinami ponadwymiarowymi?

4. Czy w kręgach rządowych lub ministerialnych są prowadzone prace nad powołaniem samorządu zawodowego nauczycieli, który mógłby realnie reprezentować interesy tej grupy zawodowej?

5. Czy ministerstwo uznaje za możliwe odpolitycznienie zarządzania polską edukacją w sytuacji, gdy kluczowe decyzje są podejmowane wyłącznie przez aktualnie rządzącą większość?
   W tym kontekście – czy prowadzone są prace nad powołaniem ponadpartyjnej Komisji Edukacji Narodowej zapewniającej stabilność kierunków polityki edukacyjnej niezależnie od zmian politycznych?

6. W kontekście powszechnego niedoboru kadry nauczycielskiej i konieczności realizowania przez nauczycieli znacznej liczby godzin ponadwymiarowych:
   Czy w Ministerstwie Edukacji Narodowej, we współpracy z Ministerstwem Finansów, są prowadzone prace nad podwyższeniem kwoty wolnej od podatku lub innymi rozwiązaniami podatkowymi, tak aby dodatkowa praca nauczycieli nie była w istotnej części niwelowana przez obciążenia fiskalne?

II. Koncepcja reformy „Kompas Jutra“

1. Na podstawie jakich konkretnych badań naukowych zdiagnozowano stan polskiej edukacji oraz jej potrzeby zanim przystąpiono do prac nad reformą „Kompas Jutra“? Proszę o przesłanie tych analiz.

2. Czy ministerstwo dokonało analizy skutków wprowadzenia od 2025 r. nowej podstawy programowej wychowania fizycznego i czy jest w stanie wskazać mierzalne, pozytywne efekty jej wdrożenia? Proszę o przesłanie.

3. Czy MEN posiada już informację zwrotną od nauczycieli wdrażających w roku szkolnym 2025/2026 nowe podstawy programowe wychowania fizycznego oraz edukacji obywatelskiej, a jeśli tak – jakie wnioski z niej wynikają?

4. Reforma odwołuje się do koncepcji mastery learning powstałej ponad pół wieku temu.
   Czy w procesie projektowania reformy uwzględniono wskazywane w literaturze przedmiotu mankamenty tej koncepcji, w tym m.in. nadmierne oparcie na testowaniu, spłaszczanie wymagań kosztem uczniów szczególnie uzdolnionych, trudności logistyczne oraz ograniczoną adekwatność do różnych typów uczniów i przedmiotów?

5. W jakim konkretnym zakresie reforma „Kompas Jutra“ zwiększy realną autonomię nauczycieli, a nie jedynie deklaratywnie się do niej odwoła?

6. Jakie działania towarzyszące reformie mają faktycznie przyczynić się do wzrostu prestiżu zawodu nauczyciela poza deklaracjami o jego znaczeniu?

7. Jakie „nowoczesne narzędzia“, zapowiadane przez przedstawicieli Instytutu Badań Edukacyjnych, planuje się udostępnić nauczycielom i czy ich wdrożenie będzie wiązało się z dodatkowymi obowiązkami lub kosztami po stronie szkół?

III. Wdrażanie reformy „Kompas Jutra“

1. Jakie konkretne zmiany wprowadzono w koncepcji reformy oraz w przygotowywanych rozwiązaniach prawnych po wecie prezydenta?

2. Jaki jest sens organizowania konsultacji środowiskowych na około pół roku przed rozpoczęciem reformy, skoro podczas inauguracji kampanii określono ją mianem „jednej z najbardziej skonsultowanych reform w historii państwa“?

3. W jakim zakresie „sensowne, praktyczne uwagi“ zgłaszane przez nauczycieli podczas spotkań konsultacyjnych mogą jeszcze realnie wpłynąć na zmianę założeń reformy, a nie jedynie pełnić funkcję legitymizującą wcześniej podjęte decyzje?

4. Jaką konkretną zachętę – finansową, organizacyjną lub systemową – oferuje MEN nauczycielom, stawiając ich przed nowymi, ambitnymi i jednocześnie obciążającymi zadaniami związanymi z wdrażaniem reformy „Kompas Jutra“?

5. Czy ministerstwo dostrzega podobieństwo retoryki oraz formy działań informacyjnych wokół reformy „Kompas Jutra“ do działań poprzedzających reformę z 2016 r., firmowaną przez ówczesną minister Annę Zalewską, której skutki – wbrew zapowiedziom – okazały się dla systemu edukacji w wielu aspektach negatywne?

6. Jaki jest zaplanowany budżet na kampanię informacyjną wdrażanej reformy? Proszę o podanie całości budżetu oraz w rozbiciu na poszczególne działania.

Z poważaniem

Marcin Józefaciuk