Interpelacja w sprawie niewliczania świadczenia wspierającego do dochodu przy ustalaniu odpłatności za usługi opiekuńcze

Szanowna Pani Minister,

z dniem 1 stycznia 2024 r. weszły w życie przepisy wprowadzające świadczenie wspierające, będące nowym instrumentem wsparcia finansowego dla osób z niepełnosprawnościami, przyznawanym na podstawie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia.

Zgodnie z założeniami ustawodawcy świadczenie to miało wzmacniać samodzielność osób z niepełnosprawnościami oraz poprawiać ich sytuację życiową. W praktyce jednak pojawiają się liczne sygnały od samorządów, ośrodków pomocy społecznej oraz samych beneficjentów, że świadczenie wspierające - jako nieuwzględnione w katalogu wyłączeń z dochodu w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - jest wliczane do dochodu przy ustalaniu odpłatności za usługi opiekuńcze.

Prowadzi to do sytuacji, w której osoby z niepełnosprawnościami, mimo otrzymania świadczenia wspierającego, są obciążane znacząco wyższą odpłatnością za usługi opiekuńcze, a w skrajnych przypadkach rezygnują z tej formy wsparcia z uwagi na nadmierne koszty. W efekcie świadczenie, które miało poprawiać sytuację tych osób, realnie prowadzi do pogorszenia ich dostępu do usług niezbędnych do codziennego funkcjonowania.

W toku prac legislacyjnych nad ustawą o świadczeniu wspierającym problem ten był sygnalizowany, w tym poprzez poprawki senackie, które jednak nie zostały ostatecznie przyjęte. Obecnie brak jest jednoznacznych rozwiązań systemowych, które eliminowałyby ten niezamierzony efekt regulacji.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzi obecnie prace analityczne lub legislacyjne zmierzające do wyłączenia świadczenia wspierającego z dochodu, o którym mowa w ustawie o pomocy społecznej, w szczególności na potrzeby ustalania odpłatności za usługi opiekuńcze?
2. Czy planowana jest nowelizacja ustawy o pomocy społecznej, która jednoznacznie wyłączyłaby świadczenie wspierające z podstawy ustalania odpłatności za usługi opiekuńcze oraz inne świadczenia uzależnione od kryterium dochodowego?
3. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie rozwiązań przejściowych lub wytycznych dla jednostek samorządu terytorialnego, które pozwoliłyby ograniczyć negatywne skutki finansowe dla osób pobierających świadczenie wspierające do czasu ewentualnej zmiany przepisów?
4. Jakie stanowisko zajmuje ministerstwo wobec argumentu, że obecny stan prawny stoi w sprzeczności z celem, dla którego świadczenie wspierające zostało wprowadzone, tj. realnym zwiększeniem samodzielności i bezpieczeństwa socjalnego osób z niepełnosprawnościami?

Z uwagi na skalę zgłaszanych problemów oraz ich bezpośredni wpływ na sytuację życiową osób wymagających wsparcia, uprzejmie proszę o szczegółowe odniesienie się do przedstawionych kwestii.

Z poważaniem

Tadeusz Woźniak
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej