Interpelacja w sprawie polityki fiskalnej państwa w zakresie wyrobów tytoniowych

Szanowny Panie Ministrze,

w ostatnich latach uchwalono szereg przepisów o charakterze fiskalnym i regulacyjnym dotyczącym wyrobów tytoniowych i nikotynowych. Część z tych przepisów wynikała z konieczności implementacji regulacji unijnych (np. zakaz sprzedaży „smakowych” wyrobów nowatorskich), część zmian polegała na podnoszeniu podatku na konkretne kategorie produktów (m. in. podwyżki akcyzy na wyroby nikotynowe czy wprowadzenie nowych stawek akcyzy na część e-papierosów i urządzeń), a część miała charakter stricte regulacyjny (np. zakaz sprzedaży beznikotynowych e-papierosów nieletnim). Aktualnie procedowane są kolejne akty prawne mające na celu dalsze zmiany podatkowe i regulacyjne. Największym z nich jest projekt Ministerstwa Zdrowia wprowadzający m. in. zakaz sprzedaży „smakowych” saszetek nikotynowych, zakaz „jednorazówek” czy też zakaz sprzedaży beztytoniowych wyrobów nowatorskich.

Jednocześnie mimo tych działań, Polska w dalszym ciągu jest państwem o bardzo wysokim poziomie konsumpcji wyrobów tytoniowych i nikotynowych. Liczne podwyżki podatków sprawiły, że systematycznie wzrastają dochody budżetowe. Z kolei zmiany regulacyjne przenoszą konsumpcje do innych kategorii wyrobów. Nie przełożyło się to jednak w mojej ocenie na realizacje „celów zdrowotnych” polityki państwa w stosunku do korzystania z nikotyny. Polska, na tle innych państw europejskich jest też krajem, w którym popularność tradycyjnych papierosów jest zaskakująco wysoka. Działania państwa o charakterze fiskalnym wobec tradycyjnych form korzystania z tytoniu nie przekładają się z kolei na zmniejszenie odsetka palaczy, przenosząc jedynie część rynku do szarej strefy. W ostatnich miesiącach media informowały o tym, że podwyżki stawek akcyzy na tradycyjne papierosy spowodowały widoczny wzrost korzystania z przemycanych czy nielegalnie produkowanych w Polsce papierosów. W przestrzeni publicznej brakuje rzetelnych rządowych danych dotyczących konsumpcji poszczególnych kategorii wyrobów nikotynowych w Polsce oraz wielkości szarej strefy.

Jednocześnie zmiany regulacyjne polegające na zakazywaniu lub ograniczaniu kolejnych kategorii alternatywnych dla tradycyjnych papierosów form korzystania z nikotyny, takich jak np. saszetki nikotynowe czy wyroby nowatorskie, uderzają także w polskie rolnictwo, szczególnie w regionie z którego zostałem wybrany na posła, czyli na Lubelszczyźnie. Polski tytoń bowiem wykorzystywany jest nie tylko do produkcji tradycyjnych papierosów, ale także przy produkcji wkładów do podgrzewaczy, czy jako surowiec służący do pozyskiwania nikotyny wykorzystywanej do produkcji saszetek nikotynowych czy płynów do e-papierosów.

Mając na względzie powyższe proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Finansów prowadząc politykę fiskalną względem wyrobów tytoniowych i nikotynowych realizuje konkretny plan, mający określone cele o charakterze fiskalnym, zdrowotnym i gospodarczym? Czy taka „strategia” była i jest konsultowana z Ministerstwem Zdrowia?
2. Jakie są mierzalne cele tej „strategii”? W jaki sposób wpisuje się ona w unijne plany na 2040 r. mające na celu stworzenie społeczeństwa wolnego od dymu tytoniowego?
3. Jak wyglądają dane dotyczące sprzedaży poszczególnych kategorii wyrobów tytoniowych i nikotynowych za lata 2014-2025? Proszę o wskazanie danych za ten okres w ujęciu rocznym w podziale na poszczególne kategorie wyrobów (papierosy, tytoń do palenia, wyroby nowatorskie, e-papierosy, saszetki nikotynowe). Jeśli to możliwe, to proszę o konwersje danych dotyczących innych niż papierosy wyrobów nikotynowych na ekwiwalent „paczki papierosów” zgodnie z metodologią jaką przyjmuje ministerstwo.
4. Jak wyglądają dane dotyczące szacunkowej wielkości szarej strefy dla poszczególnych kategorii wyrobów tytoniowych i nikotynowych za lata 2014-2025? Proszę o wskazanie danych za ten okres w ujęciu rocznym w podziale na poszczególne kategorie wyrobów (papierosy, tytoń do palenia, wyroby nowatorskie, e-papierosy, saszetki nikotynowe). Jeśli to możliwe to proszę o konwersje danych dotyczących innych niż papierosy wyrobów nikotynowych na ekwiwalent „paczki papierosów” zgodnie z metodologią jaką przyjmuje ministerstwo.
5. Jak wyglądają dane dotyczące wpływów do budżetu państwa z tytułu podatku akcyzowego dla poszczególnych kategorii wyrobów tytoniowych i nikotynowych za lata 2014-2025? Proszę o wskazanie danych za ten okres w ujęciu rocznym w podziale na poszczególne kategorie wyrobów (papierosy, tytoń do palenia, wyroby nowatorskie, e-papierosy, saszetki nikotynowe).

Z wyrazami szacunku

Witold Tumanowicz
Poseł na Sejm RP