Interpelacja w sprawie podjęcia prac legislacyjnych umożliwiających tworzenie zespołów żłobkowo-przedszkolnych

Szanowne Panie Ministry,

włodarze małych i średnich gmin zwracają się do mnie z apelem o wniesienie interpelacji dotyczącej konieczności rozpoczęcia prac nad zmianą przepisów regulujących funkcjonowanie przedszkoli i żłobków, tak aby umożliwić jednostkom samorządu terytorialnego tworzenie zespołów żłobkowo-przedszkolnych.

Obowiązujące przepisy - zarówno ustawy o systemie oświaty, jak i ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 - nie przewidują możliwości łączenia przedszkola i żłobka w jedną jednostkę organizacyjną. Potwierdzają to liczne rozstrzygnięcia nadzorcze wojewodów oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, w których wskazuje się, że:

• zespoły mogą być tworzone wyłącznie w ramach jednostek objętych jedną ustawą,
• żłobki nie są częścią systemu oświaty,
• brak jest podstawy prawnej do powoływania zespołów przedszkolno-żłobkowych.

W konsekwencji gminy, które chciałyby racjonalizować koszty i organizację opieki nad najmłodszymi dziećmi, nie mają takiej możliwości.

W ostatnich latach wiele gmin - zwłaszcza wiejskich i miejsko-wiejskich - mierzy się z gwałtownym spadkiem liczby urodzeń, postępującym wyludnianiem w związku z migracją młodych rodzin do większych ośrodków miejskich i rosnącymi kosztami utrzymania infrastruktury i administracji.

W praktyce oznacza to, że w wielu miejscowościach liczba dzieci w wieku żłobkowym i przedszkolnym jest zbyt mała, aby utrzymywać dwie odrębne jednostki organizacyjne. Samorządy sygnalizują, że w takich warunkach utrzymanie żłobka jako osobnej jednostki staje się ekonomicznie nieuzasadnione, co może prowadzić do jego likwidacji, a tym samym do pogorszenia dostępności opieki dla najmłodszych dzieci.

Umożliwienie tworzenia zespołów żłobkowo-przedszkolnych pozwoliłoby gminom racjonalizować koszty administracyjne, umożliwiłoby wspólne zarządzanie kadrą, budynkiem i zapleczem, zwiększyłoby stabilność finansową żłobków, poprawiłoby ciągłość opieki i edukacji dla dzieci w wieku 1–6 lat i wreszcie zapobiegłoby likwidacji żłobków w gminach o niskiej liczbie urodzeń.

Warto podkreślić, że wiele państw europejskich stosuje model zintegrowanej opieki wczesnodziecięcej, który często okazuje się bardziej efektywny organizacyjnie i przyjazny dla rodziców.

W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej oraz Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dostrzegają potrzebę zmian legislacyjnych umożliwiających tworzenie zespołów żłobkowo-przedszkolnych? Jeśli takie prace są planowane, jaki jest przewidywany harmonogram tych działań?

2. Czy prowadzone są analizy dotyczące skutków demograficznych i finansowych obecnego rozdzielenia systemu opieki nad dziećmi do lat 3 i systemu oświaty w perspektywie najbliższych 10 lat?

3. Jeżeli ministerstwa stoją na stanowisku, że nie należy pozwalać gminom - w szczególności małym i wyludniającym się - na łączenie żłobków i przedszkoli w jedną jednostkę organizacyjną, jakie argumenty za tym przemawiają?

Wprowadzenie możliwości tworzenia zespołów żłobkowo-przedszkolnych byłoby realnym wsparciem dla samorządów, które w obliczu niżu demograficznego i rosnących kosztów funkcjonowania stoją przed trudnymi decyzjami dotyczącymi utrzymania lokalnych instytucji opiekuńczych. Zmiana prawa pozwoliłaby zachować dostępność usług dla rodzin, a jednocześnie racjonalizować wydatki publiczne.

Z poważaniem

dra Anita Kucharska-Dziedzic
Posłanka na Sejm RP