Interpelacja w sprawie planowanych ograniczeń finansowania Agencji Badań Medycznych, ryzyka przerwania badań klinicznych, szkód dla pacjentów oraz długofalowego ograniczania dochodów państwa w sektorze badań biomedycznych

Szanowna Pani Minister,

ochrona zdrowia, badania biomedyczne oraz rozwój innowacyjnych terapii nie są kosztem dla budżetu państwa. W nowoczesnych gospodarkach są one jednym z najbardziej dochodowych, strategicznych i konkurencyjnych sektorów, generującym w horyzoncie czasu wysokie wpływy podatkowe, miejsca pracy o wysokiej wartości dodanej, eksport technologii oraz oszczędności po stronie systemu ochrony zdrowia.

Państwa, które w ostatnich dwóch dekadach inwestowały w niekomercyjne badania kliniczne, badania translacyjne oraz krajowe kompetencje badawcze, nie tylko poprawiły dostęp pacjentów do terapii, ale również:

- przyciągnęły globalne projekty badawcze i inwestycje prywatne,
- zbudowały własne firmy biotechnologiczne i farmaceutyczne,
- uzyskały trwałe źródła dochodów podatkowych,
- ograniczyły długoterminowe koszty leczenia chorób przewlekłych i rzadkich.

W tym kontekście Agencja Badań Medycznych (ABM) została powołana jako kluczowe narzędzie państwa do budowy krajowej suwerenności badawczej, wspierania niekomercyjnych badań klinicznych oraz wzmacniania pozycji Polski w globalnym łańcuchu wartości w medycynie i farmacji.

Tym bardziej niepokojące są informacje, zgodnie z którymi rząd przygotowuje istotne ograniczenie finansowania ABM – określane publicznie jako utrata „setek milionów złotych” – bez konsultacji z agencją, a więc bez rzetelnej oceny skutków:

• dla trwających badań klinicznych,
• dla pacjentów już włączonych do terapii,
• dla ośrodków badawczych i uczelni,
• dla długofalowych interesów finansowych państwa.

Decyzje te należy rozpatrywać nie tylko w kategorii cięć budżetowych, lecz także jako element systemowego ograniczania potencjalnych zysków państwa w jednym z najbardziej dochodowych obszarów nowoczesnej gospodarki, co w perspektywie kilku lat może oznaczać:

- odpływ badań klinicznych do innych państw,
- utratę przyszłych patentów i technologii,
- zmniejszenie wpływów podatkowych,
- wzrost zależności od zagranicznych koncernów, a jednocześnie
- wzrost kosztów leczenia pacjentów w publicznym systemie.

Co więcej, badania kliniczne – w przeciwieństwie do wielu innych wydatków publicznych – nie generują wyłącznie kosztów, lecz uruchamiają strumień środków prywatnych, grantowych i zagranicznych, których utrata oznacza realne zubożenie gospodarki narodowej.

Na tym tle szczególnie poważny jest sygnał, że zmiany w finansowaniu ABM mogły zostać przygotowane bez jakichkolwiek konsultacji z instytucją odpowiedzialną za realizację badań, co rodzi pytania o rzetelność procesu decyzyjnego oraz o zabezpieczenie interesów pacjentów i państwa.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Zdrowia potwierdza, że planowane jest ograniczenie finansowania ABM w wysokości określanej publicznie jako „setki milionów złotych”?
2. Jakie są dokładne kwoty planowanych cięć w latach 2026–2029, z rozbiciem na poszczególne źródła finansowania?
3. Jakie zadania ABM zostaną objęte ograniczeniami w pierwszej kolejności – w szczególności w zakresie niekomercyjnych badań klinicznych?
4. Czy sporządzono analizę wpływu tych cięć na przyszłe dochody państwa (podatki, rozwój sektora biotechnologii, oszczędności systemowe w ochronie zdrowia)? Jeśli tak – proszę o jej udostępnienie.
5. Czy prawdą jest, że propozycje ograniczenia finansowania ABM zostały przygotowane bez konsultacji z ABM?
6. Jeżeli konsultacje miały miejsce – proszę wskazać ich daty, uczestników, zakres i dokumenty.
7. Czy przeprowadzono ocenę skutków decyzji dla trwających badań klinicznych, pacjentów oraz zobowiązań umownych państwa?
8. Ile badań klinicznych finansowanych przez ABM jest obecnie w toku oraz ilu pacjentów bierze w nich udział?
9. Które badania są najbardziej narażone na ograniczenie lub przerwanie?
10. Jakie byłyby konsekwencje finansowe i prawne przerwania badań, w tym ryzyko roszczeń, utraty danych i konieczności zwrotu środków?
11. Jakie mechanizmy zabezpieczenia pacjentów przewidziano w przypadku ograniczenia finansowania badań?
12. Czy ministerstwo posiada dane, ilu pacjentów korzysta z terapii dostępnych wyłącznie w ramach badań ABM, bez alternatywy refundacyjnej?
13. Czy rząd bierze odpowiedzialność za przerwanie terapii u pacjentów już włączonych do badań?
14. Kto przygotował propozycję ograniczenia finansowania ABM i kto ją zatwierdził?
15. Czy ministerstwo zamierza przedstawić Sejmowi i opinii publicznej pełną analizę skutków tej decyzji – zdrowotnych, prawnych i gospodarczych?

Z uwagi na wagę sprawy wnoszę o udzielenie odpowiedzi w ustawowym terminie oraz o przekazanie wskazanych dokumentów lub ich wersji zanonimizowanych.

Z poważaniem