Interpelacja w sprawie skutków wdrożenia mechanizmu Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) dla polskiej gospodarki, finansów publicznych oraz cen dla konsumentów

Wdrażany na poziomie Unii Europejskiej mechanizm Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM), który od 2026 r. ma wejść w fazę pełnego obciążenia finansowego importerów towarów wysokoemisyjnych, stanowi istotną zmianę w unijnej polityce klimatyczno-handlowej, niosącą ze sobą potencjalnie znaczące konsekwencje gospodarcze, fiskalne oraz społeczne dla państw członkowskich, w tym dla Polski. Mechanizm CBAM, będący elementem szkodliwego dla gospodarki unijnego pakietu „Fit for 55“, wprowadza de facto nową formę opłaty granicznej uzależnionej od śladu węglowego importowanych towarów, w szczególności takich jak: stal, cement, aluminium, nawozy, energia elektryczna czy wodór. Jego celem jest ograniczenie zjawiska ucieczki emisji poza Unię Europejską, jednak w praktyce oznacza on wzrost kosztów importu surowców i półproduktów, które są kluczowe dla funkcjonowania wielu sektorów polskiego przemysłu przetwórczego. CBAM może prowadzić do wzrostu kosztów produkcji w przedsiębiorstwach zależnych od importu komponentów spoza UE, a w konsekwencji do wzrostu cen finalnych produktów dla konsumentów. Jednocześnie mechanizm ten generuje istotne wyzwania administracyjne, sprawozdawcze i finansowe, zwłaszcza dla średnich i dużych firm, które będą zobowiązane do raportowania emisji w całych łańcuchach dostaw oraz do zakupu certyfikatów CBAM.

W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Jakie są aktualne szacunki Ministerstwa Finansów dotyczące wpływu mechanizmu CBAM na koszty importu towarów wysokoemisyjnych do Polski oraz na konkurencyjność polskich przedsiębiorstw wykorzystujących te towary w procesach produkcyjnych?
2. Czy Ministerstwo Finansów dokonało analizy potencjalnego przenoszenia kosztów wynikających z obowiązku nabywania certyfikatów CBAM na dalsze etapy łańcucha dostaw w gospodarce, w tym na ceny produktów końcowych, w szczególności w sektorach wykorzystujących importowane towary objęte CBAM jako surowce lub półprodukty?
3. Czy Ministerstwo Finansów ocenia ryzyko przeniesienia kosztów CBAM na cały łańcuch dostaw w gospodarce krajowej oraz jego wpływ na inflację, a jeżeli tak – jakie wnioski wynikają z tych analiz?
4. Czy są prowadzone rozmowy na forum Unii Europejskiej dotyczące modyfikacji lub uelastycznienia mechanizmu CBAM, w szczególności w odniesieniu do państw o wysokim udziale przemysłu energochłonnego, takich jak Polska?
5. Czy Ministerstwo Finansów rozważa wprowadzenie krajowych instrumentów osłonowych (np. ulg podatkowych, mechanizmów kompensacyjnych lub wsparcia inwestycyjnego) w celu ograniczenia negatywnych skutków CBAM dla polskich przedsiębiorstw i odbiorców końcowych?
6. Jakie działania organizacyjne, informacyjne i systemowe przewiduje Ministerstwo Finansów w celu przygotowania administracji skarbowej oraz importerów do pełnego funkcjonowania mechanizmu CBAM od 2026 r., w szczególności w zakresie weryfikacji danych emisyjnych oraz obsługi obowiązku nabywania certyfikatów CBAM?