Interpelacja w sprawie przewlekłości postępowań, ryzyka zacierania śladów (w tym cyfrowych), konfliktów interesów lokalnych organów oraz zabezpieczenia dowodów w sprawach dotyczących instytucji finansowych

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się z interpelacją dotyczącą standardów prowadzenia postępowań karnych w sprawach dotyczących instytucji finansowych i nadzoru nad nimi, w szczególności gdy pojawiają się sygnały o możliwych powiązaniach lokalnych, a postępowania trwają długotrwale.

Z relacji osób zainteresowanych oraz informacji pojawiających się w przestrzeni publicznej – sprawa była przedmiotem zainteresowania mediów, w tym programu Państwo w Państwie w telewizji Polsat („Kredyt w reklamówce. Lewe transakcje pod bankowym szyldem” — link https://panstwowpanstwie.polsatnews.pl/odcinek/kredyt-w-reklamowce-lewe-transakcje-pod-bankowym-szyldem/, gdzie dostępny jest cały odcinek programu) – wynika, że:

„Dla rodziny z Mazowsza zwykła – wydawałoby się – procedura kredytowa przerodziła się w dramat, który trwa do dziś. Małżeństwo liczyło na kredyt bankowy na zakup lokalu usługowego. Zamiast tego, w siedzibie banku, otrzymało 300 tysięcy złotych w foliowej reklamówce. Okazało się, że pieniądze pochodziły z prywatnej pożyczki – od krewnego dyrektorki oddziału”.

Z powyższego wynikają m.in. następujące wątki:

• postępowania trwają zbyt długo,
• istnieje ryzyko utraty lub „nadpisania” dowodów cyfrowych (np. przy wymianie systemu informatycznego banku),
• mogą występować relacje personalne bank – lokalne służby (Policja/prokuratura), które, nawet jeśli nie znajdują potwierdzenia, rodzą społeczne poczucie braku bezstronności,
• pojawiają się sygnały o potencjalnie preferencyjnym traktowaniu wybranych osób (np. kredyty bez odsetek lub wysokie kredyty bez standardowych zabezpieczeń), co może wymagać weryfikacji pod kątem przestępstw gospodarczych, nadużyć uprawnień, a w razie wystąpienia przesłanek – także wątków korupcyjnych.

Nie przesądzając o zasadności tych twierdzeń, podkreślam, że w sprawach finansowych kluczowe jest szybkie zabezpieczenie dokumentów, logów i monitoringu – bo z czasem mogą stać się niedostępne.

Proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy minister sprawiedliwości prokurator generalny dokona przeglądu nadzorczego, czy w sprawie (dotyczącej sporu klientów z bankiem spółdzielczym i zgłaszanych nieprawidłowości) nie występuje przewlekłość postępowania? Jakie są wnioski i jakie czynności nadzorcze podjęto lub zostaną podjęte?
2. Czy – i na jakim etapie – zabezpieczono kluczowe dowody: pełną dokumentację kredytową, rejestry kasowe, raporty operacji, logi systemowe, uprawnienia użytkowników, korespondencję służbową, monitoring z placówki, nośniki danych?
3. Czy prokuratura zabezpieczyła dowody cyfrowe w sposób uniemożliwiający ich zmianę/nadpisanie (kopie binarne, hash, depozyt dowodowy)?
4. W przypadku informacji o możliwej wymianie systemu IT w banku: Czy prokuratura podjęła czynności, aby zapobiec utracie danych (np. postanowienia o zabezpieczeniu serwerów, logów, backupów, dokumentów elektronicznych)?
5. Czy w sprawie rozważano przekazanie postępowania do jednostki spoza lokalnego obszaru właściwości (lub do jednostki wyspecjalizowanej), jeśli pojawiają się obawy o konflikt interesów lub powiązania środowiskowe? Jakie są kryteria takiej decyzji?
6. Czy weryfikowano wątki dotyczące potencjalnych preferencyjnych kredytów dla funkcjonariuszy lub ich rodzin oraz ewentualnego wpływu takich relacji na bezstronność czynności procesowych?
7. Czy sprawdzano wątki dotyczące kredytów/ekspozycji wobec osób powiązanych z kierownictwem banku, w tym ocenę zabezpieczeń, procedur, ewentualnych nadużyć i odpowiedzialności osób decyzyjnych?
8. Jakie działania podejmuje MS/PG, aby w sprawach gospodarczych ograniczyć ryzyko zacierania śladów wynikające z długotrwałości postępowań (standardy pracy z dowodami cyfrowymi, terminy, nadzór, biegli)?
9. Czy MS/PG widzi potrzebę zmian organizacyjnych lub legislacyjnych (np. obowiązkowa szybka ścieżka zabezpieczenia dowodów cyfrowych w instytucjach finansowych; standardy współpracy prokuratury z biegłymi IT), aby skrócić czas postępowań i zwiększyć ich skuteczność?

Z poważaniem

Jarosław Sachajko