Interpelacja w sprawie możliwości wprowadzenia obowiązku prowadzenia przez banki rejestru osób ubezwłasnowolnionych w celu ochrony tych osób oraz ich rodzin przed zaciąganiem zobowiązań finansowych

Szanowni Panowie Ministrowie,

podczas moich dyżurów poselskich zgłaszają się do mnie osoby w sprawie możliwości wprowadzenia rozwiązań legislacyjnych mających na celu zwiększenie ochrony osób ubezwłasnowolnionych przed nieuprawnionym zaciąganiem zobowiązań finansowych.

Osoba ubezwłasnowolniona nie może samodzielnie zaciągnąć kredytu, ponieważ nie jest to umowa zaliczona do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego.

Może jednak dojść do sytuacji, w której osoba ubezwłasnowolniona sama, bez wcześniejszej konsultacji, zaciągnęłaby kredyt. W takim przypadku ważność zaciągniętego kredytu uzależniona jest od późniejszego wyrażenia zgody przez kuratora bądź opiekuna. Brak takiej zgody oznacza, że umowa kredytu jest nieważna. W przypadku braku zgody kuratora bądź opiekuna na zaciągnięcie przez osobę ubezwłasnowolnioną kredytu powstanie obowiązek zwrotu wypłaconej przez bank kwoty.

W obecnym stanie prawnym brak jest skutecznego i jednolitego mechanizmu, który uniemożliwiłby osobom ubezwłasnowolnionym całkowicie lub częściowo podejmowanie zobowiązań kredytowych lub innych umów finansowych. Sytuacje takie mogą prowadzić do poważnych konsekwencji finansowych, nie tylko dla samych zainteresowanych, ale także dla ich rodzin, opiekunów prawnych czy instytucji opiekuńczych.

Z uwagi na brak powszechnie dostępnego i zintegrowanego rejestru osób ubezwłasnowolnionych, banki i inne instytucje finansowe nie mają możliwości zweryfikowania statusu prawnego klienta, co może prowadzić do zawarcia niezgodnych z prawem umów. Skutkiem tego, są liczne procesy cywilne, konieczność unieważnienia umów oraz obciążenie rodzin stresem i często kosztami spłaty zobowiązań finansowych.

W związku z powyższym, zwracam się z prośbą o odpowiedź na poniższe pytania:

1. Czy rozważane jest utworzenie centralnego rejestru osób ubezwłasnowolnionych, dostępnego (z poszanowaniem ochrony danych osobowych) dla instytucji finansowych wyłącznie w celu przeciwdziałania zawieraniu nieuprawnionych umów?
2. Jakie działania podejmuje rząd w celu ochrony osób niezdolnych do samodzielnego podejmowania decyzji w przedmiotowym zakresie przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi?

Z poważaniem

Tomasz Zieliński