Interpelacja w sprawie ochrony obywateli przed zagrożeniami wynikającymi z wykorzystania technologii sztucznej inteligencji, w szczególności deepfake`ów

Szanowni Państwo Ministrowie,

dynamiczny rozwój technologii sztucznej inteligencji, w tym narzędzi umożliwiających generowanie realistycznych obrazów, nagrań wideo oraz głosu (tzw. deepfake’ów), stwarza coraz poważniejsze wyzwania dla ochrony praw obywateli, bezpieczeństwa obrotu gospodarczego, zaufania społecznego oraz stabilności procesów demokratycznych.

Powszechny i łatwy dostęp do tych technologii powoduje, że są one coraz częściej wykorzystywane przeciwko obywatelom – do nękania, oszustw, szantażu, kradzieży tożsamości, hejtu, dezinformacji oraz podważania zaufania do instytucji publicznych. Zjawiska te dotykają nie tylko osób publicznych, lecz także zwykłych obywateli, przedsiębiorców i samorządowców, którzy w praktyce często pozostają wobec takich działań bez skutecznej i szybkiej ochrony.

Jednocześnie pragnę podkreślić, że przedmiotem niniejszej interpelacji nie są działania o charakterze satyrycznym, artystycznym ani krytycznym, które stanowią istotny element wolności słowa. W tym kontekście warto zwrócić uwagę na rozwiązania przyjmowane w Królestwie Danii – państwie pionierskim w Unii Europejskiej – które dąży do wyraźnego oddzielenia legalnej twórczości od szkodliwych, realistycznych cyfrowych imitacji osób fizycznych, naruszających ich prawa, bezpieczeństwo lub interes publiczny.

Na tym tle widoczny jest w Polsce brak jednolitego, skoordynowanego i czytelnego systemu ochrony obywateli przed nadużyciami związanymi z deepfake’ami i innymi zastosowaniami sztucznej inteligencji. Obowiązujące regulacje mają charakter rozproszony, co znacząco utrudnia obywatelom skuteczne dochodzenie swoich praw.

W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy w Ministerstwie Cyfryzacji prowadzone są obecnie prace analityczne lub legislacyjne dotyczące ochrony obywateli przed nadużyciami związanymi z wykorzystaniem sztucznej inteligencji, w szczególności technologii deepfake?

2. Czy resorty analizowały rozwiązania przyjmowane w innych państwach UE, w tym pionierskie regulacje duńskie dotyczące ochrony wizerunku, głosu i cyfrowej tożsamości obywateli?

3. Czy planowane jest stworzenie w Polsce spójnych mechanizmów umożliwiających obywatelom szybkie reagowanie na rozpowszechnianie szkodliwych deepfake’ów (np. uproszczonych procedur usuwania treści z platform internetowych)?

4. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości rozważa stworzenie nowych regulacji bądź dostosowanie przepisów prawa cywilnego lub karnego do nowych form naruszeń dóbr osobistych i tożsamości obywateli przy użyciu technologii AI?

5. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego prowadzi lub planuje prace nad dostosowaniem przepisów dotyczących prawa do wizerunku i prawa autorskiego do realiów rozwoju sztucznej inteligencji, z wyraźnym rozróżnieniem pomiędzy legalną działalnością artystyczną a działaniami szkodliwymi?

6. Czy wskazane ministerstwa uczestniczą w pracach lub konsultacjach prowadzonych na poziomie Komisji Europejskiej lub Parlamentu Europejskiego dotyczących ochrony obywateli przed nadużyciami związanymi z deepfake’ami?

7. Czy Polska planuje aktywnie angażować się w dalsze inicjatywy unijne zmierzające do wzmocnienia ochrony obywateli w tym obszarze, wykraczające poza minimalne wymogi aktu o sztucznej inteligencji (AI Act)?

Intencją niniejszej interpelacji jest zwrócenie uwagi na rosnącą bezbronność obywateli wobec nowych zagrożeń technologicznych oraz potrzebę skoordynowanych, wyważonych i proporcjonalnych działań państwa, które skutecznie chroniłyby prawa jednostki, jednocześnie respektując wolność słowa i twórczości.

Z wyrazami szacunku

Patryk Gabriel