Interpelacja w sprawie narastających zagrożeń hydrologicznych i geotechnicznych w powiecie olkuskim po likwidacji kopalni "Olkusz-Pomorzany"

Szanowny Panie Premierze,

od kilku lat mieszkańcy powiatu olkuskiego, w szczególności gmin Olkusz, Bolesław i Klucze, zmagają się z gwałtownymi i trudnymi do przewidzenia skutkami zakończenia odwadniania zlikwidowanej kopalni rud cynku i ołowiu „Olkusz–Pomorzany”. Proces ten skutkuje dynamicznym podnoszeniem się poziomu wód podziemnych, występowaniem licznych podtopień, zapadlisk, deformacji nieciągłych terenu oraz tworzeniem się rozległych zalewisk w miejscach dawnej eksploatacji górniczej i piaskowej. Zjawiska te mają charakter postępujący i obejmują coraz większe obszary, bezpośrednio zagrażając bezpieczeństwu mieszkańców, zabudowie mieszkaniowej, obiektom użyteczności publicznej, infrastrukturze drogowej oraz środowisku naturalnemu.

W związku z powyższym, rok temu grupa posłów złożyła już interpelację nr 7131, w której zwrócono uwagę na:

• brak jednoznacznego wskazania podmiotu odpowiedzialnego za skutki hydrologiczne likwidacji kopalni,
• zagrożenia dla zabudowy mieszkaniowej i infrastruktury publicznej,
• ryzyko dalszych zapadlisk i deformacji terenu,
• potrzebę systemowego monitoringu poziomu wód i stabilności gruntu,
• brak dedykowanych programów finansowych wspierających gminy dotknięte skutkami likwidacji górnictwa.

W interpelacji tej postulowano podjęcie skoordynowanych działań rządowych, w tym analiz prawnych, środowiskowych i infrastrukturalnych oraz wdrożenie mechanizmów wsparcia dla samorządów i mieszkańców.

Pomimo udzielonej odpowiedzi na powyższą interpelację, sytuacja w powiecie olkuskim nie tylko nie uległa poprawie, lecz ulega dalszemu pogorszeniu. Najnowsze dane wskazują na gwałtowny wzrost zalewiska w rejonie Bolesławia, powstałego na terenach poeksploatacyjnych, którego docelowa powierzchnia ma być niemal pięciokrotnie większa niż Zalew Zakrzówek w Krakowie.

Lustro wody zbliża się do zabudowań oraz obiektów użyteczności publicznej, w tym infrastruktury drogowej i obiektów sakralnych. Jednocześnie odnotowywane są kolejne przypadki osuwisk i zapadlisk, prowadzące m.in. do wyłączeń dróg z użytkowania. Skala i tempo tych zjawisk wskazują, że mamy do czynienia nie z incydentami, lecz z trwałą zmianą warunków hydrologicznych i geotechnicznych regionu.

W świetle powyższego należy uznać, że kwestie poruszane w poprzedniej interpelacji pozostają aktualne, a część zadanych wówczas pytań nadal nie doczekała się jednoznacznych i wyczerpujących odpowiedzi.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Czy rząd RP dysponuje aktualną, kompleksową analizą prawną i techniczną dotyczącą odpowiedzialności za powstawanie zalewisk, zapadlisk oraz podtopień w powiecie olkuskim po likwidacji kopalni „Olkusz–Pomorzany”? Jakie podmioty są obecnie uznawane za odpowiedzialne za monitoring, zabezpieczenia oraz działania naprawcze?
2. Jakie konkretne działania zostały podjęte od czasu udzielenia odpowiedzi na interpelację nr 7131 w celu ograniczenia skutków podnoszenia się poziomu wód gruntowych i tworzenia się zalewisk?
3. Czy wykonano aktualne oceny ryzyka dla zabudowy mieszkaniowej, obiektów użyteczności publicznej oraz infrastruktury drogowej w rejonach objętych zalewiskami i zapadliskami? Jeśli tak, jakie są ich wnioski i rekomendacje?
4. Czy przewiduje się możliwość wykupu lub rekompensaty dla właścicieli nieruchomości znajdujących się na terenach szczególnie zagrożonych dalszymi deformacjami terenu i podtopieniami?
5. Czy prowadzone są systematyczne badania jakości wód w nowo powstających zalewiskach, w szczególności pod kątem zanieczyszczeń pochodzenia górniczego, i jakie są ich wyniki?
6. Czy planowane jest wdrożenie programów melioracyjnych, odwadniających lub rekultywacyjnych na terenach dotkniętych skutkami likwidacji kopalni, a jeśli tak, w jakim harmonogramie i z jakich źródeł finansowania?
7. Czy w ramach zapowiadanej współpracy międzyresortowej przewiduje się utworzenie stałego mechanizmu koordynacji działań państwa wobec skutków likwidacji górnictwa w rejonie olkuskim, obejmującego także wsparcie finansowe dla samorządów?