Interpelacja w sprawie decyzji o przekazaniu 100 mln dolarów amerykańskich na rzecz Ukrainy

Szanowny Panie Premierze,

w przestrzeni publicznej pojawiła się informacja, iż minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski ogłosił decyzję o przekazaniu 100 mln dolarów amerykańskich na rzecz Ukrainy. Kwota ta stanowi równowartość ok. 400 mln zł, czyli wartość odpowiadającą wydatkom dużego wojewódzkiego szpitala w skali roku lub rocznemu budżetowi kilku kluczowych programów społecznych.

Z komunikatów rządowych nie wynika jednak, na jakiej podstawie prawnej taka decyzja została podjęta, ani czy została ona w ogóle sformalizowana w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami dotyczącymi finansów publicznych i wydatków budżetu państwa.

Zgodnie z:

• art. 219 Konstytucji RP wszelkie wydatki państwa mogą być dokonywane wyłącznie na podstawie ustawy budżetowej;
• art. 44 ust. 1 ustawy o finansach publicznych wydatki publiczne można ponosić tylko w granicach kwot określonych w planie finansowym oraz zgodnie z przeznaczeniem określonym w przepisach prawa;
• art. 136 ustawy o finansach publicznych udzielanie pomocy innym państwom w formie finansowej wymaga odpowiedniej pozycji budżetowej lub uchwały Rady Ministrów zmieniającej plan wydatków.

Minister spraw zagranicznych nie posiada kompetencji do samodzielnego zobowiązywania państwa polskiego do wypłaty środków finansowych w tak znacznej wysokości, jeżeli nie wynika to wprost z ustawy budżetowej lub uchwały Rady Ministrów. Żaden przepis nie zezwala ministrowi resortowemu na podejmowanie jednostronnych decyzji skutkujących wielomilionowymi wydatkami Skarbu Państwa.

Do chwili złożenia niniejszej interpelacji:

• nie opublikowano uchwały Rady Ministrów,
• nie wskazano paragrafu ustawy budżetowej,
• nie wykazano, że środki te znajdują się w rezerwie celowej,
• nie przedstawiono decyzji ministra finansów i gospodarki o zmianie przeznaczenia wydatków,
• nie odnotowano w Sejmie RP żadnej informacji o dokonaniu transferu lub zaciągnięciu zobowiązania finansowego.

Jeżeli stosownych decyzji nie było, mogło dojść do naruszenia przepisów ustawy o finansach publicznych dotyczących gospodarowania środkami publicznymi. Państwo polskie musi mieć pewność, że pieniądze podatników nie są wydatkowane poza systemem kontroli demokratycznej.

Kwota 100 mln dolarów ma być przekazana, w sytuacji gdy:

• zadłużenie Skarbu Państwa wzrosło o ok. 520 mld zł od końca 2023 r. do III kwartału 2025 r., a tylko w 2025 r. dług sektora instytucji rządowych i samorządowych zwiększył się już o ponad 200 mld zł w stosunku do końca 2024 r.,
• dług pozabudżetowy, obejmujący fundusze BGK i PFR, wzrósł z ok. 350 mld zł w 2023 r. do ok. 470–500 mld zł w 2025 r., co oznacza przyrost o 120-150 mld zł w ciągu dwóch lat, poza kontrolą ustawy budżetowej i Sejmu RP,
• NFZ planuje wielomiliardowe cięcia, a zadłużenie szpitali przekracza 20 mld zł,
• w Polsce narasta problem zamykanych oddziałów szpitalnych i braku personelu,
• rząd postulował konieczność oszczędności w wielu obszarach państwa.

Wydatkowanie tak dużej sumy bez wskazania precyzyjnych przesłanek i instrumentów kontroli budzi uzasadniony niepokój opinii publicznej – zarówno w wymiarze prawnym, jak i gospodarczym.

Sprawa obciążająca polskich podatników kwotą równą kilkuset milionom złotych wymaga pełnej, niezwłocznej i szczegółowej informacji publicznej. Wszelkie decyzje dotyczące środków publicznych muszą być podejmowane w sposób zgodny z prawem i pod kontrolą parlamentu.

Na podstawie powyższych okoliczności zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Na jakiej podstawie prawnej minister spraw zagranicznych ogłosił decyzję o przekazaniu 100 mln dolarów Ukrainie?
Proszę o wskazanie: artykułu ustawy, uchwały, rozporządzenia lub innego aktu prawnego.

2. Czy Rada Ministrów podjęła uchwałę w tej sprawie?
Jeśli tak – proszę o przesłanie pełnego tekstu uchwały wraz z uzasadnieniem.

3. Z którego paragrafu ustawy budżetowej na rok 2025 pochodzi kwota 100 mln dolarów?
Proszę wskazać: dział, rozdział, artykuł oraz plan finansowy odpowiedniej części budżetu.

4. Czy środki te znajdują się w rezerwie celowej budżetu państwa?
Jeśli tak – proszę podać numer rezerwy i jej wartość początkową.

5. Czy minister finansów i gospodarki wydał zgodę na przesunięcia budżetowe umożliwiające przekazanie tych środków?
Proszę o przedstawienie decyzji podpisanej przez ministra finansów i gospodarki.

6. Czy w związku z przekazaniem środków została przeprowadzona ocena ryzyka finansowego dla budżetu państwa?
Jeśli tak – proszę o jej udostępnienie.

7. Czy udzielono gwarancji polskiego rządu lub zobowiązania kredytowego w jakiejkolwiek formie?
Jeżeli tak – proszę wskazać podstawę prawną oraz wartość gwarancji.

8. Czy decyzja ministra Sikorskiego była wcześniej konsultowana z Sejmem RP lub Komisją Finansów Publicznych?
Proszę wskazać daty, protokoły posiedzeń i przedstawione opinie.

9. Czy środki te zostaną przekazane niezwłocznie, czy są jedynie deklaracją polityczną?
Proszę o podanie harmonogramu wypłaty lub procedury podpisania umowy pomocowej.

10. Czy w MSZ lub w innych resortach istnieje ocena ryzyka korupcyjnego dotycząca wydatkowania tych środków w Ukrainie?
Proszę przedstawić analizę lub wyjaśnić, dlaczego jej nie sporządzono.

Z wyrazami szacunku

Poseł na Sejm RP