Interpelacja w sprawie wydłużenia maksymalnego czasu przebywania w ośrodkach interwencji kryzysowej (OIK)

W związku z rosnącą skalą przemocy wobec kobiet w Polsce i koniecznością zapewnienia skuteczniejszej ochrony oraz wsparcia dla ofiar przemocy domowej, pragnę zwrócić uwagę na pilną potrzebę merytorycznej i legislacyjnej dyskusji na temat wydłużenia okresu pobytu w ośrodkach interwencji kryzysowej (OIK).

W Polsce nadal brakuje kompleksowego systemu statystyk dotyczących relacji ofiara–sprawca, co utrudnia analizę skali przemocy i opracowywanie efektywnych działań prewencyjnych i pomocowych. Dane z badań i analiz kryminologicznych wskazują, że znaczna większość kobiet ginie z rąk partnerów lub byłych partnerów - jest to zjawisko kwalifikowane jako kobietobójstwo, związane często z chroniczną przemocą i utrwalonymi rolami społeczno-kulturowymi. Aktualne przepisy zakładają krytycznie krótki maksymalny okres pobytu w OIK - 3 miesiące, po którym ofiara często wraca do sytuacji zagrożenia bez zapewnienia trwałego bezpieczeństwa.

Argumenty za wydłużeniem okresu pobytu w OIK:

a) Bezpieczeństwo i stabilizacja ofiary

- Trzymiesięczny pobyt w OIK często nie pozwala na wypracowanie długofalowego planu bezpieczeństwa, terapii, usamodzielnienia się ani zwiększenia poczucia własnej wartości u ofiar przemocy.
- Ofiary przemocy często nie są w stanie podjąć szybkich i trwałych decyzji życiowych w tak krótkim czasie - potrzebują co najmniej 6-9 miesięcy wsparcia.

b) Zapobieganie recydywie przemocy

- Dłuższy pobyt w OIK przyczynia się do realnej redukcji ryzyka powrotu do sprawcy przemocy, szczególnie w sytuacjach, gdy sprawca pozostaje w tym samym środowisku rodzinnym.

c) Koszty społeczne i ekonomiczne

- Wydłużenie pobytu w OIK może przyczynić się do znaczących oszczędności w systemie pomocy społecznej, służbie zdrowia i wymiarze sprawiedliwości, wynikających z ograniczenia interwencji kryzysowych, hospitalizacji, pomocy posttraumatycznej i reintegracji.

d) Ochrona szczególnie wrażliwych grup cudzoziemców – w tym uchodźców z Ukrainy

- Wielu uchodźców z Ukrainy, zwłaszcza kobiet, które doświadczyły przemocy albo znalazły się w sytuacji kryzysowej, wymaga skoordynowanej pomocy psychospołecznej, prawnej i mieszkaniowej.
- Wydłużenie pobytu w OIK powinno również uwzględniać specyficzne potrzeby tej grupy – szczególnie gdy mają pod opieką dzieci lub wychodzą z traumatycznych doświadczeń.

e) Zgodność z dobrymi praktykami pomocowymi

- Wsparcie systemowe w innych krajach UE przyjmuje dłuższe interwencyjne formy pomocy, które pozwalają ofiarom na pełniejsze odzyskanie bezpieczeństwa, stabilizacji i samodzielności.

W związku z powyższym zwracamy się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Czy rozważana jest nowelizacja przepisów dotyczących funkcjonowania OIK, polegająca na wydłużeniu maksymalnego okresu pobytu z obecnych 3 miesięcy do co najmniej 6-9 miesięcy, tak by umożliwić realne przeciwdziałanie przemocy i zwiększenie bezpieczeństwa ofiar?

2. Czy w projektach zmian ustawowych, przygotowywanych przez resort, uwzględniane są szczególne potrzeby cudzoziemców, w tym obywateli Ukrainy objętych ochroną czasową, którzy doświadczyli przemocy?

3. Jakie działania legislacyjne i organizacyjne prowadzi ministerstwo, które mają prowadzić do lepszej integracji świadczeń z zakresu pomocy społecznej, psychologicznej i prawnej dla ofiar przemocy domowej?