Interpelacja w sprawie funkcjonowania ulgi podatkowej na leki a rzeczywistego wsparcia emerytów i osób przewlekle chorych

Ulga podatkowa na wydatki na leki, przewidziana w art. 26 ust. 7a pkt 12 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, od lat funkcjonuje w niezmienionej konstrukcji mimo istotnych zmian społeczno-gospodarczych oraz znaczącego wzrostu kosztów leczenia. Jako osoba konsekwentnie działająca na rzecz rozszerzania ulg podatkowych dla osób o niskich i średnich dochodach wskazuję, że obecne rozwiązania w zakresie tej ulgi nie zapewniają realnego wsparcia osobom ponoszącym stałe i rosnące wydatki na leki. W szczególności wątpliwości budzi adekwatność przyjętych progów i warunków odliczenia do aktualnych realiów ekonomicznych oraz ich skuteczność jako instrumentu faktycznie poprawiającego sytuację finansową emerytów, rencistów i osób przewlekle chorych.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami podatnik może odliczyć od dochodu wydatki na leki wyłącznie w tej części, która przekracza 100 zł miesięcznie, pod warunkiem spełnienia szeregu wymogów formalnych. W praktyce oznacza to, że nawet osoby regularnie kupujące leki nie zawsze spełniają warunki odliczenia, a sam mechanizm ulgi jest skomplikowany, mało czytelny i w dużej mierze niedostępny dla osób starszych. Należy jednoznacznie wskazać, że próg 100 zł miesięcznie jest całkowicie oderwany od obecnych realiów cenowych. W ostatnich latach ceny wielu leków, w szczególności nierefundowanych, znacząco wzrosły, podobnie jak koszty leczenia chorób przewlekłych. Jednocześnie świadczenia emerytalne, mimo waloryzacji, nie nadążają za rzeczywistym wzrostem kosztów życia. W efekcie coraz większa część dochodów seniorów przeznaczana jest na ochronę zdrowia. Konstrukcja ulgi podatkowej dodatkowo dyskryminuje osoby pobierające najniższe emerytury i renty. Osoby te często nie osiągają dochodu, który pozwalałby na faktyczne skorzystanie z odliczenia podatkowego, nawet jeżeli ponoszą znaczne wydatki na leki. Oznacza to, że mechanizm ten nie wspiera tych, którzy pomocy potrzebują najbardziej, lecz jedynie tych, którzy posiadają wystarczająco wysoki dochód do opodatkowania.

Istotnym problemem pozostaje także comiesięczny charakter rozliczania wydatków oraz konieczność gromadzenia dokumentacji. Dla wielu emerytów – zwłaszcza osób starszych, samotnych lub wykluczonych cyfrowo – jest to bariera praktyczna, która skutecznie zniechęca do korzystania z ulgi. Brak automatyzacji i brak wykorzystania danych już znajdujących się w systemach publicznych obciąża obywateli dodatkowymi obowiązkami biurokratycznymi. Nie można również pominąć faktu, że ulga podatkowa na leki ma charakter wyłącznie retrospektywny i jest odczuwalna dopiero na etapie rocznego rozliczenia podatku. Dla osób, które każdego miesiąca muszą podejmować decyzję, czy stać je na zakup wszystkich przepisanych leków, taka forma wsparcia nie rozwiązuje bieżących problemów finansowych i nie zapobiega rezygnacji z leczenia. W tym kontekście zasadne jest postawienie pytania, czy rząd planuje realne zmiany w funkcjonowaniu ulgi podatkowej na leki, czy też zamierza utrzymywać rozwiązanie, które w obecnym kształcie nie spełnia swojej społecznej funkcji i nie odpowiada na potrzeby starzejącego się społeczeństwa.

W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Czy Ministerstwo Finansów przeprowadziło lub planuje przeprowadzić kompleksową ocenę skuteczności ulgi podatkowej na leki, w szczególności w odniesieniu do emerytów i rencistów o niskich dochodach?
2. Czy analizowane są dane dotyczące faktycznego wykorzystania ulgi na leki przez osoby pobierające minimalne świadczenia emerytalne i rentowe, a jeżeli tak – jakie wnioski z nich wynikają?
3. Czy Ministerstwo Finansów rozważa zniesienie, obniżenie lub zmianę konstrukcji miesięcznego progu 100 zł, od którego uzależniona jest możliwość skorzystania z ulgi?
4. Czy planowane jest wprowadzenie mechanizmu waloryzacji progu wydatków na leki uwzględniającego inflację oraz wzrost cen produktów leczniczych?
5. Czy rozważana jest zmiana charakteru ulgi podatkowej na leki w taki sposób, aby była ona dostępna również dla osób nieosiągających dochodu podlegającego opodatkowaniu?
6. Czy Ministerstwo Finansów analizuje możliwość zastąpienia obecnej ulgi podatkowej inną formą wsparcia, w tym bezpośrednim zwrotem części wydatków na leki lub mechanizmem zaliczkowym wypłacanym w trakcie roku?
7. Czy Ministerstwo Finansów, we współpracy z Ministerstwem Zdrowia, rozważa wykorzystanie danych z systemu e-Recepta do automatycznego uwzględniania wydatków na leki w rozliczeniach podatkowych?
8. Czy prowadzone są prace nad uproszczeniem procedur dokumentowania wydatków na leki, w szczególności w odniesieniu do osób starszych i wykluczonych cyfrowo?
9. Czy Ministerstwo Finansów planuje działania informacyjne skierowane do emerytów i rencistów, które w sposób jasny i zrozumiały wyjaśniałyby zasady korzystania z ulgi na leki?