Interpelacja w sprawie rozważenia lokalizacji centrum Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) w Polsce na terenie Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii

Szanowny Panie Premierze,

zwracam się do Pana Premiera z interpelacją dotyczącą procesu wyboru lokalizacji polskiego centrum Europejskiej Agencji Kosmicznej (EAK/ESA), którego powstanie jest efektem działań rządu Rzeczypospolitej Polskiej oraz podpisania listu intencyjnego z ESA. Utworzenie centrum technologicznego tej rangi stanowi ważny krok w umacnianiu pozycji Polski w europejskim sektorze kosmicznym, zwiększaniu potencjału innowacyjnego państwa oraz budowaniu gospodarki opartej na wiedzy i technologiach przyszłości.

W związku z trwającymi rozmowami na temat wyboru lokalizacji inwestycji Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia (GZM) zgłosiła gotowość do przyjęcia tej instytucji na swoim terenie, przedstawiając propozycję ulokowania ośrodka – w całości lub jako filii – w regionie, którego stolica znajduje się w Katowicach. Metropolia podkreśla wyjątkowy potencjał naukowy, infrastrukturalny i technologiczny swojego regionu, który w pełni odpowiada wymaganiom Europejskiej Agencji Kosmicznej.

Potencjał intelektualny Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, zamieszkanej przez ponad 2 miliony osób, a także jej zaplecze naukowo-badawcze oraz dynamicznie rozwijający się sektor biznesowy stanowią silną przesłankę do tego, aby przedstawić propozycję dotyczącą lokalizacji i rozwoju Centrum Technologicznego ESA właśnie na tym obszarze.

Na kapitał Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii składa się szereg komplementarnych elementów, które tworzą solidną i nowoczesną podstawę pod lokalizację centrum Europejskiej Agencji Kosmicznej. Metropolia dysponuje silnym zapleczem akademickim i badawczym – uczelniami wyróżnionymi tytułem Europejskiego Miasta Nauki Katowice 2024 oraz kierunkami, takimi jak Inżynieria Lotnicza i Kosmiczna Politechniki Śląskiej, przygotowującymi wysoko wykwalifikowanych specjalistów sektora kosmicznego. Nowoczesną infrastrukturę badawczą uzupełnia Śląski Park Nauki wyposażony w teleskop PlaneWave CDK-700 oraz radioteleskop Spider 500A umożliwiające prowadzenie zaawansowanych badań astronomicznych i kosmicznych.

W regionie dynamicznie rozwija się również ekosystem firm technologicznych, w tym KP Labs, Future Processing, FP Instruments czy ICEYE, które tworzą innowacyjne rozwiązania dla sektora satelitarnego, w tym systemy hiperspektralne i technologie kosmiczne nowej generacji. Dodatkowo GZM posiada unikalną infrastrukturę postgórniczą, w tym tereny po KWK „Wieczorek” w Katowicach, które mogą zostać wykorzystane do testów technologii satelitarnych, symulacji warunków kosmicznych oraz badań w warunkach zbliżonych do mikrograwitacji.

Region Śląska i zagłębia znajduje się dziś w kluczowym momencie intensywnej transformacji gospodarczej i technologicznej. Jej fundamentami stają się innowacje, zaawansowane technologie oraz współpraca między nauką a biznesem. Region potrzebuje dużych, ambitnych inwestycji, które otwierają trwałe perspektywy gospodarcze i społeczne – a lokalizacja centrum ESA na terenie GZM mogłaby znacząco przyspieszyć ten proces, czyniąc go jednym z filarów nowej ścieżki rozwojowej.

Inwestycja tej rangi oznacza powstanie setek nowych miejsc pracy – zarówno bezpośrednio w strukturach ESA, jak i pośrednio w sektorach towarzyszących: firmach technologicznych, start-upach, laboratoriach badawczo-rozwojowych, centrach danych i usługach okołotechnologicznych. Będzie przyciągała młode talenty oraz wysoko wykwalifikowanych specjalistów z Polski i ze świata, wzmacniając lokalny potencjał kadrowy i tworząc warunki do budowy silnego klastra innowacji. Realizacja projektu pozwoli na rozwój ścisłej współpracy sektora publicznego, prywatnego i ośrodków naukowych zarówno w regionie, jak i w całej Polsce, integrując naukę, biznes i administrację w procesie budowy gospodarki opartej na wiedzy i nowoczesnych technologiach.

Jednocześnie inwestycja przyczyni się do dynamicznego rozwoju gospodarczego oraz wzmocni promocję regionu i kraju na arenie międzynarodowej. Obecność centrum ESA stanie się impulsem do kształtowania nowej tożsamości Śląska i zagłębia – regionu opartego na innowacjach, zaawansowanych technologiach i wiedzy – oraz umożliwi umocnienie jego pozycji jako jednego z kluczowych europejskich hubów nowoczesnych przemysłów.

Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii deklaruje gotowość wsparcia lokalnego samorządu w tworzeniu profesjonalnego centrum popularyzacji branży i technologii kosmicznych, wykorzystując istniejące możliwości technologiczne, edukacyjne i logistyczne regionu.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Premiera z prośbą o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Na jakim etapie znajdują się prace rządu dotyczące wyboru lokalizacji polskiego centrum Europejskiej Agencji Kosmicznej?
2. Czy wśród analizowanych lokalizacji znajduje się Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia, w tym teren po KWK „Wieczorek” w Katowicach?
3. Czy prowadzone są analizy porównawcze dotyczące potencjału naukowego, badawczego i infrastrukturalnego regionów ubiegających się o lokalizację centrum ESA?
4. Czy rząd bierze pod uwagę możliwość wykorzystania infrastruktury poprzemysłowej – w tym szybów i chodników kopalnianych – jako unikalnego zaplecza badawczego odpowiadającego potrzebom ESA?
5. Kiedy planowane jest podjęcie ostatecznej decyzji w sprawie lokalizacji centrum technologicznego ESA w Polsce?
6. Czy rząd przewiduje prowadzenie konsultacji z jednostkami samorządu terytorialnego, w tym z Górnośląsko-Zagłębiowską Metropolią, na etapie finalizacji procesu wyboru lokalizacji?