Interpelacja w sprawie wsparcia automatyzacji procesów produkcyjnych poprzez stałe funkcjonowanie ulgi na robotyzację

W ostatnich latach ulga na robotyzację (uregulowana w art. 38eb ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych) stała się jednym z instrumentów zachęcających przedsiębiorców do inwestowania w automatyzację procesów produkcyjnych. Jej konstrukcja, pozwalająca na dodatkowe odliczenie części kosztów poniesionych na zakup robotów przemysłowych, oprogramowania czy urządzeń peryferyjnych, była istotnym impulsem dla firm planujących modernizację swoich linii produkcyjnych. Mimo to ulga ta została wprowadzona jedynie czasowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami ma wygasnąć z końcem 2026 r. Ten ograniczony horyzont czasowy coraz wyraźniej zniechęca przedsiębiorców do podejmowania większych, wieloletnich projektów inwestycyjnych, które wymagają stabilności otoczenia prawno-podatkowego i pewności co do możliwości skorzystania z preferencji w kolejnych latach.

Jednocześnie należy podkreślić, że poziom robotyzacji polskiej gospodarki pozostaje nadal jednym z najniższych w Unii Europejskiej, plasując Polskę daleko za państwami o porównywalnym potencjale gospodarczym. Tempo automatyzacji w kraju nie odpowiada ani potrzebom modernizacyjnym, ani wyzwaniom rynku pracy, zwłaszcza w obliczu starzenia się społeczeństwa i niedoboru pracowników w wielu branżach produkcyjnych. W takich warunkach ulga podatkowa nie jest jedynie instrumentem wsparcia, lecz narzędziem strategicznym, które może przesądzić o konkurencyjności polskich przedsiębiorstw w perspektywie najbliższych dekad.

Warto również zauważyć, że ulga na robotyzację wpisuje się w szersze cele państwa dotyczące cyfryzacji przemysłu, budowy krajowych łańcuchów dostaw oraz zwiększenia odporności gospodarki na zewnętrzne zakłócenia. Wzrost stopnia automatyzacji produkcji przekłada się na wyższą wydajność, mniejsze ryzyko przestojów, lepszą kontrolę jakości, a także na zwiększenie atrakcyjności Polski jako miejsca lokowania inwestycji w sektorze wytwórczym. Z tego powodu wiele państw europejskich traktuje instrumenty fiskalne wspierające robotyzację jako rozwiązanie stałe, a nie przejściowe.

Utrwalenie ulgi na robotyzację w polskim systemie podatkowym — poprzez nadanie jej charakteru bezterminowego — byłoby sygnałem stabilności i przewidywalności dla przedsiębiorców. Pozwoliłoby to firmom planować modernizację w perspektywie wieloletniej i rozkładać inwestycje na etapy, zamiast dostosowywać je do arbitralnych terminów ustawowych. Taka zmiana wzmacniałaby innowacyjność przedsiębiorstw, zwiększała ich odporność na wahania koniunkturalne i sprzyjała podnoszeniu zaawansowania technologicznego całej gospodarki.

W świetle powyższego utrzymanie ulgi w obecnym, wygasającym kształcie wydaje się nieadekwatne do potrzeb gospodarki oraz oczekiwań przedsiębiorców. Konieczna jest zatem refleksja nad przedłużeniem jej obowiązywania, a najlepiej — nad uczynieniem jej rozwiązaniem stałym, podobnie jak w przypadku innych ulg proinnowacyjnych, które trwale wpisały się w system podatkowy.

W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Czy Ministerstwo Finansów prowadzi prace analityczne lub legislacyjne dotyczące przedłużenia obowiązywania ulgi na robotyzację po roku 2026? Jeśli tak — na jakim etapie znajdują się te prace i jaki jest wstępny harmonogram dalszych działań?
2. Czy resort rozważa nadanie uldze na robotyzację charakteru bezterminowego, tak aby stała się ona trwałym instrumentem systemu podatkowego, pozwalającym przedsiębiorcom planować wieloletnie inwestycje w automatyzację bez ryzyka utraty prawa do preferencji?
3. Jak ministerstwo ocenia dotychczasową skuteczność ulgi na robotyzację w zakresie pobudzania inwestycji w automatyzację procesów produkcyjnych? Czy prowadzone są analizy danych dotyczących liczby beneficjentów, wielkości odliczanych kosztów oraz wpływu na poziom innowacyjności przedsiębiorstw?
4. Czy ministerstwo analizuje, jakie elementy ulgi należałoby doprecyzować lub uprościć w przypadku jej przedłużenia, aby zminimalizować ryzyko rozbieżnych interpretacji i ułatwić firmom praktyczne zastosowanie przepisów?
5. Czy resort, podejmując decyzję o dalszym losie ulgi, bierze pod uwagę ryzyko spowolnienia procesów automatyzacji przemysłu po jej wygaśnięciu, zwłaszcza w sektorach borykających się z niedoborem pracowników?
6. Czy Ministerstwo Finansów planuje przeanalizować, w jakiej formule ulga powinna funkcjonować po 2026 r., aby stać się narzędziem długofalowego wsparcia modernizacji przemysłu, a nie tylko czasową zachętą inwestycyjną?
7. Czy Ministerstwo Finansów dysponuje szczegółowymi danymi porównawczymi dotyczącymi poziomu robotyzacji Polski na tle państw Unii Europejskiej, które uzasadniałyby konieczność przedłużenia obowiązywania ulgi na robotyzację po roku 2026? Jeśli tak – proszę o przedstawienie źródeł, zakresu oraz daty tych analiz.
8. Czy Ministerstwo Finansów badało lub zamierza badać, jakie faktyczne efekty gospodarcze mogłoby przynieść pełne odliczenie inwestycji w robotyzację (100% odliczenia kosztów uzyskania przychodów poniesionych na robotyzację od podstawy opodatkowania), w tym na produktywność, koszty operacyjne i jakość produkcji w sektorze prywatnym?
9. Czy Ministerstwo Finansów prowadzi obecnie dialog z przedstawicielami branż technologicznych, środowisk gospodarczych i organizacji pracodawców dotyczący ewentualnego wprowadzenia nowych preferencji podatkowych dla robotyzacji? Jeśli tak — na jakim etapie znajdują się te konsultacje?