Interpelacja w sprawie procedury przymusowego karmienia osadzonych odmawiających przyjmowania pożywienia w jednostkach penitencjarnych

Szanowny Panie Ministrze,

25 stycznia 2024 r. poseł Jarosław Kaczyński, udzielając odpowiedzi dziennikarzom w Sejmie RP stwierdził, że wobec Mariusza Kamińskiego zastosowano tortury. Pytany, na czym polegały odparł, że "bez żadnego powodu człowiekowi, który ma pewne wady, jeżeli chodzi o przegrody nosowe, wprowadzono rurę, co powodowało wielki ból i wiedząc o tym, że on za chwilę wyjdzie z więzienia, została dokonana czynność przymusowego karmienia". Ponadto pan poseł Jarosław Kaczyński zadeklarował zwrócenie się do „instytucji Unii Europejskiej” z oskarżeniem polskich władz o stosowanie tortur: „My się oczywiście, bo jest taka instytucja w Unii Europejskiej, do niej zwrócimy z oskarżeniem polskich władz o stosowanie tortur(…)”[1].

Europejski Trybunał Praw Człowieka 11 lipca 2006 r. wydał wyrok w sprawie Jalloh przeciwko Niemcom (Application no. 54810/00), który to należy przywołać w kontekście przymusowego karmienia rurką przez nos osadzonego Mariusza Kamińskiego. W wyżej wymienionej sprawie skarżący podniósł, że zastosowane wobec niego przymusowe podanie środków wymiotnych przez rurkę wprowadzoną do żołądka przez nos w celu uzyskania dowodów przestępstwa narkotykowego stanowi nieludzkie i poniżające traktowanie, zakazane przez art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności o treści: "Nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu". Trybunał przychylił się do skargi i stwierdził, że doszło do naruszenia art. 3 konwencji.

Procedura przymusowego karmienia w zakładach karnych to zagadnienie wymagające odpowiedzi na pytanie, gdzie leży granica samostanowienia jednostki a obowiązku po stronie państwa ochrony jego życia. Istnieje potrzeba rozstrzygnięcia, kto powinien mieć kompetencję do określania tych granic. Nie ulega wątpliwości, że procedura powinna się odbywać z poszanowaniem godności oraz integralności osoby osadzonej, a wszelka władcza ingerencja w sposób postępowania w zakresie niekorzystania z pożywienia i napojów, musi respektować konstytucyjny standard ochrony wolności jako prawa podmiotowego. Jednocześnie, procedura przymusowego karmienia może być wykorzystywana jako narzędzie represji i sankcji, co stawia ją w kontekście potencjalnego stosowania tortur, szczególnie gdy jej wykonywanie nie jest właściwie kontrolowane.

Szanowny Panie Ministrze, mając na względzie powyższe, proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy w latach 2015-2023 w ramach polskiego systemu penitencjarnego miały miejsce przypadki przymusowego karmienia więźniów odmawiających przyjmowanie pokarmów? Ile było takich przypadków?

2. Ile skarg zostało złożonych przez osadzonych na zastosowanie wobec nich powyższej procedury w latach 2015-2023? Jakie wyroki zapadały w tych sprawach? Proszę o przytoczenie sygnatur spraw oraz o wskazanie, w jakich sądach były prowadzone.

3. Ilu spośród wszystkich przymusowo karmionych osadzonych w latach 2015-2023 twierdziło, że doznało uszczerbku na zdrowiu? Ilu zgłosiło powikłania w następstwie zastosowania wobec nich procedury przymusowego karmienia? Czy zanotowano zgony w następstwie nieprawidłowego bądź nieumiejętnego przeprowadzania procedury?

4. Czy podziela Pan opinię, że przymusowe dokarmianie dorosłych, świadomych i zdrowych na umyśle ludzi protestujących przeciw państwu to nieuzasadnione naruszenie wolności i godności człowieka?

5. Czy zamierza Pan dalej utrzymywać praktykę przymusowego karmienia osadzonych pomimo jej kontrowersyjności?

Proszę o przedstawienie odpowiedzi na pytania 1-3 w formie tabelarycznej w rozbiciu na poszczególne lata.

[1] https://tvn24.pl/polska/prezes-pis-jaroslaw-kaczynski-o-mariuszu-kaminskim-i-macieju-wasiku-zwrocimy-sie-z-oskarzeniem-o-stosowanie-tortur-7739691