Interpelacja w sprawie faktycznego zakresu zwolnień Polski z obowiązków wynikających z unijnego paktu migracyjnego

Kieruję do prezesa Rady Ministrów niniejszą interpelację w związku z licznymi, rozbieżnymi i w mojej ocenie wprowadzającymi w błąd opinię publiczną wypowiedziami członków Rady Ministrów oraz polityków większości rządzącej na temat rzekomego „zwolnienia Polski z paktu migracyjnego”.

Z publicznych wypowiedzi prezesa Rady Ministrów oraz ministra spraw wewnętrznych i administracji wynika, że Polska – według przekazu rządu – ma być „zwolniona z mechanizmu relokacji”, „zwolniona z jakichkolwiek kosztów z tym związanych”, a nawet „zwolniona z postanowień paktu migracyjnego”. Jednocześnie z oficjalnych komunikatów instytucji Unii Europejskiej wynika coś zupełnie innego – m.in. że Polska została jedynie wymieniona jako państwo mające możliwość wystąpienia z wnioskiem o pełne lub częściowe odliczenie składek w ramach tzw. puli solidarnościowej, a nie jako państwo trwale wyłączone z systemu.

Co więcej, w dokumentach Rady UE dotyczących puli solidarnościowej na rok 2026 wskazuje się, że:

• referencyjna liczba „solidarności” to 21 000 relokacji lub równoważnych działań bądź 420 mln euro wkładów finansowych,
• część państw została uznana za będące pod presją migracyjną i może korzystać z odliczeń,
• pakt migracyjny jako całość zaczyna być stosowany od 12 czerwca 2026 r., a mechanizm solidarnościowy ma charakter coroczny, z każdorazową decyzją podejmowaną przez instytucje UE.

W przestrzeni publicznej brak jest natomiast przejrzystej, rzetelnej informacji rządu, które konkretnie przepisy prawa unijnego i krajowego dają podstawę do tezy o „zwolnieniu Polski z paktu migracyjnego” oraz czy jest to zwolnienie pełne, czy tylko częściowe, czasowe i uznaniowe.

W związku z powyższym proszę Pana Premiera o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Z których konkretnie przepisów unijnego Paktu o migracji i azylu (proszę wskazać: tytuł aktu, numer rozporządzenia/dyrektywy, artykuł, ustęp i litery) wynika – według stanowiska rządu – że „Polska została zwolniona z paktu migracyjnego”?

2. Czy rząd RP podtrzymuje wprost tezę, że Polska jest CAŁKOWICIE ZWOLNIONA z paktu migracyjnego jako całości, czy też – w świetle obowiązującego prawa – dotyczy to wyłącznie części jednego z elementów paktu, tj. mechanizmu solidarnościowego związanego z relokacją i/lub wpłatami finansowymi?

3. Na jakiej dokładnie podstawie prawnej (konkretny artykuł danego aktu UE) rząd RP twierdzi, że Polska została zwolniona z:
   a) obowiązku przyjmowania relokowanych migrantów w ramach puli solidarnościowej,
   b) obowiązku uiszczania wkładów finansowych (20 tys. euro za osobę) w zamian za nieprzyjęcie relokowanych migrantów?

4. Na jaki okres – w świetle przyjętych aktów prawnych – może zostać udzielone Polsce zwolnienie/odliczenie w ramach mechanizmu solidarnościowego:
   a) czy dotyczy ono wyłącznie części roku 2026, od 12 czerwca 2026 r.,
   b) czy istnieje jakakolwiek prawna gwarancja przedłużenia tego zwolnienia na lata 2027, 2028 i kolejne?

5. Czy rząd RP może jednoznacznie, w oparciu o literalne brzmienie obowiązujących aktów prawnych UE, zagwarantować, że Polska „nigdy” – podkreślam: NIGDY – nie będzie zobowiązana w ramach paktu migracyjnego do:
   a) przyjmowania relokowanych migrantów z innych państw członkowskich,
   b) uiszczania jakichkolwiek opłat finansowych w miejsce przyjęcia tych migrantów?
   Jeżeli tak – proszę o przytoczenie przepisów, które taką gwarancję dają.

6. Czy rząd RP potwierdza, że w dokumentach Rady UE Polska została wymieniona jako państwo mające „możliwość wnioskowania” („possibility to request”) o pełne lub częściowe odliczenie składek w ramach puli solidarnościowej, a nie jako państwo trwale wyłączone z mechanizmu solidarnościowego? Jeśli nie – proszę wskazać, gdzie w dokumentach UE zapisano trwałe, bezwarunkowe wyłączenie Polski.

7. Czy rząd RP przyznaje, że ewentualne zwolnienie Polski z wpłat lub relokacji w ramach mechanizmu solidarnościowego ma charakter:
   a) coroczny,
   b) uznaniowy (zależne od decyzji Komisji Europejskiej/Rady),
   c) oparty na ocenie tzw. presji migracyjnej w danym roku – a więc nie jest to rozwiązanie trwałe ani automatyczne?

8. Które z dziesięciu zasadniczych aktów składających się na unijny Pakt o migracji i azylu:
   a) zostały w pełni przyjęte i obowiązują Polskę,
   b) zostały przez Polskę zaskarżone, zakwestionowane lub objęte jakąkolwiek deklaracją sprzeciwu,
   c) w ocenie rządu – nie znajdują zastosowania do Polski (proszę wskazać podstawę prawną takiego stwierdzenia)?

9. Czy Polska przekazała już Komisji Europejskiej – formalnie lub nieformalnie – jakiekolwiek dokumenty implementacyjne (np. narodową strategię migracyjną, projekty ustaw, projekty aktów wykonawczych), które służą wdrażaniu paktu migracyjnego? Jeśli tak – proszę o wskazanie, jakich elementów paktu te dokumenty dotyczą.

10. Czy rząd RP zwrócił się do Komisji Europejskiej o pisemne, wiążące potwierdzenie, że Polska jest zwolniona z przyjmowania relokowanych migrantów i opłat finansowych w całym okresie obowiązywania paktu migracyjnego, a nie tylko w odniesieniu do części roku 2026? Jeśli tak – proszę o udostępnienie treści tego stanowiska, jeśli nie – proszę wyjaśnić, dlaczego nie wystąpiono o takie potwierdzenie.

11. Czy rząd RP przewiduje scenariusz, w którym – w przypadku nieprzyjęcia przez Polskę relokowanych migrantów oraz odmowy wprowadzenia postulatów ideologicznych lub gospodarczych forsowanych przez instytucje UE – mechanizm solidarnościowy paktu migracyjnego będzie wykorzystywany jako narzędzie nacisku politycznego na Polskę? Jeżeli nie – proszę wyjaśnić, dlaczego rząd wyklucza taki scenariusz.

12. W jaki sposób rząd RP zamierza zabezpieczyć suwerenne prawo państwa polskiego do decydowania o tym, kto osiedla się i przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, skoro zgodnie z przyjętymi regulacjami unijnymi coroczna decyzja o zwolnieniu bądź niezwolnieniu Polski z relokacji i wpłat będzie należeć do Komisji Europejskiej i Rady UE?

13. Czy rząd RP zamierza przedstawić obywatelom oficjalne, kompleksowe opracowanie (białą księgę) pokazujące:
    a) wszystkie przyjęte akty wchodzące w skład paktu migracyjnego,
    b) dokładny zakres ich obowiązywania wobec Polski,
    c) ewentualne wyjątki, zwolnienia i okres ich obowiązywania,
    d) scenariusze obciążeń finansowych i migracyjnych dla Polski w horyzoncie najbliższych 5-10 lat?

14. Czy w świetle powyższego rząd RP jest gotów skorygować swoje dotychczasowe publiczne wypowiedzi i jednoznacznie przyznać, że teza o „całkowitym zwolnieniu Polski z paktu migracyjnego” była co najmniej uproszczeniem, a w istocie – przekazem mogącym wprowadzać opinię publiczną w błąd? Jeżeli nie – proszę o przedstawienie pełnej, szczegółowej argumentacji prawnej podtrzymującej tę tezę.