Interpelacja w sprawie ochrony interesów Polski w kontekście prac nad dyrektywą UE dotyczącą akcyzy na wyroby tytoniowe i mechanizmu TEDOR

Proponowana przez Komisję Europejską reforma dyrektywy w sprawie opodatkowania wyrobów tytoniowych (Tobacco Taxation Directive – TTD) przewiduje podwyższenie minimalnych stawek akcyzy w całej Unii Europejskiej, wprowadzenie jednolitych zasad opodatkowania nowych kategorii produktów, takich jak e-papierosy, podgrzewany tytoń i nikotynowe saszetki, a także ustanowienie mechanizmu TEDOR, w ramach którego część dochodów z akcyzy miałaby być przekazywana bezpośrednio do budżetu UE jako nowy „zasób własny“. Reforma, przedstawiana oficjalnie jako działanie na rzecz ochrony zdrowia publicznego i walki z nielegalnym rynkiem, w praktyce prowadzi do istotnego zwiększenia obciążeń fiskalnych w państwach członkowskich oraz centralizacji kompetencji podatkowych na poziomie unijnym.

Zakres proponowanej reformy może nieproporcjonalnie uderzyć w kraje o niższych dochodach, zwiększając ceny detaliczne wyrobów tytoniowych, co z kolei może sprzyjać rozwojowi szarej strefy i przemytu. Rozszerzenie akcyzy na nowe produkty i ujednolicenie minimalnych stawek na poziomie UE rodzi również ryzyko dla krajowych producentów tytoniu, zwłaszcza w Polsce, gdzie ten sektor odgrywa istotną rolę w lokalnej gospodarce i zatrudnieniu. Ponadto mechanizm TEDOR, w którym część wpływów z akcyzy trafia bezpośrednio do budżetu UE, stanowi przesunięcie kompetencji podatkowych z państw członkowskich na poziom unijny i może osłabić suwerenność fiskalną Polski.

Ze względu na potencjalne skutki ekonomiczne, społeczne i fiskalne, konieczne jest uzyskanie od rządu pełnych informacji na temat planowanej reformy, jej wpływu na budżet państwa, sektor tytoniowy oraz legalny rynek, a także stanowiska Polski w procesie legislacyjnym UE.

W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Proszę o przedstawienie pełnej analizy przewidywanych skutków proponowanej przez Komisję Europejską reformy dyrektywy w sprawie opodatkowania wyrobów tytoniowych (TTD), w tym podwyższenia minimalnych stawek akcyzy, objęcia akcyzą nowych produktów oraz wprowadzenia mechanizmu TEDOR, ze szczególnym uwzględnieniem wpływu na dochody budżetu państwa, sytuację polskich producentów tytoniu oraz kondycję legalnego rynku wyrobów tytoniowych.
2. Proszę o ocenę skutków planowanej reformy dla polskiego rolnictwa, w szczególności dla producentów tytoniu, z uwzględnieniem przewidywanego wpływu na opłacalność upraw, poziom zatrudnienia oraz funkcjonowanie lokalnych gospodarek rolniczych.
3. Proszę o przedstawienie stanowiska rządu wobec mechanizmu TEDOR, przewidującego przekazywanie części dochodów z akcyzy do budżetu UE, w kontekście zachowania suwerenności fiskalnej Polski oraz ryzyka centralizacji kompetencji podatkowych na poziomie unijnym, a także o wskazanie działań, jakie rząd zamierza podjąć w celu ochrony interesów państwa.
4. Proszę o przedstawienie informacji, czy rząd planuje przeprowadzenie krajowych konsultacji z branżą tytoniową, rolnikami oraz ekspertami ekonomicznymi w celu przygotowania stanowiska negocjacyjnego Polski w sprawie prac nad dyrektywą TTD, wraz z harmonogramem i zakresem planowanych konsultacji.
5. Proszę o przedstawienie oceny ryzyka wzrostu szarej strefy, przemytu i nielegalnego obrotu wyrobami tytoniowymi w Polsce w przypadku wdrożenia proponowanych zmian UE, a także o wskazanie działań, które rząd planuje podjąć, aby ograniczyć te zjawiska i chronić legalny rynek.
6. Proszę o przedstawienie informacji, czy minister finansów i gospodarki przewiduje przygotowanie krajowych scenariuszy działań łagodzących negatywne skutki reformy UE, w tym wsparcia dla legalnych producentów oraz programów wsparcia dla regionów rolniczych, oraz o wskazanie, w jaki sposób działania te będą powiązane z procesem implementacji dyrektywy po jej ewentualnym przyjęciu przez Unię Europejską.
7. Jakie działania minister finansów i gospodarki podjął dotychczas w ramach Rady ECOFIN w związku z pracami nad reformą dyrektywy TTD, w tym w zakresie zgłaszania uwag, poprawek lub stanowisk negocjacyjnych reprezentujących interes Polski?
8. Czy jest planowane zgłoszenie konkretnych propozycji modyfikacji projektu dyrektywy TTD na poziomie Rady ECOFIN w celu ochrony polskich interesów fiskalnych, gospodarczych i społecznych?
9. Czy jest planowana współpraca z innymi państwami członkowskimi w Radzie ECOFIN w kontekście negocjacji nad dyrektywą, w tym czy planowane są działania koalicyjne z państwami o podobnym stanowisku wobec podwyższenia akcyzy lub mechanizmu TEDOR?
10. Czy minister finansów i gospodarki przewiduje wykorzystanie procedur w Radzie ECOFIN, takich jak opiniowanie przez grupy robocze lub poszczególne komitety techniczne, do zgłaszania poprawek i wpływania na ostateczny kształt dyrektywy przed jej przyjęciem?