Interpelacja w sprawie uruchomienia procedury finansowania radiochirurgii za pomocą platformy żyroskopowej ZAP-X

Szanowna Pani Minister,

w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym (USK) w Olsztynie (woj. warmińsko-mazurskie) powstał pierwszy w Polsce ośrodek radiochirurgii oparty na platformie do radiochirurgii żyroskopowej ZAP-X.

We wrześniu 2022 r. w USK zostało zainstalowane innowacyjne urządzenie do radiochirurgii (RS) - żyroskopowy system do radiochirurgi ZAP-X. Twórcą tego aparatu do RS jest prof. John R. Adler (wynalazca CyberKnife). ZAP-X to mikroakcelerator liniowy o energii wiązki 3,0 MeV i mocy dawki 1500 MU/min. Urządzenie umożliwia precyzyjne trójwymiarowe pozycjonowanie pacjenta dzięki zintegrowanemu systemowi obrazowania kilowoltowego i monitorowanie wysokości dawki w trakcie leczenia dzięki systemowi dozymetrii wyjściowej, co przekłada się na wysoką precyzję i bezpieczeństwo leczenia. W urządzeniu zastosowano system wewnętrznych osłon promieniowania, dzięki czemu jest ono bezpieczne dla personelu medycznego i nie wymaga budowania tzw. bunkra do jego instalacji, co w połączeniu z brakiem konieczności wymiany i utylizacji źródeł promieniotwórczych czyni platformę ZAP-X innowacyjnym rozwiązaniem do radiochirurgii i przyjaznym dla środowiska w porównaniu do stosowanych do tej pory technologii do radiochirurgii takich jak GammaKnife, CyberKnife lub odpowiednio wyposażone akceleratory liniowe.

Ośrodek radiochirurgii, który obecnie powstał w USK w Olsztynie, został w całości sfinansowany ze środków własnych UWM w Olsztynie dzięki uzyskaniu na ten cel środków w formie obligacji Skarbu Państwa od Ministerstwa Nauki i Edukacji w roku 2020. Ośrodek został uruchomiony w 2023 r.

W USK funkcjonują obecnie świetnie wyposażone kliniki uniwersyteckie: m.in. klinika neurochirurgii, klinika chirurgii szczękowo-twarzowej i klinika laryngologii oraz klinika neurologii i unikalny ośrodek rehabilitacji „Budzik dla dorosłych” dla chorych w śpiączce, a także Zakład Medycyny Nuklearnej i Zakład Diagnostyki Obrazowej wyposażony m.in. w dwa nowoczesne 3-teslowe skanery MRI. Ośrodek neurochirurgii jest wyposażony w najnowocześniejszy sprzęt do ablacji laserowej sterowanej MRI i zabiegów naczyniowych (nowoczesny angiograf wielopłaszczyznowy).

ZAP-X w USK to pierwsze tego typu urządzenie w Polsce i jedno z pierwszych w Europie. W Europie uruchomiono do tej pory dwa ośrodki w Niemczech (w Lingen i w Monachium) i jeden w Szwajcarii. Kolejne ośrodki powstają obecnie we Francji (Paryż) i Hiszpanii (Madryt).

Porównanie technologii do RS na podstawie dostępnych informacji pozwala na wysunięcie tezy, że radiochirurgia za pomocą ZAP-X jest obecnie najbezpieczniejszym dla pacjenta i środowiska (również personelu medycznego) rozwiązaniem do klinicznej aplikacji tej metody. Do chwili obecnej na całym świecie przeliczono ponad 1500 chorych za pomocą ZAP-X (informacje od prof. Johna Adler, CEO ZAP Surgical).

W związku z uruchomieniem klinicznym urządzenia w 2023 r. zwracam się z uprzejmą prośbą do Pani Minister o włączenie procedury radiochirurgii za pomocą platformy żyroskopowej ZAP-X do koszyka świadczeń gwarantowanych finansowanych ze środków publicznych i proszę o odpowiedź na poniższe pytania:

1. Czy jest możliwe finansowanie procedury radiochirurgii za pomocą platformy żyroskopowej ZAP-X w ramach wykazu świadczeń gwarantowanych AOS (pozycja: inne świadczenia ambulatoryjne, w której znajdują się już pewne procedury radioterapii) ze względu na małoinwazyjny, innowacyjny charakter procedury i brak konieczności hospitalizacji, co przekłada się na wyższą jakość życia pacjenta?
2. Czy możliwe jest uwzględnienie technologii ZAP-X jako opcji dla istniejących już procedur radiochirurgii/radioterapii stereotaktycznej za pomocą GammaKnife lub CyberKnife?

Wskazania i zastosowania kliniczne, jak też koszty inwestycyjne oraz eksploatacyjne urządzenia ZAP-X są zbliżone do istniejących na rynku technologii, więc celowe wydaje się uwzględnienie tej procedury jako opcjonalnej z analogiczną punktową wyceną procedury w NFZ dla świadczeniodawcy, jak istniejące procedury radiochirurgii realizowane za pomocą GammaKnife lub CyberKnife [„teleradioterapia stereotaktyczna promieniami gamma z wielu mikroźródeł” (OMSCMR) i „obrazowo monitorowana stereotaktyczna i cybernetyczna mikroradioterapia (OMSCMRT),] jako np. „obrazowo monitorowana żyroskopowa stereotaktyczna mikroradioterapia”?

Zespół USK opracował szczegółową procedurę medyczną, która zawiera warunki realizacji leczenia w zakresie niezbędnego sprzętu i personelu, która uzyskała pozytywną opinię konsultanta krajowego w dziedzinie radioterapii onkologicznej, i na tej podstawie szpital USK uzyskał pozwolenie GIS na leczenie chorych za pomocą ZAP-X.

Pozytywna opinia i poparcie wniosku przez Panią Minister o uwzględnienie radiochirurgii za pomocą ZAP-X w koszyku świadczeń gwarantowanych w ramach AOS umożliwi udostępnienie tej innowacyjnej, przyjaznej dla środowiska oraz bezpiecznej technologii dla pacjentów.

Od października 2023 roku USK leczy ciężko chorych pacjentów za pomocą ZAP-X na koszt szpitala USK w Olsztynie. Na ich wniosek dotyczący finansowania procedury radiochirurgii przez NFZ wystąpił z odmową, argumentując, że nie ma takiej możliwości do czasu akceptacji tej metody leczenia w ramach koszyka świadczeń gwarantowanych. Szpital USK nie ma możliwości finansowania leczenia w tym roku.

Z poważaniem

Paweł Papke
Poseł na Sejm RP