Interpelacja w sprawie rzeczywistych beneficjentów programu SAFE oraz ryzyka wykorzystania Polski wyłącznie jako pośrednika finansowego

Szanowni Panowie Ministrowie,

w przestrzeni publicznej pojawiają się informacje, z których wynika, że w ramach unijnego programu SAFE – Security Action for Europe, którego łączna pula wynosi 150 mld euro, Polska ma pełnić jedynie rolę pośrednika finansowego, natomiast środki nie trafią bezpośrednio do polskich przedsiębiorstw, a w szczególności do krajowego przemysłu obronnego, produkcyjnego i infrastrukturalnego.

Jednocześnie pojawiają się doniesienia, że faktycznymi beneficjentami tych środków mają być podmioty działające na rzecz Ukrainy, przy jednoczesnym obciążeniu Polski kosztami obsługi wieloletnich pożyczek zaciąganych w ramach programu SAFE.

Oznaczałoby to sytuację, w której:

• Polska zaciąga wielomiliardowe zobowiązania finansowe,
• nie uzyskuje realnych korzyści rozwojowych dla własnego przemysłu,
• nie wzmacnia bezpośrednio własnych zdolności produkcyjnych i obronnych,
• a jednocześnie ponosi pełne ryzyko fiskalne i zadłużeniowe.

Taki sposób realizacji programu byłby sprzeczny z interesem gospodarczym oraz bezpieczeństwem państwa polskiego, a także z deklarowanymi przez instytucje unijne celami wzmacniania europejskiego przemysłu obronnego.

W związku z powyższym wnoszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy rząd Rzeczypospolitej Polskiej potwierdza, że polskie przedsiębiorstwa nie będą bezpośrednimi beneficjentami finansowymi programu SAFE?
2. Czy środki pozyskane przez Polskę w ramach programu SAFE mają być w całości lub w części:
   • przekazywane podmiotom zagranicznym,
   • kierowane do podmiotów działających na rzecz Ukrainy?
3. Na jakiej podstawie prawnej Polsce przypisana została rola pośrednika finansowego, a nie bezpośredniego beneficjenta inwestycyjnego programu SAFE?
4. Czy polski przemysł obronny, w tym spółki Skarbu Państwa oraz podmioty prywatne, uzyska:
   • bezpośredni dostęp do finansowania,
   • dostęp do zamówień realizowanych w ramach programu SAFE,
   • gwarancje kontraktowe i produkcyjne?
5. Czy rząd przewidział mechanizmy ochrony polskiego rynku, tak aby środki z programu SAFE nie zostały w całości przejęte przez zagraniczne koncerny?
6. Jaki będzie wpływ uczestnictwa Polski w programie SAFE na poziom długu publicznego, deficyt budżetowy oraz obowiązujące limity ostrożnościowe finansów publicznych?
7. Czy prawdą jest, że Polska ponosić będzie pełne ryzyko spłaty pożyczek, mimo że środki nie będą pracowały na rzecz polskiej gospodarki?
8. Czy rząd zamierza przedstawić Sejmowi:
   • pełną strukturę przepływu środków finansowych,
   • listę potencjalnych beneficjentów końcowych,
   • szczegółowe skutki finansowe dla budżetu państwa w perspektywie lat 2025–2045?

Z wyrazami szacunku

Olga Semeniuk-Patkowska
Poseł na Sejm RP