Interpelacja w sprawie wsparcia mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw na terenach dotkniętych procesem depopulacji oraz w gminach o ujemnym saldzie migracyjnym

Szanowny Panie Ministrze,

województwo opolskie od wielu lat zmaga się z jednym z najpoważniejszych kryzysów demograficznych w kraju. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego region należy do najsilniej wyludniających się w Polsce, co bezpośrednio uderza w lokalne rynki pracy, atrakcyjność inwestycyjną oraz stabilność mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw. To właśnie MŚP są fundamentem gospodarki Opolszczyzny, lecz funkcjonują w warunkach coraz bardziej ograniczonego potencjału ludnościowego.

Dane GUS, które ukazują skalę zjawiska, są alarmujące. W latach 2002–2023 liczba ludności województwa spadła z 1,065 mln do około 937 tys. mieszkańców, co oznacza ubytek przekraczający 128 tysięcy osób. Tylko w 2023 roku saldo migracji wewnętrznych i zagranicznych wyniosło –1,4‰, potwierdzając utrzymujący się odpływ mieszkańców. Trend ten pogłębia się – w pierwszym półroczu 2024 roku województwo odnotowało dalszy spadek liczby ludności o ponad 6 tysięcy osób. Liczba mieszkańców w wieku produkcyjnym maleje, rośnie zaś udział seniorów, a wiele gmin wiejskich i małych miast regularnie odnotowuje ujemne saldo migracji.

Zjawisko depopulacji w sposób bezpośredni obciąża sektor MŚP: utrudnia rekrutację, zmniejsza popyt lokalny, ogranicza specjalistyczne kadry, a przedsiębiorcy funkcjonują w warunkach strukturalnej przewagi większych ośrodków, które przyciągają młodych ludzi i inwestycje. Jednocześnie większość instrumentów wsparcia przedsiębiorczości w Polsce nie uwzględnia realnej sytuacji demograficznej gmin, choć to właśnie demografia w coraz większym stopniu determinuje ich zdolność ekonomiczną.

W świetle powyższych danych sytuacja MŚP na obszarach zagrożonych depopulacją, w tym w Opolskiem, staje się jednym z najpilniejszych wyzwań rozwojowych i społecznych. Brak reakcji oznaczać może narastającą marginalizację całych gmin, odpływ przedsiębiorców oraz trwałe osłabienie potencjału gospodarczego regionu.

W związku z tym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Czy rząd planuje przygotowanie odrębnego programu wsparcia MŚP dla gmin o ujemnym saldzie migracji, szczególnie w regionach takich jak województwo opolskie, gdzie depopulacja osiąga poziom systemowy?
2. Czy w planowanych działaniach rozwojowych i regionalnych rząd przewiduje uwzględnienie wskaźników demograficznych jako kryterium dystrybucji środków dla przedsiębiorców?
3. Czy rząd analizuje możliwość wprowadzenia ulg podatkowych, grantów inwestycyjnych lub preferencyjnych instrumentów finansowych dedykowanych przedsiębiorstwom działającym na terenach silnie wyludniających się?
4. Czy rząd planuje we współpracy z samorządami opracowanie programu stabilizacji demograficznej gmin zagrożonych marginalizacją obejmującego działania z zakresu rynku pracy, mieszkalnictwa, infrastruktury społecznej i wsparcia przedsiębiorczości?
5. Czy prowadzone są prace nad lepszą koordynacją interwencji regionalnych, tak aby środki rozwojowe (w tym europejskie) kierować priorytetowo do obszarów o najgorszych trendach demograficznych?

Z poważniem

Tomasz Kostuś