Interpelacja w sprawie liczby postępowań dotyczących oszustw z wykorzystaniem kryptowalut

Szanowny Panie Ministrze,

na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora zwracam się z interpelacją w sprawie skali postępowań przygotowawczych dotyczących oszustw, wyłudzeń oraz innych przestępstw dokonywanych przy użyciu kryptowalut i aktywów wirtualnych w Polsce.

W ostatnim czasie rynek kryptowalut znalazł się w centrum debaty publicznej zarówno ze względu na rosnące zainteresowanie inwestycyjne Polaków, jak i liczne doniesienia o oszustwach, fałszywych platformach inwestycyjnych, piramidach finansowych oraz przejęciach kont z wykorzystaniem aktywów wirtualnych.

W wypowiedziach publicznych premier Donald Tusk stwierdził: „Według raportu Polskiego Instytutu Ekonomicznego aż 600 tysięcy Polaków zostało oszukanych na rynku kryptoaktywów. To sprawa bulwersująca i wymagająca zdecydowanej reakcji państwa”.

Tego rodzaju deklaracje wskazują, że zjawisko może mieć skalę porównywalną z populacją dużego miasta wojewódzkiego. Jeżeli natomiast liczby te byłyby nieprecyzyjne, tym bardziej istotne jest jasne określenie faktycznej skali prowadzonej przez prokuratury działalności śledczej w tym obszarze.

Ostatnie znane publiczne dane Prokuratury Krajowej dotyczące spraw związanych z kryptowalutami pochodzą sprzed kilku lat i wskazywały jedynie na kilkanaście postępowań. W świetle obecnego natężenia oszustw cyberinwestycyjnych dane te są ewidentnie nieadekwatne do skali problemu.

Wobec powyższego konieczne jest uzyskanie pełnego, aktualnego obrazu działań prokuratury dotyczących przestępstw z udziałem aktywów wirtualnych, dlatego uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Ile postępowań przygotowawczych dotyczących przestępstw popełnianych z wykorzystaniem kryptowalut lub aktywów wirtualnych toczy się obecnie (stan na dzień odpowiedzi) — z podziałem na:

a) jednostki prokuratur powszechnych,
b) Prokuraturę Krajową (w tym wyspecjalizowane wydziały)?

2. Ile nowych postępowań wszczęto w poszczególnych latach 2019–2025 w sprawach dotyczących przestępstw lub wyłudzeń z użyciem kryptowalut?
3. Ile postępowań zakończono w latach 2019–2025, z wyszczególnieniem:

a) skierowania aktu oskarżenia,
b) umorzenia,
c) odmowy wszczęcia,
d) innych form zakończenia postępowania?

4. Jaka jest łączna liczba pokrzywdzonych w toczących się i zakończonych postępowaniach dotyczących oszustw kryptowalutowych w latach 2019–2025?
5. Jakie są ujawnione straty finansowe pokrzywdzonych, z podziałem na lata 2019–2025?
6. Jakie kwalifikacje prawne najczęściej występują w tych sprawach, w szczególności:

a) art. 286 k.k.,
b) art. 287 k.k.,
c) art. 165 k.k.,
d) art. 297 k.k.,
e) inne przepisy stosowane w sprawach dotyczących aktywów wirtualnych?

7. Czy Prokuratura Krajowa prowadzi centralną ewidencję lub statystykę dotyczącą postępowań związanych z przestępczością kryptowalutową? Jeśli tak — od kiedy, w jakim zakresie i z jaką częstotliwością dane są agregowane?
8. Czy minister sprawiedliwości lub prokurator generalny planują utworzenie wyspecjalizowanych jednostki, zespołu lub referatu zajmujących się przestępczością z wykorzystaniem aktywów wirtualnych, biorąc pod uwagę skalę zjawiska wskazywaną m.in. przez premiera?

Pełne i precyzyjne dane dotyczące prowadzenia spraw związanych z kryptowalutami przez prokuratury są kluczowe dla:

• oceny faktycznej skali oszustw,
• ochrony polskich konsumentów i inwestorów,
• skutecznego przeciwdziałania działalności zorganizowanych grup przestępczych,
• weryfikacji publicznych deklaracji dotyczących liczby poszkodowanych,
• przygotowania adekwatnych działań legislacyjnych i nadzorczych.