Interpelacja w sprawie realizacji deklaracji składanych w trakcie posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Ochrony i Rozwoju Polskiej Produkcji Rolnej w zakresie spółdzielni energetycznych

Szanowni Panowie Ministrowie,

spółdzielnie energetyczne są jednym z najważniejszych narzędzi obniżania kosztów energii w rolnictwie, przetwórstwie i na obszarach wiejskich – co potwierdzają zarówno analizy MRiRW i KOWR, jak i opinie ekspertów oraz doświadczenia innych państw UE. W świetle rosnących kosztów energii, presji zagranicznej konkurencji, a także wyzwań związanych z forsowanym przez Komisję Europejską Europejskim Zielonym Ładem rozwój tego modelu jest nie tylko potrzebą, ale koniecznością.

Tym bardziej dziwi fakt, że – mimo jednoznacznych deklaracji składanych w Sejmie przez obecną wiceminister rolnictwa Małgorzatę Gromadzką – brak jest realnych efektów, konkretnych działań oraz wdrożeń, które faktycznie pozwoliłyby polskim rolnikom, gminom i zakładom przetwórczym korzystać z potencjału spółdzielni energetycznych.

Podczas posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Ochrony i Rozwoju Polskiej Produkcji Rolnej przewodnicząca zespołu, a obecnie wiceminister rolnictwa Małgorzata Gromadzka stwierdziła, że:

„W kwestii rozwoju i polskiej produkcji rolnej, a także przemysłu przetwórczego i szeregu innych gałęzi, energia jest czynnikiem, który wpływa na opłacalność w wielu aspektach, dlatego też bardzo dobrym rozwiązaniem jest tworzenie spółdzielni energetycznych”.

Trudno o bardziej jednoznaczną deklarację, tym bardziej że minister Gromadzka poinformowała również, że 23 stycznia 2025 r. odbyła spotkanie w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi dotyczące właśnie spółdzielni energetycznych.

Skoro zatem Pani Minister, jako poseł i przewodnicząca zespołu, jasno formułowała priorytety, a następnie – jako wiceminister – zapowiadała podjęcie działań, to dziś zasadne jest pytanie: Co zostało faktycznie zrobione?, tym bardziej że podczas tego samego posiedzenia zespołu dyrektor Jarosław Wiśniewski wskazywał:

„Spółdzielczość na obszarach wiejskich jest dobrze znana, ważne, żeby wykorzystać z tej formy prawnej te właściwości, które pozwalają uzyskać korzyści”.

Słusznie – ale samymi deklaracjami korzyści się nie osiągnie.

Rolnicy pytają o konkrety: procedury, terminy, przyłączenia, bariery legislacyjne, wsparcie dla JST, zmiany w PZP, działania szkoleniowe, stan rejestracji spółdzielni, odmowy OSD, średni czas przyłączeń, opodatkowanie nadwyżek energii.

Rolnicy, przedsiębiorcy rolno-spożywczy i JST nie potrzebują deklaracji – potrzebują realnych działań, legislacji i rozwiązań, dzięki którym spółdzielnie energetyczne staną się w Polsce rzeczywistym narzędziem wzmacniania lokalnej gospodarki, a nie tylko pustymi deklaracjami polityków uśmiechniętej koalicji.

W imieniu rolników oraz środowiska polskiej produkcji rolnej proszę o szczegółową odpowiedź na każde z poniższych pytań:

1. Proszę o przedstawienie pełnej informacji dotyczącej spotkania w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 stycznia 2025 r., o którym mówiła minister Małgorzata Gromadzka, w tym:

1. pełną notatkę ze spotkania,
2. listę uczestników,
3. tematykę obrad,
4. podjęte ustalenia i decyzje,
5. wskazanie jednostek odpowiedzialnych za ich realizację,
6. harmonogram wykonania,
7. dane na temat wykonanych dotąd działań.

2. Ile szkoleń, warsztatów i spotkań informacyjnych dotyczących spółdzielni energetycznych zorganizowało MRiRW, ODR-y oraz jednostki podległe od początku 2024 r. do dnia sporządzenia odpowiedzi na niniejszą interpelację?

Proszę o przedstawienie:

1. dat,
2. miejsc,
3. liczby uczestników (z podziałem na rolników, JST, przedsiębiorców, organizacje),
4. zakresów tematycznych,
5. materiałów (prezentacje, notatki),
6. wykładowców,
7. poniesionych kosztów.

3. Jakie działania zostały podjęte przez MRiRW w zakresie umożliwienia gminom informowania mieszkańców o spółdzielniach energetycznych, o czym mówiła minister Gromadzka? Proszę o wskazanie konkretnych narzędzi, wytycznych, kampanii lub rekomendacji.

4. Jakie zmiany legislacyjne zostały przeprowadzone od 23 stycznia 2025 r. w celu ułatwienia zakładania i funkcjonowania spółdzielni energetycznych?

Proszę o przedstawienie:

1. zmienionych ustaw,
2. zmienionych rozporządzeń,
3. projektów ustaw w toku,
4. analiz i ocen skutków regulacji.

5. Jakie działania podjęto w celu zmniejszenia obciążeń administracyjnych dla spółdzielni energetycznych i ich członków? Proszę o opis podjętych kroków i ich efektów.

6. Jakie zmiany w Prawie zamówień publicznych zostały zaproponowane lub wdrożone, aby umożliwić jednostkom samorządu terytorialnego udział w spółdzielniach energetycznych oraz zakup energii od tych spółdzielni?

7. Czy prowadzone są prace legislacyjne mające na celu rozszerzenie zakresu działalności spółdzielni rolników o funkcje spółdzielni energetycznych? Jeżeli tak – proszę o informację o stanie prac.

8. Jakie działania podjęto w zakresie opodatkowania nadwyżek energii oddawanej do sieci przez członków spółdzielni energetycznych (podatek dochodowy od energii niewykorzystanej)? Czy resort przewiduje zmianę tych regulacji?

9. Proszę o przedstawienie pełnej informacji o odmowach wydania warunków przyłączenia dla instalacji planowanych w ramach spółdzielni energetycznych w latach 2024 i 2025, z podziałem na:

1. operatorów,
2. województwa,
3. moc instalacji,
4. rodzaj źródeł (PV, wiatr, biogaz).

10. Ile warunków przyłączenia wydano w latach 2024–2025, ile z nich wykorzystano, a ile wygasło lub zostało odsprzedanych?

Proszę o dane dotyczące:

1. skali „handlu warunkami przyłączeniowymi”,
2. działań podjętych przez MRiRW w celu jego wyeliminowania.

11. Czy ministerstwo wprowadziło lub planuje wprowadzić preferencje przyłączeniowe dla jednostek samorządu terytorialnego oraz spółdzielni energetycznych? Jeżeli tak – w jakim zakresie?

12. Jaki był średni czas oczekiwania na przyłączenie instalacji OZE planowanej w ramach spółdzielni energetycznej w latach 2024–2025?

13. Jak ministerstwo zamierza rozwiązać problem braku przystosowania sieci dystrybucyjnych do przyjmowania nowych źródeł energii, który był sygnalizowany podczas posiedzenia zespołu? Proszę o przedstawienie diagnozy oraz planu działań.

14. Na jakim etapie znajdują się prace nad ujednoliceniem procedur zawierania umów ze sprzedawcami energii oraz nad określeniem zasad i terminów rozliczeń między spółdzielniami energetycznymi a operatorami sieci?

15. Czy przygotowano wzorcowe umowy, procedury i wytyczne dla spółdzielni energetycznych na poziomie krajowym?

16. Jakie działania podjęto w celu skrócenia procedury wpisu spółdzielni energetycznych do wykazu prowadzonego przez KOWR?

Proszę o przedstawienie:

1. średniego czasu wpisu (2024–2025),
2. liczby zgłoszeń,
3. liczby odmów.

17. Ile spółdzielni energetycznych powstało w latach 2024 i 2025?

Proszę o tabelę zawierającą:

1. nazwy,
2. lokalizację (gmina, powiat, województwo),
3. obszar działania (liczba gmin),
4. liczbę członków (rolnicy, JST, przedsiębiorcy),
5. moc zainstalowaną i rodzaj instalacji,
6. stan realizacji inwestycji,
7. zgłaszane bariery i problemy.

18. Jakie działania podjęto w celu obniżenia kosztów energii dla sektora mleczarskiego, przetwórczego, chłodniczego i innych branż rolnych poprzez rozwój spółdzielni energetycznych?

19. Jaka jest strategia rządu dotycząca rozwoju spółdzielni energetycznych na obszarach wiejskich? Proszę o przedstawienie dokumentu lub informację o jego braku.

20. Jakie postulaty dotyczące spółdzielni energetycznych zostały zgłoszone przez Parlamentarny Zespół ds. Ochrony i Rozwoju Polskiej Produkcji Rolnej oraz przez minister Małgorzatę Gromadzką?

Proszę o wskazanie:

1. treści postulatu,
2. daty zgłoszenia,
3. jednostki odpowiedzialnej,
4. stanu realizacji każdego postulatu.

Z poważaniem