Interpelacja w sprawie wyrównania szans rozwojowych studentów w działalności badawczej

Szanowny Panie Ministrze,

w ostatnich miesiącach rząd podejmuje wiele istotnych działań na rzecz lepszej jakości szkolnictwa wyższego i realnych szans rozwojowych dla młodzieży. Docenić należy zwłaszcza starania o większą przejrzystość w finansowaniu nauki, wsparcie finansowe uczelni wyższych i uniwersytetów oraz wzmocnienie pozycji polskich badań na arenie międzynarodowej. Wprowadzane reformy to ważny krok w kierunku ustabilizowania całego systemu i wypracowania jasnych, jednolitych zasad oceny pracy naukowej.

Z praktyki akademickiej docierają głosy, które wskazują na trudności związane z funkcjonowaniem ministerialnej listy czasopism i wydawnictw punktowanych. Choć jest to narzędzie potrzebne i w dużym stopniu porządkujące system oceny dorobku naukowego, w praktyce bywa barierą dla studentów, którzy chcieliby już na etapie studiów rozpocząć własną działalność badawczą. Z uznaniem należy odnotować fakt, że Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego - zgodnie z wykazem prac legislacyjnych - rozpoczęło prace nad reformą tego obszaru. Projektowane rozporządzenie ma na celu modyfikację sposobu sporządzania wykazu czasopism naukowych, co wynika zarówno z postulatów środowiska akademickiego, jak i efektów monitorowania działania dotychczasowych przepisów pod kątem ich praktycznego stosowania.

Pomimo dostrzegalnych i potrzebnych kroków w tym kierunku, istotnym wyzwaniem pozostają nadal bardzo wysokie koszty publikowania w modelu otwartego dostępu (open access) oraz ograniczone możliwości wsparcia finansowego. Programy uczelniane obejmują bowiem głównie doktorantów i pracowników naukowych, pomijając często studentów studiów pierwszego i drugiego stopnia czy jednolitych magisterskich. W efekcie młodzi badacze napotykają poważne bariery w budowaniu swojego naukowego dorobku.

W tym świetle uzasadnione staje się pytanie o przyszłe działania resortu, zmierzające do stworzenia równych warunków dla studentów pragnących rozwijać swoją aktywność badawczą oraz wnieść wkład w budowanie i wzbogacanie dorobku naukowego w Polsce.

1. Na jakim etapie znajdują się obecnie prace legislacyjne nad reformą ministerialnej listy czasopism i wydawnictw punktowanych, o których mowa w wykazie prac legislacyjnych, oraz kiedy można spodziewać się pierwszych efektów tych działań?

2. Czy przewidywane są prace nad ogólną reformą podejścia do oceniania prac naukowych, tak aby odejść od punktowania wyłącznie na podstawie ministerialnego wykazu czasopism i wydawnictw?

3. Czy resort przewiduje możliwość szerszego dofinansowania publikacji w modelu open access, aby polska nauka była bardziej dostępna i konkurencyjna na arenie międzynarodowej, szczególnie dla studentów studiów pierwszego i drugiego stopnia, a także jednolitych magisterskich?

Z wyrazami szacunku

Aleksandra Kot